Jump to content

जगन्नाथ

विकिपिडिया नं
नेपाललिपि परिक्षण: 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑑁𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐥𑐬𑐶𑐎𑑂𑐲𑐞 𑐥𑑁 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐟: जगन्नाथ 𑐟𑐶𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑄𑑋
Statue of Jagannath, 2011
Jagannath icons are produced from wood. They are replaced every 8 or 12 or 19 years. Above: logs in transport to prepare the Jagannath icon.
2007 Jagannath Chariot Festival in Puri
जगन्नाथ
ଜଗନ୍ନାଥ
या दुजः
जगन्नाथ
Devanagariजगन्नाथ
Affiliationविष्णु
Abodeनीलाञ्चल
मन्त्रॐ जगन्नाथाय नमः।
Weaponसुदर्शन चक्र
Consortलक्ष्मी
बाहनगरुड

जगन्नाथ हिन्दू धर्म कथं छम्ह द्यः ख। थ्व द्यः बुद्ध धर्मया द्यः नं जुइफूगु यक्व विज्ञतेगु धापू दु। ओडिशाया पुरीइ थ्व द्यःया तःधंगु देगः दु। जगन्नाथया शाब्दिक अर्थ जगतया नाथ ख।

जगन्नाथया १६गु कला

[सम्पादन]

जगन्नाथया भक्ततेसं जन्गन्नाथया १६गु कला दूगु धैगु विश्वास तैगु या-

  • प्रथम कला- निवृत्ति : संसारया संसारिकतारं मुक्त यायेगु कला ।
  • द्वितीय़ कला- प्रतिष्ठा : सतमार्गय् यश आर्जन यायेगु कला ।
  • तृतीय़ कला- विद्या : निःस्वार्थ भावं जनहितकर बिस्तार यायेगु कला ।
  • चतुर्थ कला- शान्ति : मन व मस्तिष्क दथुइ समन्वय तया चित्त थासय् लाकिगु कला ।
  • पञ्चम कला- इन्धिका : थःगु अन्तःशक्ति संग्रह यायेगु कला ।
  • षष्ठ कला- दीपिका: शक्तिया सत व उपयुक्त प्रयोग यायेगु कला।
  • सप्तम कला- रेचिका : थःगु दुष्ट प्रवृत्तियात म्हसीका, उकियात स्वीकार याना परित्य़ाग यायेगु कला।
  • अष्टम कला- मोचिका : माया-मोहं मुक्त जुइगु कला।
  • नबम कला- परा : न्हूगु दिशा अङ्कन व भिन्न अमृत लक्ष स्थापन यायेगु कला।
  • दशम कला- सूक्ष्म : सत सूक्षगत विचार यायेगु कला।
  • एकादश कला- सुक्ष्म अमृत :अमृततुल्य कथा प्रय़ोग तथा अमृत विस्तरणया कला ।
  • द्वादश कला- ज्ञान : पाय्‌छि व मखूगु दथुइ भेद थुइकिगु व थुइकेगु कला।
  • त्रय़ोदश कला- ज्ञान अमृत : ज्ञान अर्जन याना उकिया अमृतपान याइगु कला।
  • चतुर्द्दश कला - अप्य़ाय़िनी : थःगु कर्मद्वारा समाज कल्य़ाण यायेगु कला।
  • पञ्चदश कला- ब्य़ापिनी : सत्ययात सर्वव्यापी याइगु कला।
  • षोड़श कला - ब्य़ोमरूपा : आकाश परि थह् बिराट व्यक्तित्त्वय् समस्त समाहित यायेगु कळा।

श्री जगन्नाथङ्क द्वादश यात्रा

[सम्पादन]

थ्व द्यःया परम्परा कथं थ्व द्यःया १२गु यात्रा दु-

  1. चन्दन यात्रा: बैशाख शुक्ळ तृतीया (अक्षय़ तृतीय़ा): गन्धलेपन यात्रा
  2. स्नान पूर्णिमा: ज्य़ेष्ठ शुक्ळ पूर्णिमा: श्रीजगन्नाथङ्क बुंदि
  3. रथयात्रा: आषाढ शुक्ल द्वितिया
  4. हरिशयन एकादशी: आषाढ शुक्ळ एकादशी: बाहुड़ा एकादशी ।
  5. कर्कट संक्रान्ति: श्रावण कृष्ण द्वितिया: दक्षिणायन यात्रा
  6. पार्श्ॱपरिवर्तन एकादशी: भाद्र शुक्ल एकादशी:
  7. हरि उत्थापन एकादशी: कार्त्तिक शुक्ल एकादशी: देवोत्थान एकादशी वा प्रबोधन यात्रा।
  8. प्रावरण षष्ठी: मार्गशिर शुक्ल षष्ठी: मूलक षष्ठी/ ओढ़ण षष्ठी / गुह षष्ठी।
  9. देवाभिषेक: फाल्‌गुन शुक्ल पूर्णिमा: पुष्य़ाभिषेक
  10. मकर संक्रान्ति: माघ कृष्ण सप्तमी: उत्तरायण यात्रा
  11. दोलोत्सब (वसन्तोत्सव): फाल्‌गुन शुक्ल पूर्णिमा
  12. दमनक लागि वा दमनक चोरि: चैत्र शुक्ल चतुर्दशी

स्वयादिसँ

[सम्पादन]
हिन्दू धर्म
श्रुति: वेद · उपनिषद · श्रुत
स्मृति: इतिहास (रामायण, महाभारत, श्रीमदभागवत गीता) · पुराण · सुत्र · आगम (तन्त्र, यन्त्र) · वेदान्त
विचा:त: अवतार · आत्मा · ब्राह्मन · कोसस · धर्म · कर्म · मोक्ष · माया · इष्ट-देव · मुर्ति · पूनर्जन्म · हलिम · तत्त्व · त्रिमुर्ति · कतुर्थगुरु
दर्शन: मान्यता · प्राचीन हिन्दू धर्म · साँख्य · न्याय · वैशेषिक · योग · मीमांसा · वेदान्त · तन्त्र · भक्ति
परम्परा: ज्योतिष · आयुर्वेद · आरति · भजन · दर्शन · दिक्षा · मन्त्र · पुजा · सत्संग · स्तोत्र · ईहिपा: · यज्ञ
गुरु: शंकर · रामानुज · माधवाचार्य · रामकृष्ण · शारदा देवी · विवेकानन्द · नारायण गुरु · औरोबिन्दो · रमन महार्षि · शिवानन्द · चिन्‍मयानन्‍द · शुब्रमुनियस्वामी · स्वामीनारायण · प्रभुपद · लोकेनाथ
विभाजन: वैष्णभ · शैव · शक्ति · स्मृति · हिन्दू पूनरुत्थान ज्याझ्व
द्य: द्यतेगु नां · हिन्दू बाखं
युग: सत्य युग · त्रेता युग · द्वापर युग · कलि युग
वर्ण: ब्राह्मन · क्षत्रीय · वैश्य · शुद्र · दलित · वर्णाश्रम धर्म

शास्त्रय् दसु

अग्निपुराणम् — अध्यायः १७२[] अकार्यमहदत्युग्रन्तच्छमन्नय केशव ॥१७२.०१० ब्रह्मण्यदेव गोविन्द परमार्थपरायण ।१७२.०११ जगन्नाथ जगद्धातः पापं प्रशमयाच्युत ॥१७२.०११ यथापराह्णे सायाह्णे मध्याह्णे च तथा निशि ।१७२.०१२ कायेन मनसा वाचा कृतं पापमजानता ॥१७२.०१२

अग्निपुराणम् — अध्यायः ८१[] तद्दशांशेन वर्धन्यां रक्षां विज्ञापयेत्ततः ॥८१.०३८ यथेदं कृतयत्नेन भगवन्मखमन्दिरं ।८१.०३९ रक्षणीयं जगन्नाथ सर्वाध्वरधर त्वया ॥८१.०३९ प्रणवस्थं चतुर्बाहुं वायव्ये गणमर्चयेत्[](१) ।८१.०४० स्थण्डिले शिवमभ्यर्च्य सार्घ्यकुण्डं व्रजेन्नरः ॥८१.०४०

अग्निपुराणम् — अध्यायः ९६[] पूजयित्वा यथापूर्वं स्पृशेदुद्भवमुद्रया ।। ३३ ।। निजयागं जगन्नाथ रक्ष भक्तानुकम्पया। एभिः संश्राव्य रक्षार्थं कुम्भे खड्गं निवेशयेत् ।। ३४ ।।

ब्रह्मपुराणम् — अध्यायः ११३[] तं दृष्ट्वा विबुधाः सर्वे वित्रस्ता विष्णुमब्रुवन्।। ११३.५ ।। त्राहि विष्णो जगन्नाथ ब्रह्मणोऽस्य मुखं लुन। चक्रधृग्विबुधानाह च्छेद्मि चक्रेण वै शिरः।। ११३.६ ।।

लिधंसा

  1. विकिस्रोतः – अग्निपुराणम्/अध्यायः १७२
  2. विकिस्रोतः – अग्निपुराणम्/अध्यायः ८१
  3. वायव्ये कालमर्चयेदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः
  4. विकिस्रोतः – अग्निपुराणम्/अध्यायः ९६
  5. विकिस्रोतः – ब्रह्मपुराणम्/अध्यायः ११३