Jump to content

श्रुति

विकिपिडिया नं

श्रुति हिन्दू धर्म य् सर्वोच्च व सर्वोपरि धर्मग्रन्थतेगु मंका खः। थुकिलि प्येंगु वेद दु: ऋग्वेद, सामवेद, यजुर्वेदअथर्ववेद । सकल वेदतेगु प्येंगु भाग दै : संहिता, ब्राह्मण-ग्रन्थ, आरण्यकउपनिषद् । थ्व बाहेक ल्यं दुगु सकल हिन्दू धर्मग्रन्थ स्मृति यागु अन्तर्गत लाइ। श्रुति व स्मृतिय् छुं विवाद जुसा श्रुतियात मान्यता बी।

वेदतेत श्रुति निगु कारणं धाई :

  1. थुकिलि परम्-ब्रह्म परमात्मा नं प्राचीन ऋषि यात वेकपिनिगु अन्तर्मनय् वेकपिं ध्यानमग्न जु बिले कनादिगु खः। वा श्रुति ईश्वर-रचित खः।
  2. वेद न्हापा च्वयातगु मदु, थुकित गुरुतेसं थगु शिष्यतेत न्येंका लुमंका तेगु परम्परा दुगु जुल।
हिन्दू धर्म
श्रुति: वेद · उपनिषद · श्रुत
स्मृति: इतिहास (रामायण, महाभारत, श्रीमदभागवत गीता) · पुराण · सुत्र · आगम (तन्त्र, यन्त्र) · वेदान्त
विचा:त: अवतार · आत्मा · ब्राह्मन · कोसस · धर्म · कर्म · मोक्ष · माया · इष्ट-देव · मुर्ति · पूनर्जन्म · हलिम · तत्त्व · त्रिमुर्ति · कतुर्थगुरु
दर्शन: मान्यता · प्राचीन हिन्दू धर्म · साँख्य · न्याय · वैशेषिक · योग · मीमांसा · वेदान्त · तन्त्र · भक्ति
परम्परा: ज्योतिष · आयुर्वेद · आरति · भजन · दर्शन · दिक्षा · मन्त्र · पुजा · सत्संग · स्तोत्र · ईहिपा: · यज्ञ
गुरु: शंकर · रामानुज · माधवाचार्य · रामकृष्ण · शारदा देवी · विवेकानन्द · नारायण गुरु · औरोबिन्दो · रमन महार्षि · शिवानन्द · चिन्‍मयानन्‍द · शुब्रमुनियस्वामी · स्वामीनारायण · प्रभुपद · लोकेनाथ
विभाजन: वैष्णभ · शैव · शक्ति · स्मृति · हिन्दू पूनरुत्थान ज्याझ्व
द्य: द्यतेगु नां · हिन्दू बाखं
युग: सत्य युग · त्रेता युग · द्वापर युग · कलि युग
वर्ण: ब्राह्मन · क्षत्रीय · वैश्य · शुद्र · दलित · वर्णाश्रम धर्म

शास्त्रय् दसु

अष्टाध्यायी — प्रथमः अध्यायः[] १.२.३१ समाहारः स्वरितः । १.२.३२ तस्य=आदित उदात्तम् अर्ध-ह्रस्वम् । १.२.३३ एक-श्रुति दूरात् सम्बुद्धौ । १.२.३४ यज्ञ-कर्मणि=अ-जप-न्यूऋख-सामसु । १.२.३५ उच्चैस्तरां वा वषट्कारः ।

उद्धवगीता ४[]
गति उक्ति उत्सर्ग उपादानम् आनन्द स्पर्श लक्षणम्।
आस्वाद श्रुति अवघ्राणम् अहं सर्वेन्द्रिय इन्द्रियम्॥३६॥

पृथिवी वायुः आकाशः आपः ज्योतिः अहं महान्।

ऋग्वेदादिभाष्यभूमिका (दयानन्दसरस्वतीविरचिता) — २. वेदोत्पत्तिविषयः[]

इसी प्रकार ऋषियों ने भी वेदों को पढ़ा है। क्योंकि जब मरीच्यादि ऋषि और व्यासादि मुनियों का जन्म भी नहीं हुआ था, उस समय भी ब्रह्मादि के समीप वेद वर्तमान थे। इसमें मनु के श्लोकों की भी साक्षी है किपूर्वोक्त अग्नि, वायु, रवि और अङ्गिरा से ब्रह्माजी ने वेदों को पढ़ा था। जब ब्रह्माजी ने वेदों को पढ़ा था तो व्यासादि और हम लोगों की तो कथा क्या ही कहनी है!


संहिताओं के वेद और श्रुति नामकरण में प्रयोजन

कथं वेद श्रुतिश्च द्वे नाम्नी ऋक्संहितादीनां जाते इति?

ऋग्वेदादिभाष्यभूमिका (दयानन्दसरस्वतीविरचिता) — ४. वेदविषयविचारः[]

अग्निहोत्र में द्रव्य, संस्कार और उनका उपयोग

अत्र पूर्वमीमांसायाः प्रमाणम्

द्रव्यसंस्कारस्तु परार्थत्वात् फलश्रुतिरर्थवादः स्यात्॥ (मी॰सू॰४.३.१)

द्रव्याणां तु क्रियार्थानां संस्कारः क्रतुधर्मः स्यात्॥ (मी॰सू॰४.३.८)

अनयोरर्थःद्रव्यं संस्कारः कर्म चैतत्त्रयं यज्ञकर्त्रा कर्त्तव्यम्। द्रव्याणि पूर्वोक्तानि चतुःसंख्याकानि सुगन्धादिगुणयुक्तान्येव गृहीत्वा तेषां परस्परमुत्तमोत्तमगुणसंपादनार्थं संस्कारः कर्त्तव्यः। यथा सूपादीनां संस्कारार्थं सुगन्धयुक्तं घृतं चमसे संस्थाप्याग्नौ प्रतप्य सधूमे जाते सति तं सूपपात्रे प्रवेश्य तन्मुखं बध्वा प्रचालयेच्च तदा यः पूर्वं धूमवद्वाष्प उत्थितः स सर्वः सुगन्धो हि जलं भूत्वा प्रविष्टः सन् सर्वं सूपं सुगन्धमेव करोति, त…

लिधंसा

  1. विकिस्रोतः – अष्टाध्यायी/प्रथमः अध्यायः
  2. विकिस्रोतः – उद्धवगीता ४
  3. विकिस्रोतः – ऋग्वेदादिभाष्यभूमिका (दयानन्दसरस्वतीविरचिता)/२. वेदोत्पत्तिविषयः
  4. विकिस्रोतः – ऋग्वेदादिभाष्यभूमिका (दयानन्दसरस्वतीविरचिता)/४. वेदविषयविचारः