विदर्भ

Coin of the Vidarbhas of the Deccan (1st century BCE)

Coin of King Jagadeva

Wainganga

विदर्भ वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।

शास्त्रय् दसु

अमृतेशतन्त्रम् अथवा लेखयेद्वापि नानामंत्रप्रयोगतः । मंत्रनाथेन देवेशि साध्यनामं विदर्भितं ।। अनलां कायेथेच्छासौ साध्यार्णेषु नियोजयेत् ।

अहल्याकथा कृषिविज्ञानगर्भा किन्तु देवराजस्य इन्द्रस्य मनसि अहल्याकाङ्क्षा न विरता । तेन विकृत: विचार: कृत: यत् यदि न्याय्येन मार्गेण अहल्या न लभ्येत तर्हि बलात्कारेण वा तस्या: उपभोगं कुर्याम् एव इति । अथ कदाचित् महर्षे: गौतमस्य अनुपस्थितौ इन्द्रेण अहल्याया: उपभोग: कृत: बलात्कारेण । एतद् ज्ञात्वा गौतमेन उभयो: कृते शाप: प्रदत्त: । शापदग्ध: इन्द्र: विक्षतशरीर: अजायत । अहल्या च पाषाणमयी जाता । अनन्तरं गणेशोपासनया विदर्भप्रान्ते कदम्बक्षेत्रे इन्द्र: शापमुक्त: जात: । श्रीरामचन्द्रस्य चरणस्पर्शात् अहल्याया: उद्धार: अपि अभवत् । एषा कथा तु सर्वविदिता एव अस्ति प्राय: । किन्तु अस्या: कथाया: आन्तर्यविषये कथनीयं किञ्चिदस्ति । एकस्या: ऋषिपत्ने: व्यभिचारेण सम्बद्धा एतादृशी कथा पुराणकारै: किमर्थं वर्णिता ? देवराजसम्बद्ध: जारवृत्तान्त: ऋषिभि: वर्णयितुं योग्य: विद्यते किम् ? ‘अहल्यायै जार !’ इति देवराजस्य सम्बोधनं श्रूयते । तादृशेन सम्बोधनेन देवराज: सुप्रसन्न: भवति इति कथितम् अस्ति । स्वकीयस्य जारवर्णनस्य सार्वत्रिकोद्घोषणां श…

काव्यालङ्कारसूत्राणि सा त्रेधा वैदर्भी गौडीया पाञ्चाली च इति 1,2,10 विदर्भादिषु दृष्टत्वात् तत्समाख्या । विदर्भ-आदिषु दृष्टत्वात् तत्-समाख्या

गणेशपुराणम् — खण्डः १(उपासनाखण्डम्) — अध्यायाः १६-२० पाराशर्य महाख्यानं कथयामि तवाग्रतः । सर्वदेवाधिदेवस्य गणेशस्य विभोः शुभम् ॥४॥ विदर्भदेशे राजाऽभूद्दानशूरो महाबली । नाम्ना भीम इति ख्यातो दाता भीम पराक्रमी ॥५॥ कौंडिण्यनगरे तस्य निवासोऽभून्महामते ।