रकेत

नेपाललिपि परिक्षण: 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑑁𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐥𑐬𑐶𑐎𑑂𑐲𑐞 𑐥𑑁 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐟: रकेत 𑐟𑐶𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑄𑑋

रकेत बाय् रकेट ( इटालियन भासं: rocchetto) छगू थन्याःगु गसा ख गुकिलि जेत प्रपल्सन छ्येला तच्वलं छ थासं मेगु थासय् वने छिं। थ्व गसा नापंया वायु मछ्यसे सनिगु जूगुलिं थुकियात बंग्वारा स्वया पिनेया सर्ग/अन्तरिक्षय् छ्यले छिं। रकेत इन्जिनं तच्वःगु गतिइ पिहां वइगु एक्जस्टया लिच्वःया कथं थःगु थ्रस्त पिकाइ। रकेतं भ्याकुमय् वायुया दबाब मदइगुलिं अप्व दक्षतापूर्वक ज्या याइ।

संरचना व सिद्धान्त

रकेटं थःगु दुने दूगु उर्जा (इन्धन व अक्सिदाइजर) छ्यला उच्च चापय् ग्यास निकास याइ। थ्व ग्यास पिहां वइगु ल्यूनेया भागयात 'नोजल' धाइ। रकेटया मू कुचात थथे दु:

इन्धन (Propellant): थुकिलि ठोस (Solid) वा तरल (Liquid) निगुलिं कथंया उर्जा दइ।

इन्जिन (Engine): गन इन्धन मुया दहन (Combustion) जुइ।

पेलोड (Payload): रकेटं कया वनिगु उपग्रह (Satellite), अन्तरिक्ष यात्री, वा मेगु उपकरण।

मार्गदर्शन प्रणाली (Guidance System): रकेटयात गन वनेगु धका क्यनिगु प्रविधि।

इतिहास

रकेटया दकलय् न्हापांगु प्रयोग प्राचीन चीनय् जूगु खनेदु। वंगु शताब्दीइ रकेट प्रविधिया विकासय् तःधंगु हिउपाः वल:

१. चीन: १३ गु शताब्दीइ 'मि-बला' (Fire arrows) या रुपय् रकेटया छ्यलाबुला जूगु। ^[१] २. आधुनिक काल: रोबर्ट गोडार्ड (Robert Goddard) यात आधुनिक रकेट विज्ञानया अबु धका म्हसीकिगु या। वय्‌कलं सन् १९२६य् तरल इन्धनयुक्त रकेटया सफल परीक्षण यानादील। ^[२]

छ्यलाबुला

रकेटया प्रयोग मुख्यतया क्वय् बियातःगु ख्यलय् जुइ:

अन्तरिक्ष अन्वेषण: उपग्रह प्रक्षेपण व मेगु ग्रहय् यान छ्वयेत।

सैन्य ख्यः: मिसाइल व मेगु अस्त्रया रुपय्।

वैज्ञानिक अनुसन्धान: वायुमण्डलया च्वय्या तहया बारे अध्ययन यायेत।

डिजाइन

रकेटया बाह्य स्वरुपय् प्रायः उच्च गुणस्तरया धातु व तापक्रम प्रतिरोधी वस्तु छ्यली।

रकेत थुइकेत छगू साधारन किपा थथे दु

           ^
          / \
         /   \
        /_____\  <--- (१) च्वका (Nose Cone)
       |       |
       |  ___  |
       | /   \ | <--- (२) झ्याः (Window)
       | \___/ |
       |       |
      /|       |\
     / |       | \ <--- (३) मू म्ह (Main Body)
    /__|_______|__\
   |___|_______|___| <--- (४) पा (Fins)
      |  ___  |
      |/  |  \|  <--- (५) इन्जिन (Engine / Nozzle)
       \  |  /
       / /|\ \   <--- (६) मि (Flames)
      / / | \ \
     * * * * *

थ्व किपाया कुचात थथे दु १. च्वका (Nose Cone): रकेटया दकलय् च्वय्या तिफि धस्वाःगु ब्व, गुकिं फसं पनीगु पंगःयात चिइकेत ग्वहालि याइ। २. झ्याः (Window/Porthole): रकेट दुने च्वंपिं अन्तरिक्षयात्रीतय्सं (Astronauts) पिने स्वयेत छ्यलीगु झ्याः। ३. मू म्ह (Main Body/Fuselage): रकेटया दथुया तःधंगु ब्व, गन इन्धन (Fuel) व मेमेगु माःगु सामान तयेगु याइ। ४. पा (Fins): रकेट ब्वइबलय् अःपुक व धस्वेकः वनेत ग्वहालि याइगु क्वय्या ब्व। ५. इन्जिन (Engine/Nozzle): रकेटयात ब्वयेकेत शक्ति (Thrust) बीगु मू थाय्। ६. मि (Flames/Exhaust): इन्जिनं पिकाइगु मि व कुँ, गुकिं रकेटयात च्वय् पाखे घ्वाना छ्वइ।

रकेट इन्जिनया ताजि

रकेट इन्जिनतयेगु ज्या यायेगु शैली व इन्धनया आधारय् थुकियात क्वसं बियातःगु कथं बाये छिं:

ठोस इन्धन (Solid Propellant): थुकिलि इन्धन व अक्सिदाजर ठोस (Solid) रुपय् दइ। छक्वः च्याकेधुंकाः थुकियात बन्द याये थाकु।
तरल इन्धन (Liquid Propellant): थुकिलि तरल हाइड्रोजन व तरल अक्सिजन छ्यला ज्या याइ।^[३]
हाइब्रिड इन्जिन (Hybrid Engine): ठोस इन्धन व तरल अक्सिदाजरया मिश्रण।
आयन इन्जिन (Ion Engine): बिजुलि छ्यला आयनतयेत पिहां छ्वयेगु आधुनिक प्रविधि।