Jump to content

अवतार

विकिपिडिया नं
नेपाललिपि परिक्षण: 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑑁𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐥𑐬𑐶𑐎𑑂𑐲𑐞 𑐥𑑁 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐟: अवतार 𑐟𑐶𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑄𑑋
Hindu god Vishnu
Mohini
Sharabha (right) with Narasimha (18th-century painting, Pahari

हिन्दू धर्मबुद्ध धर्मय् द्यः, देवी वा बोधिसत्त्वं लोककल्याणया निंतिं मनु वा मेमेतु प्राणीतयेगु रुप कया पृथ्वीइ वइगु रुपयात अवतार धाइ।

विष्णुयागु अवतार

[सम्पादन]

विष्णुयागु १०गु अवतार दु-

स्वयादिसँ

[सम्पादन]
हिन्दू धर्म
श्रुति: वेद · उपनिषद · श्रुत
स्मृति: इतिहास (रामायण, महाभारत, श्रीमदभागवत गीता) · पुराण · सुत्र · आगम (तन्त्र, यन्त्र) · वेदान्त
विचा:त: अवतार · आत्मा · ब्राह्मन · कोसस · धर्म · कर्म · मोक्ष · माया · इष्ट-देव · मुर्ति · पूनर्जन्म · हलिम · तत्त्व · त्रिमुर्ति · कतुर्थगुरु
दर्शन: मान्यता · प्राचीन हिन्दू धर्म · साँख्य · न्याय · वैशेषिक · योग · मीमांसा · वेदान्त · तन्त्र · भक्ति
परम्परा: ज्योतिष · आयुर्वेद · आरति · भजन · दर्शन · दिक्षा · मन्त्र · पुजा · सत्संग · स्तोत्र · ईहिपा: · यज्ञ
गुरु: शंकर · रामानुज · माधवाचार्य · रामकृष्ण · शारदा देवी · विवेकानन्द · नारायण गुरु · औरोबिन्दो · रमन महार्षि · शिवानन्द · चिन्‍मयानन्‍द · शुब्रमुनियस्वामी · स्वामीनारायण · प्रभुपद · लोकेनाथ
विभाजन: वैष्णभ · शैव · शक्ति · स्मृति · हिन्दू पूनरुत्थान ज्याझ्व
द्य: द्यतेगु नां · हिन्दू बाखं
युग: सत्य युग · त्रेता युग · द्वापर युग · कलि युग
वर्ण: ब्राह्मन · क्षत्रीय · वैश्य · शुद्र · दलित · वर्णाश्रम धर्म

शास्त्रय् दसु

Sanskrit lessons[] Here, the word, ‘करोति’ means does by itself, but with the addition of the prefix, it means to repeat or to imitate. 6. अव (ava): This prefix is often used to indicate down e.g. The word, ‘अवतार’ (avatāra) means a form of a particular god or goddess that is taken to save humanity from different asuras. In this word, the prefix अव (ava) means down and it is used as the deities come down from heaven to Earth in their forms. 7. निर् (nir): This prefix is often used for showing that something is far. e.g. – निर् + √गम् (गच्छ्)। (nir + √gam (gacch)।) सः निर्गच्छति। (saḥ nirgacchati।) This means, “He is going away.”

अभिधानप्पदीपिका[] ९८१

अवतारो.३ (वतरणे
तित्थस्मिं विवरे प्यथ)

अष्टाध्यायी हिन्दी व्याख्या सहितम् — तृतीयः अध्यायः[] [३|३|११९] गोचरसंचरवहव्रजव्यजापणनिगमाश्च - पूर्वसूत्रोक्त अर्थ में ही घप्रत्ययान्त `गोचरऄ, `सञ्चरऄ आदि शब्दों का निपातन होता है। | गोचरः (गाय जहाँ चरती हैं)। सञ्चरः (जिसके द्वारा घूमते हैं)। वहः (गाड़ी)। व्रजः (जिसके द्वारा जाते हैं)। व्यजः (पङ्खा)। आपणः (बाजार)। निगमः (वेद)। [३|३|१२०] अवे तॄस्त्रोर्घञ् - करण और अधिकरण कारक में अव उपपद रहते तॄ (भ्वादि०, पार करना, तैरना) और स्तॄ (क्रियादि०ढकना) - इन दो धातुओं से पुल्लिंग-संज्ञा अर्थ में घञ् प्रत्यय होता है | अव-पूर्वक तॄ धातु से अधिकरण कारक में प्रकृत सूत्र से अधिकरण करक में प्रकृत सूत्र से पुँल्लिङ्ग-संज्ञा अर्थ में घञ् प्रत्यय होकर अव तॄ अ रूप बनता है। इस स्थिति में आर्धधातुक गुण और उपधा-वृद्धि हो अवतार रूप बनने पर प्रातिपादिक संज्ञा होकर प्रथमा के एकवचन में अवतारः रूप सिद्ध होता है। [३|३|१२१] हलश्च - करण और अधिकरण कारक में हलन्त धातु (जिसके अन्त में कोई व्यञ्जन-वर्ण हो) में पुल्लिंग-संज्ञा अर्थ में घञ् प्रत्यय होता…

उद्धवगीता ७[] कीर्तयेत् श्रद्धया मर्त्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते॥२७॥

इत्थं हरेः भगवतः रुचिर अवतार वीर्याणि बालचरितानि च शन्तमानि।
अन्यत्र च इह च श्रुतानि गृणन् मनुष्यः भक्तिं परां परमहंसगतौ लभेत॥२८॥

लिधंसा

  1. विकिस्रोतः – Sanskrit lessons
  2. विकिस्रोतः – अभिधानप्पदीपिका
  3. विकिस्रोतः – अष्टाध्यायी हिन्दी व्याख्या सहितम्/तृतीयः अध्यायः
  4. विकिस्रोतः – उद्धवगीता ७