म्ह

विकिपिडिया नं
थन झासँ: navigation, मालादिसँ

म्ह धाःगु म्वापु दुपिं प्राणीतयेगु भौतिक रुपं दयाच्वंगु कुचापुचःतेगु मंका ख। म्वानाच्वंपिं प्राणीतेसं थःगु म्वापु दयेकाच्वनेत थःगु वातावरण नाप थी-थी कथंया अन्तर्किया यायेमा। थन्यागु अन्तर्किया यायेत म्वापिं प्राणीपिके थी-थी कथंया भौतिक संरचनात दयाच्वनि। वातावरणनाप निश्चित अन्तर्किया यायेत निश्चित कथंया कुचात म्हय् दयाच्वनि। थन्यागु म्हकुचातेगु पुचःतयेत ज्याया आधारय् थी-थी म्हकुचा पुचलय् बायेछिं। साधारणतया प्राणीतेगु म्हय् दयाच्वनिगु म्हकुचा पुचःत थ्व कथं दु-

  • जिलंज्या म्हकुचा पुचः (Digestive system): वातावरणं नसा नया जिलेगु व म्हय् म्वागु वस्तु फायेगु ज्या याइगु म्हकुचा पुचः
  • फय् हिलेगु म्हकुचा पुचः (Respiratory system): वातावरणं माःगु फय् म्हय् कायेगु व म्हय् म्वाःगु फय् वातावरणय् छ्वयेगु म्हकुचा पुचः
  • हि, सर्कुलेतरी व प्रतिरक्षात्मक म्हकुचा पुचः
  • नर्भस सिस्तम
  • छेगू व भुंसा म्हकुचा पुचः (Skin and integuments)
  • एक्स्क्रितरी कुचापुचः
  • ला-क्वँय् व संरचना म्हकुचा पुचः (Musculoskeletal system)
  • रिप्रोदक्तिभ कुचापुचः (मचा बुइकेगु कुचापुचः)

मनूं म्ह थुइकेगु कुतःया इतिहास[सम्पादन]

धार्मिक[सम्पादन]

म्ह छुकिलिं दयाच्वंगु दु धैगु बारेय् ऐतिहासिक रुपं यक्व कौतुहुलता दूगु खनेदु। तिपिटकया सूत्रपिटकया खुद्दकनिकायया खुद्दकपाठया छगू सुत्त द्वत्तिंसाकारो सुत्तय् थुकिया बारेय् बुद्धया ईलय् मनुतेगु थुइका स्वये छिं। थ्व सुत्तया शाब्दिक अर्थ म्हया ३२गु कुचा ख। अतः, थ्व सुत्तय् म्हया ३२गु अंग थ्व कथं वर्णन यानतःगु दु- [१][२][३]

अत्थि इमस्मिं काये –

(अर्थ: थ्व काय(म्ह)य् थ्व चीज दु -)

केसा लोमा नखा दन्ता तचो,

(अर्थ : केसा (छ्यंया सं), लोमा (म्हया सं), नखा (लुसि), दन्ता (वा), तचो (छ्यंगु)

मंसं न्हारु अट्ठि अट्ठिमिञ्‍जं वक्‍कं,

हदयं यकनं किलोमकं पिहकं पप्फासं,

अन्तं अन्तगुणं उदरियं करीसं मत्थलुङ्गं,

पित्तं सेम्हं पुब्बो लोहितं सेदो मेदो,

अस्सु वसा खेळो सिङ्घाणिका लसिका मुत्तं,

  • अस्सु (ख्वबि), वसा (घृत, घ्यः थें न्यागु चीज), खेळो (), सिङ्घाणिका (न्हि), लसिका (स्यःया ति), मुत्तं (चो)

मत्थके मत्थलुङ्गन्ति॥

वैज्ञानिक[सम्पादन]

म्हया बारेय् उत्सुकता दःसां म्हयात चायेका म्हया दुने छु दु धैगु खं स्वयेगु ज्यायात धाःसा हलिंया आपालं तजिलजिइ वर्जित यानातल। चिकित्साया अबु हिपोक्रेतिज्या ईलय् मनू सीधुंका नं मनूया म्ह चायेका स्वयेगु ज्यायात अबिलय्‌या तजिलजिइ बर्जित यानतल। प्राचीनकालया मेम्ह नांजाम्ह चिकित्सक ग्यालेनं धाःसा पेपांचूपिनिगु म्ह चायेका म्हया बारेय् थुइगु कुतः यानादिल। भेसालियसं सिक्क लिपा तिनि दि ह्युमानि कर्पोरिस् फाब्रिका वा मनूया म्हया संरचना धाःगु थःगु च्वखँय् दाइसेक्सन यासें म्हकुचाया बारेय् क्वातुगु प्रमाण क्यनादिल।

लिधंसा[सम्पादन]

स्वयादिसँ[सम्पादन]


Commons-logo.svg
विकिमिडिया मंका य् थ्व विषय नाप स्वापु दुगु मिडिया दु: