थाइरोइड ग्रन्थि

थाइरोइड ग्रन्थि धैगु मनूया गःलः (neck)या न्ह्यःने, श्वासनली(trachea)या नापं लाःगु छगू इन्दोक्रिन ग्रन्थि (endocrine gland) खः। थ्व ग्रन्थि लापाचाःया आकारया जुइ व थुकिं थाइरोइड हर्मोन दयेकी। थाइरोइड हर्मोनं म्हया मेताबोलिजम (metabolism), विकास व तापक्रम नियन्त्रण यायेगु ज्याय् महत्त्वपूर्ण भूमिका म्हिती।

थाइरोइड हर्मोन व ज्या

थाइरोइड ग्रन्थिया न्ह्यःने दूगु कोषतयेसं निगू मू हर्मोन उत्पादन याइ:

• थाइरोक्सिन (T4): थ्व थाइरोइदं दयेकीगु दकलय् मू हर्मोन खः।
• ट्राईआयोडोथाइरोनिन (T3): थ्व T4 स्वया अप्वः सक्रिय (active) रुप ख।

थ्व हर्मोनतय्गु ज्या थ्व कथं दु:

• मेताबोलिजम (Metabolism): थाइरोइड हर्मोनं कोषतयेसं ऊर्जा गुकथं छ्यली धकाः नियन्त्रण याइ।
• विकास (Development): मचातय्गु दिमाग् व म्हया सामान्य विकासया निंतिं थ्व हर्मोन तसकं आवश्यक जुइ।
• तापक्रम नियन्त्रण: थुकिं म्हया तापक्रम कायम यायेगु ज्याय् ग्वाहालि याइ।
• नुगःया गति (Heart Rate): थाइरोइडं नुगःया गति व शक्ति नं नियन्त्रण याइ।

थाइरोइडया मू ल्वय्

थाइरोइड ग्रन्थिं अप्वः वा म्हो हर्मोन दयेकल धाःसा थी-थी समस्या उत्पन्न जुइ:

• हाइपरथाइरोइडिज्म (Hyperthyroidism):
  • म्हसीका: थाइरोइड ग्रन्थिं तसकं अप्वः हर्मोन पिहां छ्वयेगु अवस्था।
  • लक्षणत: म्हया तौल म्हो जुइगु, नुगःया गति तसकं अप्वः जुइगु, ताप अप्व जुया ताहान्वइ व चिन्ता जुइगु।
  • दसु: ग्रेभ्सया ल्वयँ (Graves' disease)।
• हाइपोथाइरोइडिज्म (Hypothyroidism):
  • म्हसीका: थाइरोइड ग्रन्थिं म्हो हर्मोन पिहां छ्वयेगु।
  • लक्षणत: म्हया तौल अप्वः जुइगु, थकान, म्ह ख्वाउंसे च्वनि (cold intolerance), व छ्यंगू गनाच्वनिगु जुइगु।
  • दसु: हाशिमोतो थाइरोइडाइटिस (Hashimoto's thyroiditis)।
• गोइतर बाय् गलगण्ड (Goiter):
  • म्हसीका: थाइरोइड ग्रन्थि तःग्वया वनि। थ्व अप्वः धकाः नसाय् आयोडिन मगासाः जुइफु।