शुनामी

नेपाललिपि परिक्षण: 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑑁𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐥𑐬𑐶𑐎𑑂𑐲𑐞 𑐥𑑁 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐟: शुनामी 𑐟𑐶𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑄𑑋

शुनामी (Tsunami) धाःगु समुद्र वा विशाल पुखुलि तःधंगु परिमाणय् छकलं वैगु लःया छाल (waves) दइगु जलवैज्ञानिक व भूगर्भीय घटना खः। थ्व खँग्वः जापानी भाषाया "津" (त्सु -बन्दरगाह) व "波" (नामी - लहर) स्वानाः दयावःगु ख, गुकिया अर्थ "बन्दरगाहया लहर" जुइ। थ्व साधारण समुद्री लहर (ocean waves) स्वया पूर्ण रूपं भिन्न जुइ, छाय्‌धाःसा साधारण लहर फय्‌या गतिया कारणं समुद्रया सतहय् जक दइ धाःसा शुनामी समुद्रया क्वय् निसें पिनेया भाग तकं तःधंगु लःया गतिं दइ। थ्व घटना मू कथं समुद्रया दुने भुखाय् वइगु (underwater earthquakes), ज्वालामुखी विस्फोट जुइगु, वा तःधंगु चलः (landslides) कारणं जुइ। खुसिया बाहावैगु थेंज्याःगु लःया घटना स्वया थ्व कडा व तःधंगु प्राकृतिक विपद् खः। हलिंन्यंक समुद्रय् थज्याःगु विशाल लहरं तःधंगु जनधनया क्षति यायेफु। समुद्रया तःधंगु लःया भाग आकाझाकां थाहाँ वइ वा कुहाँ वैबिले ऊर्जाया तःधंगु तरङ्ग दइ। थ्व तरङ्ग समुद्रय् तःधंगु गतिं (सच्छि निसें द्वलंद्व किलोमीटर प्रति घौ तक) फैले जुइ। खुसि बाहा थें मखुसे, थुकिया वेबलेन्थ (wavelength) तस्कं तःधः जुइ। थुकिलिं यानाः थ्व तापाःगु हाकः तक वनेफु व थुकिया ऊर्जा याकनं म्हो जुइमखु। तःधंगु समुद्रय् थुकिया जाः म्हो दइगुलिं खने दइमखु, तर थ्व सिथय् (coastline) थ्यनि बिले थुकिया गति म्हो जुयाः जाः तस्कं अप्वया वइ। थ्व प्रक्रियायात 'wave shoaling' धाइ। सिथय् थ्यनेबिले थुकिया तःधंगु लःया जाः समुद्रसिथय् च्वंगु गां व शहरय् फेले जुयाः तःधंगु विनाश याइ।

स्वयादिसँ

मौसम