कुबेर

कुबेर
धन द्यःतेगु धनरक्षक
Lokapalasया दुजः
सान एन्टोनियो म्युजियम अफ आर्टय् १० गूगु शताब्दीया कुबेराया मूर्ति
Affiliation	यक्ष, देव, लोकपाल
Abode	लङ्का व लिपा अलका
मन्त्र	Oṃ Shaṃ Kuberāya Namaḥ
Weapon	गदा
Consort	भद्रा, मुरजा व आहुति(कलाः) अहिंसा, Ghritachi व Varga(प्रेमिका)
Children	Nalakuvara, Manibhadra, Mayuraja, and Minakshi by Bhadra Vijaya by Muraja Gandhamadana by Ahimsha Chitra by Ghritachi Pramathi by Varga
बाहन	Man

कुबेर ( संस्कृत : कुबेर) हिन्दू धर्मय् धनया द्यः ख व यक्षतेगु दैवी द्यः-जुजु ख। वय्कःयात उत्तर दिशाया दिक्पाल व हलिंया रक्षक (लोकपाला)या रुपय् नं म्हसीकिगु या। वय्कःया पिता महर्षि विश्रवा व माता देववर्णिणी ख।

वसपोलया चिरिमाया काय् रावण, कुम्भकर्ण व विभीषण ख।

मूलतः वैदिक युगया ग्रन्थय् दुष्ट आत्माया प्रमुखया रुपय् वर्णन यानातःगु कुबेरं पुराण व हिन्दू महाकाव्यय् जक देव (द्यः) या दर्जा प्राप्त याःगु खः। शास्त्रय् वर्णन यानातःगु दु कि कुबेरं छगू इलय् लंकाय् शासन याःगु खः, तर वया सौतेनी किजा रावणं सत्ताच्युत याःगु खः। लिपा हिमालयया अलका नगरय् च्वंगु खः। कुबेर नगरया "महिमा" व "भव्यता"या वर्णन यक्व शास्त्रय् दु।

कुबेर बुद्ध व जैन धर्मया द्यःझ्वलय् नं दुथ्याःगु दु। बुद्ध धर्मय् वय्कःयात वैश्रवणया नामं म्हसीकिगु या। हिन्दू धर्मय् कुबेरयात पञ्चिक (हारती माता नाप स्वापू दूम्ह बुद्ध धर्मया द्यः) नापं नं तुलना याइ। जैन धर्मय् वय्कःयात सर्वानुभूतिया नामं म्हसीकिगु या।

साहित्यिक विवरण

कुवेर दकलय् न्ह्यः अथर्ववेदय् खनेदु। शतपथब्राह्मणम्य् कुबेर दुष्ट आत्मा वा अन्धकारया आत्माया प्रमुख, व वैश्रवनया पुत्र धयातःगु दु। शतपथब्राह्मणम्य् वय्‌कःयात खुँ व अपराधीया भगवान धयातःगु दु। मनुस्मृतिइ वय्कः छम्ह सम्मानित लोकपाल ("विश्व रक्षक") व व्यापारीतेगु संरक्षक जुइ। महाभारत महाकाव्यय् कुबेरयात प्रजापति पुलास्त्य व वया कलाः इदविदाया काय् व ऋषि विश्रवया किजाया रुपय् वर्णन यानातःगु दु । कुबेरयात सापाखें बुम्ह धकाः वर्णन यानातःगु दु तर पुराणय् वय्‌कःयात पुलास्त्यया जहान व विश्रव व वया कलाः इलाविदा (वा इलिविला वा देववर्णिनी)या काय्, व इआविदायात ऋषि भारद्वाज वा तृणबिन्दुया म्ह्याय् धकाः वर्णन यानातःगु दु।

थ्व कालखण्ड तक्क, यद्यपि अझ नं असुरया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। कुबेरायात सकल अनुष्ठान बलिया अन्तय् प्रार्थना याइ। वय्कःया उपाधि, गथेकि "जुजुया सर्वश्रेष्ठ" व "जुजुया प्रभु" (हरिवंश ग्रन्थय् कुबेरयात "जुजुया प्रभु" दयेकूगु संकेत बियातःगु दु)। नापं, स्वर्गया देव-जुजु इन्द्रयात धाःसा "द्यतेगु सर्वश्रेष्ठ" थें न्याःगु पद बियातःगु दु। प्रारम्भिक ग्रन्थ गौतम धर्मशास्त्र व आपस्तम्ब धर्मसूत्रय् वय्‌कःयात मनूया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। शंखयान व हिरण्येकेसिनया गृह्यसूत्रय् जक वय्कःयात द्यः धका धयातःगु दु। नापं, कुबेर द्यःयात ला, हाम्वः व स्वांया प्रसाद बीगु सुझाव बियातःगु दु ।

स्वयादिसँ

• हिन्दू धर्म
• बुद्ध धर्म
• जैन धर्म

शास्त्रय् दसु

अग्निपुराणम् — अध्यायः ६४ विष्णुश्च वरुणो धाता रायस्पोषो महेन्द्रकः(३) ।६४.०२३ अग्निर्यमो नैर्ऋतोऽथ वरुणो वायुरेव च ॥६४.०२३ कुबेर ईशोऽनन्तोऽथ ब्रह्मा राजा जलेश्वरः ।६४.०२४ तस्मै स्वाहेदं विष्णुश्च तद्विप्रासेति होमयेत् ॥६४.०२४ सोमो धेन्विति षड् हुत्वा इमं मेति च होमयेत् ।६४.०२५

काशिकावृत्तिः — अष्टमोध्यायः अग्रेवणम् । सिद्धे सत्यारम्भो नियमार्थः, एतेभ्य एव परस्य वननकारस्य णकारादेशो भवति, न अन्येभ्यः इति । कुबेरवनम् । शतधारवनम् । असिपत्रवनम् ॥

गणेशपुराणम् — खण्डः १(उपासनाखण्डम्) — अध्यायाः ६६-७० तद् गृहीष्ये शचीर्भर्त न्यूनं न च वाधिकम् ॥४ ॥ शक्र उवाच । दूतैनां नय शीघ्रं त्वं कुबेरभवनं प्रति । स दास्यति सुवर्णं च दूर्वांकुरमितं शुभम् ॥५॥ गणा ऊचुः ।

गणेशपुराणम् — खण्डः २(क्रीडाखण्डम्) — अध्यायाः ०२६-०३० क उवाच । विदर्भदेशे नगर महिषाख्यं बभूव ह । विख्यातं त्रिषु लोकेषु कुबेर नगरोपमम् ॥२॥ भीमो नामाभवद् व्याधो नगरे मांसविक्रयी। परेषां दोषकथने दोषो यद्यपि वर्तते ॥३॥