अर्विन श्रोदिन्जर

नेपाललिपि परिक्षण: 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑑁𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐥𑐬𑐶𑐎𑑂𑐲𑐞 𑐥𑑁 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐟: अर्विन श्रोदिन्जर 𑐟𑐶𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑄𑑋

अर्विन रुदोल्फ जोसेफ अलेक्जेन्दर श्रोदिन्जर (१८८७–१९६१) छम्ह नोबेल सिरपा त्यामि अस्ट्रियन भौतिकशास्त्री खः। वय्‌कःयात क्वान्टम मेकानिक्स (Quantum Mechanics) या जग दयेकीपिं दथुइ छम्ह धकाः म्हसीकी। विशेष यानाः 'तरंग मेकानिक्स' (Wave Mechanics) व 'श्रोडिन्जर समीकरण'या निंतिं वय्‌कः हलिमय् नांजाः।

श्रोदिन्जर समीकरण (Schrödinger Equation)

सन् १९२६ य् वय्‌कलं भौतिक शास्त्रया दकलय् महत्वपूर्ण समीकरण मध्ये छगू प्रतिपादन यानादिल। थ्व समीकरणं परमाणु दुने च्वंपिं 'इलेक्ट्रोन' थेंज्याःगु चिधंगु कणतयगु व्यवहारयात तरंग (Wave) या रूपय् व्याख्या याइ।

थ्व योगदानया निंतिं वय्‌कःयात सन् १९३३ य् नोबेल पुरस्कार पाखें सम्मानित यात।

श्रोडिन्जरया भौ (Schrödinger's Cat)

वय्‌कः थःगु छगू 'विचाः प्रयोग' (Thought experiment) श्रोदिन्जरया भौ या निंतिं नं लोकंह्वा:। थ्व प्रयोगपाखें वय्‌कलं क्वान्टम मेकानिक्सया 'सुपरपोजिसन' (Superposition) सिद्धान्तया छगू विरोधाभास क्यनेगु कुतः यानादिल। थुकिया सार थथे दु:

छगू बाकस दुने छगू भौ दु, गुगु छगू निश्चित ई तक 'मदूगु' (Dead) व 'म्वाःगु' (Alive) निगुलिं अवस्थाय् छक्वलं जुइफु, गबले तक झीसं बाकस चायेकाः स्वयेमखु।

'जीवन छु खः?'

श्रोदिन्जर भौतिक शास्त्रय् जक सीमित मजुसें जीव विज्ञानय् नं विचाह् तयादिल। सन् १९४४ य् वय्‌कलं 'What is Life?' नांया छगू सफू च्वयादिल। थ्व सफू नं जेम्स वाट्सन व फ्रान्सिस क्रिक थेंज्याःपिं वैज्ञानिकतय्यात DNA या संरचना मालेत तःधंगु प्रेरणा बिल।

व्यक्तिगत जीवन व दर्शन

वय्‌कः तसकं दार्शनिक स्वभावया मनू खः। वय्‌कः पूर्वीय दर्शन, विशेष यानाः वेदान्त व उपनिषद् पाखें तसकं प्रभावित जुयादिल। वय्‌कःया कथं क्वान्टम मेकानिक्सया रहस्यत थुइकेत वेदान्तया अद्वैत विचाः नं तसकं पाय्‌छि जू। वय्‌कःया थी-थी दस्तावेज व वैज्ञानिक पाण्डुलिपित अस्ट्रियाया मुनाछेँतयय् सुरक्षित तयातःगु दु।

लिधंसा

Moore, Walter J. (1989). Schrödinger: Life and Thought.
Schrödinger, Erwin (1944). What is Life?.
Gribbin, John (2012). Erwin Schrodinger and the Quantum Revolution.