फाउस्त

Dr. Fausto by Jean-Paul Laurens

1876 'Faust' by Goethe, decorated by Rudolf Seitz

Pan Twardowski

फौस्त बाय् फाउस्त(अङ्ग्रेजी: Faust) जर्मन बाखंतेगु छम्ह पात्र ख। बाखं कथं, फाउस्त छम्ह तसकं सन्तोष मजुइम्ह विद्वान खः, गुम्हेस्यां असीमित ज्ञान व सांसारिक सुखया निंतिं शैतान (Devil) नाप सम्झौता याइ। फाउस्टया बाखं पाश्चात्य साहित्यय् "ज्ञानया प्यास" व "आत्माया मोल" या प्रतीक (Archetype) जुयाच्वंगु दु।

ऐतिहासिक रुपं, जोहान जर्ज फाउस्त (Johann Georg Faust, १४८०–१५४०) नांयाम्ह छम्ह जर्मन जादुगर व ज्योतिषी दुगु खः, गुम्ह थ्व बाखंया आधार जुइ फु।

बाखंया सार

फाउस्तया बाखंया थीथी संस्करण दुसां, मू कथावस्तु थुकथं दु: फाउस्त छम्ह बूम्ह विद्वान खः, गुम्ह थःगु जीवन व ज्ञान पाखें दिक्क जुइ धुंकूम्ह खः। वयात थमं न्ह्याक्व हे ब्वंसां, "सत्य" लुइके मफइगु तालः। उकिं, वं जादुया सहारा कयाः शैतानया दूत मेफिस्टोफिलिस (Mephistopheles) यात सःती।

• सम्झौता: मेफिस्टोफिलिसं फाउस्टयात पृथ्वीइ २४ दँ तक (वा छुं संस्करणय्, गुलि ई तक फाउस्टं "जितः आः आनन्द जुल" धकाः मधाः तले) वयागु सेवा यायेगु व वयागु सकल इच्छा पूरा यायेगु बचं बिइ।
• मोल: थुकिया लिच्वलय्, फाउस्तं थःगु आत्मा (Soul) शैतानयात बिइ माः। अर्थात, मृत्यु लिपा व नर्क (Hell) य् वने माः।
• परिणाम: फाउस्तं शैतानया शक्तियात ज्ञान, सुख, व मतिनाया निंतिं छ्यली। तर अन्ततः, वं महसुस याइ कि शैतानया शक्तिं वयात धाथेंया सन्तुष्टि बिइ मफुत।

मू साहित्यिक कृतित

फाउस्तया बाखंयात यक्व च्वमितय्सं थः-थःगु कथं प्रस्तुत याःगु दु। थुकिलि निगू दकलय् महत्त्वपूर्ण कृति दु:

क्रिस्टोफर मार्लोया "डक्टर फाउस्तस"

• पूवंगु नां: The Tragical History of the Life and Death of Doctor Faustus
• ई: करिब १५९२ (एलिजाबेथन युग)।
• च्वमि: अङ्ग्रेज नाटककार क्रिस्टोफर मार्लो (Christopher Marlowe)।
• विशेषता: मार्लोया फाउस्टस छम्ह घमण्डी मनू खः। वं शक्ति व भोग विलासया निंतिं आत्मा मी। थ्व नाटकय् फाउस्टया पतन (Downfall) व अन्त्यय् नर्कय् वने माःगु भयानक दृश्य क्यनातःगु दु। थ्व "पाप व सजाय" या क्रिश्चियन नैतिकताय् आधारित दु।

२. गोथेया "फाउस्त"

• ई: भाग १ (१८०८) व भाग २ (१८३२)।
• च्वमि: जर्मन महाकवि जोहान वुल्फग्यांग भोन गोथे (Johann Wolfgang von Goethe)।
• विशेषता: गोथेया फाउस्त भोग विलासया निंतिं मखु, "अनुभव" व "कार्य" (Action) या निंतिं शैतान नाप सम्झौता याइ। गोथेया संस्करणय्, फाउस्तयात अन्त्यय् नर्कय् यंकी मखु, बरु वयागु "निरन्तर प्रयास" (Striving) या कारणं वयात स्वर्गया दूततय्सं उद्धार याइ। गोथेया फाउस्त आधुनिक मनूया प्रतीक खः, सुयात गबलें सन्तुष्ट जुइ मखु।

"फाउस्तियन बार्गेन" (Faustian Bargain)

फाउस्तया बाखं पाखें "फाउस्टियन बार्गेन" धयागु खँग्वः प्रचलनय् वःगु दु। थुकिया अर्थ खः - "तत्काल फाइदा वा शक्तिया निंतिं थःगु भविष्य वा नैतिकता (आत्मा) त्याग यायेगु।" दसु: छम्ह राजनीतिज्ञं सत्ताया निंतिं थःगु आदर्श त्वःतीगु, वा छम्ह कलाकारं प्रसिद्धिया निंतिं थःगु कलाया स्तर क्वकायेगु।

स्वयादिसँ

• साहित्य