विलोम
विलोम छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। छुं खँग्वःया अःखः अर्थ बीगु खँग्वःयात बिलोम धाइ। थ्व खँग्वःया छ्यला थीथी सफू व स्तोत्रय् जुगु दु। आपालं थ्व खँग्वः भाय्लचंया ज्याय् छ्यलीगु या। नेपालभासय् दूगु मू खँग्वलय् आपालं "म" उपसर्ग छ्यला विलोम खँग्वः दयेकेछिं। दसु: भिं-(म)भिं, बांला-बां(म)ला, यः-(म)यः,साः-(म)साः, स्यु-(म)स्यु, फु-(म)फु, न्यं-(म)न्यं, नः-(म)नः आदि। नापं, छुं विलोम खँग्वःत न्हुगु हे खँग्वः छ्यला नं दयेफु। दसु: न्हि/चाः, ख्वातु/सालू आदि।
खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
[सम्पादन]उत्पत्ति व विकास
[सम्पादन]थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
[सम्पादन]थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
- दसु — ३१क| भक्ते विलोम-विवरे गति-योगेन अनुलोम-विवरे द्वौ|। [१]
- दसु — ९क/ अनुलोम-गतिस् नौ-स्थस् पश्यति अचलम् विलोम-गम् यद्-वत्। [२]
- दसु — अथ यद् अन्यां प्राहान्यया प्रतिपद्यते, विलोम तत्। [३]
- दसु — यद् वा अन्यस्य त्रिरात्रस्य विलोम तद् अस्य सलोम, यद् अस्य सलोम तद् अन्यस्य विलोम। [४]
- दसु — विलोम तद्व्यञ्जनमर्प्यते त्वया वरं किमस्मै न नितान्तमर्थिने। [५]