Jump to content

पुराण

विकिपिडिया नं
नेपाललिपि परिक्षण: 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑑁𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐥𑐬𑐶𑐎𑑂𑐲𑐞 𑐥𑑁 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐟: पुराण 𑐟𑐶𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑄𑑋
The Goddess Durga
The Puranas include cosmos creation myths such as the Samudra Manthan (churning of the ocean). It is represented at Bangkok airport, Thailand
The mythology in the Puranas has inspired many relief

पुराण ग्रन्थ वैदिक कालया उत्तरार्धय् च्वयातःगु छगू सनातन धर्मया ग्रन्थतयेगु मुना ख। थ्व ग्रन्थ स्मृति विभागया अन्तर्गतय् ला। थुकिलि हिन्दू देवी-द्यःतेगु व पौराणिक मिथकतेगु बांलाक्क वर्णन ब्युगु दु।

महिमा

[सम्पादन]

पुराण खँग्वः ‘पुरा’ व ‘अण’ खँग्वः स्वाना उत्पन्न जूगु खँग्वः ख। थुकिया शाब्दिक अर्थ -‘पुराना’ वा ‘प्राचीन’ ख। ‘पुरा’ खँग्वःया अर्थ अनागत व अतीत ख धाःसा ‘अण’ खँग्वःया अर्थ दाइगु वा कनिगु ख। पुरातन अथवा अतीतया तथ्य, सिद्धांत, शिक्षा, नीति, नियम, घटना आदिया विवरण बीगु सफू पुराण ख। हिन्दू मान्यता कथं सृष्टिया रचनाकर्ता ब्रह्माजीं सर्वप्रथम रचना यानादिगु धर्मग्रंथया नां पुराण ख। सनातन धर्मय् पुराणयात सृष्टिया प्रारम्भ निसें हनाच्वंगु धैगु विश्वास दु। अथे जुसां ऐतिहासिक दसिंकथं स्वेगु खःसा थ्व सिक्क लिपाया जक्क ग्रन्थमाला ख।

१८गु पुराण

[सम्पादन]

१८गु विख्यात पुराण थ्व कथं दु:

  1. ब्रह्मा पुराण
    1. ब्रह्म पुराण
    2. ब्रह्माण्ड पुराण
    3. ब्रह्म वैवर्त पुराण
    4. मार्कण्डेय पुराण (थ्व महत्वपूर्ण पुराण शाक्त पंथ यागु लागि खास खः छाय् धाःसा थुकिलि देवी महात्मय दु)
    5. भविष्य पुराण
    6. वामन पुराण
  2. विष्णु पुराण
    1. विष्णु पुराण
    2. भागवत पुराण
    3. नारदेय पुराण
    4. गरुड पुराण
    5. पद्म पुराण
    6. बराह पुराण
  3. शिव पुराण
    1. वायु पुराण
    2. लिंग पुराण
    3. स्कन्द पुराण
    4. अग्नि पुराण
    5. मत्सय पुराण
    6. कूर्म पुराण

महापुराणानि

[सम्पादन]
पुराणया नांश्लोक ल्याटिप्पणी
अग्नि पुराण१५,४०० श्लोक
भागवत पुराण१८,००० श्लोकदकलय् अप्व मनुतयेसं न्यनिगु पुराण। थुकियात सकल पुराणय् दकलय् श्रेष्ठ पुराण धाइगु या।[] भगवतः कृष्णस्य महिमावर्णनं तथा भक्तिकथा भक्ति आन्दोलनः[]
भविष्य पुराण१४,५०० श्लोका
ब्रह्म पुराण२४,००० श्लोक
ब्रह्माण्ड पुराण१२,००० श्लोक
ब्रह्मवैवर्त पुराण१८,००० श्लोक
गरुड पुराण१९,००० श्लोक
हरिवंश पुराण१६,००० श्लोक
कूर्म पुराण१७,००० श्लोक
लिङ्ग पुराण११,००० श्लोक
मार्कण्डेय पुराण९,००० श्लोकदेवी महात्म्य, शक्तिया वर्णन
मत्स्य पुराण१४,००० श्लोक
नारद पुराण२५,००० श्लोक
पद्म पुराण२४००० श्लोक
स्कन्द पुराण८१,१०० श्लोकदकलय् ताःहाकःगु
वामन पुराण१०,००० श्लोक
वराह पुराण१०,००० श्लोक
वायु पुराण२४,००० श्लोक
विष्णु पुराण२३,००० श्लोक


लिधंसा

[सम्पादन]
  1. Monier-Williams 1899, p. 752, column 3, under the entry Bhagavata.
  2. Hardy 2001

स्वयादिसँ

[सम्पादन]
हिन्दू धर्म
श्रुति: वेद · उपनिषद · श्रुत
स्मृति: इतिहास (रामायण, महाभारत, श्रीमदभागवत गीता) · पुराण · सुत्र · आगम (तन्त्र, यन्त्र) · वेदान्त
विचा:त: अवतार · आत्मा · ब्राह्मन · कोसस · धर्म · कर्म · मोक्ष · माया · इष्ट-देव · मुर्ति · पूनर्जन्म · हलिम · तत्त्व · त्रिमुर्ति · कतुर्थगुरु
दर्शन: मान्यता · प्राचीन हिन्दू धर्म · साँख्य · न्याय · वैशेषिक · योग · मीमांसा · वेदान्त · तन्त्र · भक्ति
परम्परा: ज्योतिष · आयुर्वेद · आरति · भजन · दर्शन · दिक्षा · मन्त्र · पुजा · सत्संग · स्तोत्र · ईहिपा: · यज्ञ
गुरु: शंकर · रामानुज · माधवाचार्य · रामकृष्ण · शारदा देवी · विवेकानन्द · नारायण गुरु · औरोबिन्दो · रमन महार्षि · शिवानन्द · चिन्‍मयानन्‍द · शुब्रमुनियस्वामी · स्वामीनारायण · प्रभुपद · लोकेनाथ
विभाजन: वैष्णभ · शैव · शक्ति · स्मृति · हिन्दू पूनरुत्थान ज्याझ्व
द्य: द्यतेगु नां · हिन्दू बाखं
युग: सत्य युग · त्रेता युग · द्वापर युग · कलि युग
वर्ण: ब्राह्मन · क्षत्रीय · वैश्य · शुद्र · दलित · वर्णाश्रम धर्म

शास्त्रय् दसु

अग्निपुराणम्[] {{header

अ. title = अग्निपुराणम् अ. author = वेदव्यासः अ. translator =

ऋग्वेदः सूक्तं १०.१५[] पाञ्चजन्योपरि वैदिकसंदर्भाः वैदिकवाङ्मये उद्गातृगणसंज्ञकस्य सामवेदीयऋत्विजानां शङ्कुप्रचारसंज्ञकं कृत्यं भवति(स्कन्दपुराणम् ६.१८८)।(इतः परं सम्प्रति ज्ञातं नास्ति)। अयं प्रतीयते यत् शङ्कोः छायायाः शोधनं होतॄसंज्ञकस्य ऋग्वेदीयऋत्विग्गणस्य कार्यमस्ति। कर्मकाण्डे उद्गातृगणस्य गायनस्य संज्ञा स्तोत्रं भवति। प्रति स्तोत्रगानस्य पश्चात् होतॄभिः तस्य शंसनं भवति। होता, मैत्रावरुण, ब्राह्मणाच्छंसी एवं अच्छावाक, एते चत्वारः होत्रकाः भवन्ति एवं तेषां शंसनं क्रमिकरूपेण घटति। स्तोत्रस्य मूलं ऋग्वेदस्य सूक्तस्य एकाधिक ऋचा भवति। गायने अस्य पुनरुक्तिः भवति। शंसने सम्पूर्णसूक्तस्य अन्येभिः सूक्तैः सह एकवारं त्वरितगत्या वाचनं भवति। एष प्रतीयते यत् शंसनस्य अपर संज्ञा शङ्खः अस्ति। स्तोत्रस्य गायनं देवताविशेषाय भवति। शंसनं तेषां प्रकृत्यै भवति। स्कन्द पुराणे [[स्कन्दपुराणम्/खण्डः ५ (अवन्ती…

ऋग्वेदः सूक्तं १०.४[] धन्वन्ऽइव । प्रऽपा। असि । त्वम् । अग्ने । इयक्षवे । पूरवे । प्रत्न । राजन् ॥ १ ॥ हे अग्ने “ते तुभ्यं हविः “प्र "यक्षि प्रयच्छामि । यजिर्दानार्थः । तथा “मन्म मननीयां स्तुतिं “ते त्वदर्थ “प्र “इयर्मि प्रेरयामि प्रोच्चारयामि । "वन्द्यः सर्वैर्वन्दनीयस्त्वं “नः अस्मदीयेषु "हवेषु देवाह्वानेषु यथा एवं संनिहितः “भुवः भवसि तथा हविः प्रयच्छामि स्तौमि च । हे “प्रत्न पुराण “राजन् सर्वस्य जगतः स्वामिन् हे “अग्ने सः “त्वम् “इयक्षवे यष्टुमिच्छते "पूरवे। पूरुरिति मनुष्यनाम। मनुष्याय यजमानाय हविर्भिर्देवान् पूरयित्रे जनाय “धन्वन्निव “प्रपा “असि। यथा धन्वन् धन्वनि मरौ निरुदकप्रदेशे प्रपा। प्रपिबन्त्यत्रेति प्रपा । सा यथोदकप्रदानेन जनेभ्यः सुखदा भवति एवं त्वं धनदानेन तस्मै सुखदाता भवसि ॥ यं त्वा॒ जना॑सो अ॒भि सं॒चर॑न्ति॒ गाव॑ उ॒ष्णमि॑व व्र॒जं य॑विष्ठ ।

ऋग्वेदः सूक्तं ५.८[] पुरूणि । अन्ना । सहसा । वि । राजसि । त्विषिः । सा । ते । तित्विषाणस्य । न । आऽधृषे ॥५ हे "अग्ने "त्वं "पुरुरूपः सन् "विशेविशे सर्वस्मै यजमानाय "प्रत्नथा पुराण इव “वयः अन्नं "दधासि धारयसि । हे “पुरुष्टुत बहुभिः स्तुत “पुरूणि बहूनि "अन्ना अन्नानि चरुपुरोडाशादीनि "सहसा बलेन "वि “राजसि ईश्वरो भवसि स्वीकर्तुम् । "तित्विषाणस्य दीप्तस्य “ते तव "सा प्रसिद्धा "त्विषिः दीप्तिः "नाधृषे अन्यैरधृष्या भवति ॥ त्वाम॑ग्ने समिधा॒नं य॑विष्ठ्य दे॒वा दू॒तं च॑क्रिरे हव्य॒वाह॑नम् ।

लिधंसा

  1. विकिस्रोतः – अग्निपुराणम्
  2. विकिस्रोतः – ऋग्वेदः सूक्तं १०.१५
  3. विकिस्रोतः – ऋग्वेदः सूक्तं १०.४
  4. विकिस्रोतः – ऋग्वेदः सूक्तं ५.८