गोवा

विकिपिडिया नं
थन झासँ: navigation, मालादिसँ
गोवा
—  State  —
Location of Goa in India
Map of Goa
Coordinates (पणजी): 15°29′56″N 73°49′40″E / 15.49889°N 73.82778°E / 15.49889; 73.82778Coordinates: 15°29′56″N 73°49′40″E / 15.49889°N 73.82778°E / 15.49889; 73.82778
देय् Flag of India.svg India
Established 30 May 1987
Capital Panaji
Largest city Vasco da Gama
Districts 2
Government
 - Governor Bharat Vir Wanchoo
 - Chief Minister Manohar Parrikar (BJP)
 - Legislature Unicameral (40 seats)
 - Parliamentary constituency 2
 - High Court Bombay High Court - Panaji, Goa Bench
Area
 - Total ३,७०२ km2 (१,४२९.४ sq mi)
Area rank 28th
Population (2011)
 - Total १,४५७,७२३
 - Rank 25th
 - Density ३९३.८/km2 (१,०१९.९/sq mi)
Time zone IST (UTC+05:30)
ISO 3166 code IN-GA
HDI increase 0.779 (high)
HDI rank 3rd (2005)
Literacy 87% (3rd)
Official languages Konkani
Website www.goa.gov.in
^* Konkani is the sole official language but Marathi is also allowed to be used for any or all official purposes.[१][२][३]

गोवा भारतयागु छगु राज्य खः। गोवा भारतौ क्षेत्रफलया दृष्टीं दकलय् चिधंगु व जनसंख्या कथं प्यंगूगु दकलय् चिधंगु (सिक्कीम, मिजोरम व अरुणाचल प्रदेश धुंका) राज्य ख। थ्व राज्य भारतया पश्चिम सिथय् ला। थ्व राज्यया उत्तरय् महाराष्ट्र, पूर्व व दक्षिणय् कर्नाटक, व पश्चिमय् अरबी समुद्र ला। मार्च ११ १९९३ खुनु गोवायात स्वतंत्र राज्यया दर्जा दत। पणजी शहर गोवाया राजधानी व राज्यया दकलय् तःधंगु शहर ख। वास्को दे गामा व पोर्तुगिजतेगु ऐतिहासिक प्रभाव दूगु मडगांव थनया मेगु महत्त्वपूर्ण नगर ख। इस्वीया झिन्न्यागु शदीइ पोर्चुगिजत बनय्‌ज्याया निंतिं गोवाय् थ्यंगु ख। व धुंका थ्व थाय्‌ इमिसं थःगु अधीनय् तयातल। सन् १९६१स भारतं गोवायात मुक्त याना थनया ४५० दँया पोर्चुगिज शासन सिधयेकल।

थ्व थाय्‌ थःगु हिसिया निंतिं नांजा व थन यक्व देशी, परदेशी पर्यटक वइगु या।


भूगोल[सम्पादन]

थ्व राज्यया मू झ्वालाय् केसरवल झ्वाला, अर्वलम झ्वाला, दुधसागर झ्वाला आदि ला। गोवाय् निगु जिल्ला दु- उत्तर गोवा व दक्षिण गोवा। गोवाय् १२ तालुका दु। थनया तालुकात थ्व कथं दु-

  • फोंडा (Ponda)
  • सत्तरी
  • सासष्टी
  • मुरगाव (Mormugao)
  • तिसवाडी
  • डिचोली (Bicholim)
  • सांगे (Senguem)
  • काणकोण (Canacona)
  • केपे (Quepem)
  • पेडणे (Pernem)
  • बार्देश (Bardes)
  • धारबांदोडा

थ्व राज्यया मू समुद्रतट कोलवा (Colva), दोना पावला (Dona Paula), मिरामार (Miramar), कळंगुट (Calangute), हणजुणे (Anjuna) पाळोळे (Polem), वागातोर (Vegator), हरमल, आगोंद आदि ख।

संस्कृति[सम्पादन]

थ्व राज्यया मू नसा गोआनी व कोंकणी ख। गोवानीइ बिबिन्का, गोभी पुलाव, क्रैब करी, एग विंडालू, फिश केक, मछली गाशी, फिश मोइली, गोअन फिश करी, गोअन मटन करी, मैकेरल मसाला, राइस चपाती, सन्नास, स्वीट पोटैटो खीर, टोमैटो कोकोनट सूप, सहजन के फूल के कटलेट, मोएरा प्लैन्टेन क्रोक्वेट, तिवाल आदि नसा लाः धाःसा कोंकणीइ तेन्दंली भाजी, गोज्जू, गराडुड्डे पायस, मूंगा दालिटोइ, एनागायी, मूंगा मोड़े रंदायी, मूंगा सारु, सुंगात फ्राई आदि नसा ला।

थ्व राज्यया प्याखँय् खोल, झागोर, दकनी, धक्तो, षिग्मो, तलगडि, टोंगमेल, मूसल खेल, कोर्रिडिंबो आदु आदि ला।

जनसंख्या[सम्पादन]

सन् २०११स जनगणना कथं थ्व राज्यया जिल्ला, तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

राज्य कोद जिल्ला कोद तालुका कोद प्रशासनिक इकाइ राज्य/जिल्ला तालुका सकल गां ग्रामीण जनसंख्या सकल ग्रामीण मिजं सकल ग्रामीण मिसा
३० राज्य गोवा ३२० ५५१७३१ २७५४३६ २७६२९५
३० ५८५ जिल्ला उत्तर गोवा १८८ ३२४९२७ १६३९०८ १६१०१९
३० ५८५ ५६०९ तहसील पेडणे २३ ४५६८१ २३४५० २२२३१
३० ५८५ ५६१० तहसील बार्देझ २८ ७४३२१ ३७१९१ ३७१३०
३० ५८५ ५६११ तहसील तिसवाडी २२ ३७५४९ १८४५९ १९०९०
३० ५८५ ५६१२ तहसील बिचोली २२ ५५७७५ २८२६० २७५१५
३० ५८५ ५६१३ तहसील सत्‍तरी ७१ ४९४२२ २५०६९ २४३५३
३० ५८५ ५६१४ तहसील फोंडा २२ ६२१७९ ३१४७९ ३०७००
३० ५८६ जिल्ला दक्षिण गोवा १३२ २२६८०४ १११५२८ ११५२७६
३० ५८६ ५६१५ तहसील मुरगांव १० २२२३२ १११३१ १११०१
३० ५८६ ५६१६ तहसील सालसेत ३५ ८२००० ३९०९९ ४२९०१
३० ५८६ ५६१७ तहसील केपें ३५ ३६२३४ १८१५१ १८०८३
३० ५८६ ५६१८ तहसील सांगें ४५ ५३६०० २६९०९ २६६९१
३० ५८६ ५६१९ तहसील काणकोण ३२७३८ १६२३८ १६५००

लिधंसा[सम्पादन]

  1. Goa. Commissioner Linguistic Minorities, 42nd Report, July 2003 to June 2004. National Commissioner Linguistic Minorities. 17 July 2007 कथं। “Konkani is the only official language of the state. There actually is no second official language. However, as per notification, Marathi will be used for the purpose of reply by the Government whenever communications are received in that language.”
  2. UNI. "Marathi vs Konkani debate continues in Goa", rediff.com, Rediff.com India Limited, 30 May 2007. Retrieved on 17 July 2007.
  3. Government of Goa. About Goa. goa.gov.in. Goa Government. “At present, Marathi and Konkani are two major languages of Goa.”

स्वयादिसँ[सम्पादन]


भारतया प्रान्त व संघ राज्य क्षेत्र Flag of India
प्रान्त | आंध्रप्रदेश | अरुणाचलप्रदेश | आसाम | उत्तरप्रदेश | उत्तरांचल | उडिसा | कर्नाटक | केरला | गोवा | गुजरात | छत्तीसगढ | जम्मू व कश्मिर | झारखंड | तमिलनाडु | त्रिपुरा | दिल्ली | नागाल्यान्ड | पश्चिम बंगाल | (पञ्जाब) | (बिहार) | मणिपुर | मध्यप्रदेश | महाराष्ट्र | मिजोरम | मेघालय | राजस्थान | सिक्किम | हरियाणा | हिमाचल प्रदेश
केन्द्र शासित संघ राज्यक्षेत्र: अंदमान व निकोबार द्वीप | चंडीगढ | दमन व दीउ | दादरा व नगर हवेली | पोन्डिचेरी | लक्षद्वीप
संघ राजधानी राज्यक्षेत्र: दिल्ली