निषेधित नगर

The Forbidden City as depicted in a Ming dynasty painting

A depiction of the Forbidden City from the German magazine Die Gartenlaube

निषेधित नगर (अङ्ग्रेजी: Forbidden City; चिनियाँ: 紫禁城 - Zijin Cheng) बेइजिङ, चीनया मध्यभागय् लाःगु छगू ऐतिहासिक लाय्कू परिसर खः। थ्व सन् १४२० निसें १९१२ (अन्तिम सम्राट पुयीया गद्दीत्याग) तक चीनया मिङ राजवंश व चिङ राजवंशया २४ म्ह सम्राटतय्गु निवासस्थान व राजनीतिक केन्द्र जुयाच्वन।

थ्व लाय्कूयात "निषेधित नगर" (Forbidden City) धायेगु कारण छु खः धाःसा ५०० दँ तक थन सामान्य जनतायात दुहाँ वनेगु अनुमति मदु। सम्राट, वय्कःया परिवार, व उच्च अधिकारीतय्त जक दुहाँ वनेगु अनुमति दइगु खः। थ्व लाय्कूया क्षेत्रफल ७२ हेक्टर (१८० एकर) खः व थुकिलि ९८० गू भवन व ८,७०० स्वया अप्व क्वथात दु। थ्व हलिमया दकलय् तःधंगु व दकलय् बांलाक संरक्षित पुलांगु सिँया संरचना (Wooden structure) खः। सन् १९२५य् थ्व लाय्कूयात "प्यालेस म्युजियम" (Palace Museum) वा "गुगोङ" (Gugong) या रुपय् सर्वसाधारणया निंतिं चायेका बिल। सन् १९८७ य् युनेस्को (UNESCO) नं थुकियात विश्व सम्पदा धलखय् सूचीकृत यात।

इतिहास

• निर्माण: मिङ सम्राट योंगल (Yongle) नं बेइजिङयात राजधानी दयेकेगु निर्णय यायेवं, सन् १४०६ य् थ्व लाय्कूया निर्माण सुरु जुल। थ्व दयेकेत १४ दँ माल व १० लख ज्यामितय्सं ज्या यात।
• मिङ व चिङ राजवंश: थ्व दरबार १४२० निसें १६४४ तक मिङ सम्राटतय्गु व १६४४ निसें १९१२ तक चिङ सम्राटतय्गु निवासस्थान जुयाच्वन।
• मि: इतिहासय् थ्व लाय्कूलि यक्वःखुसि मिं नयाः ध्वस्त जूगु दु, तर हानं पुनर्निर्माण जुयाच्वन।
• गणतन्त्र चीन: सन् १९१२ य् अन्तिम सम्राट पुयीं गद्दी त्वःते धुंकाः नं वय्कःयात लाय्कूया भित्री भागय् च्वनेगु अनुमति ब्युगु खः। तर सन् १९२४ य् वय्कःयात दरबारं पितिना छ्वल।

वास्तुकला

निषेधित नगरया डिजाइन पारम्परिक चिनियाँ वास्तुकला व "फेंग शुई" (Feng Shui) या सिद्धान्तय् आधारित दु। थ्व लाय्कू उत्तर-दक्षिण अक्ष (Axis) य् दयेकातःगु दु।

• रङ्ग: दरबारया अंगःत "ह्याउँगु" (Red) रङ्गया दु, गुगु "शुभ" व "आनन्द" या प्रतीक खः। पलिइ "म्हासुगु" (Yellow) अंय्पा दु, गुगु "सम्राट" या प्रतीक खः।
• ल्याः ९: चिनियाँ तजिलजिइ '९' ल्याःयात तसकं महत्त्वपूर्ण धकाः हनि। उकिं धाइ कि थन ९,९९९ क्वथा दु (वास्तवय् थ्व दन्त्यकथा जक खः)। लुखाया कीलय् (Door studs) नं ९ गू झ्वः दइ।

मू संरचनात

लाय्कूयात निगू भागय् ब्वथले छिं:

1. पिनेया लाय्कू (Outer Court): थ्व दक्षिणी भाग खः, गन सम्राटं राजकीय ज्या व समारोह याइगु खः।
   • हल अफ सुप्रिम हारमोनी (Hall of Supreme Harmony): थ्व दकलय् तःधंगु व मू भवन खः, गन सम्राटया राज्याभिषेक जुइगु खः। थन "ड्रागन थ्रोन" (Dragon Throne) वा सिंहासन दु।
   • हल अफ सेन्ट्रल हारमोनी: सम्राटं समारोह न्ह्यः विश्राम याइगु थाय्।
   • हल अफ प्रिजर्भिङ हारमोनी: गन राजकीय भ्वय् व परीक्षा जुइगु खः।

1. दुनेया लाय्कू (Inner Court): थ्व उत्तरी भाग खः, गन सम्राट व वय्कःया परिवार (महारानी व रखौटीत) च्वनिगु खः।
   • प्यालेस अफ हेभ्न्ली प्युरिटी (Palace of Heavenly Purity): सम्राटया निजी शयनकक्ष।
   • प्यालेस अफ अर्थली ट्रान्क्विलिटी (Palace of Earthly Tranquility): महारानीया निवास।
   • इम्पेरियल गार्डेन (Imperial Garden): लाय्कूया दकलय् उत्तरय् लाःगु बांलाःगु केबः।

संग्रह

प्यालेस म्युजियमय् चिनियाँ कला व संस्कृतिया १० लख स्वया अप्व वस्तुत सुरक्षित दु।

• सेरामिक्स (Ceramics): ३,४०,००० स्वया अप्व पुलांगु थल दु।
• पेन्टिङ व क्यालिग्राफी: ५०,००० स्वया अप्व नांजाःगु किपा व च्वसु।
• लुँ व वहः: सम्राटतय्सं छ्यलीगु थीथी ज्वलं।
• घडी: १८गु व १९गु शताब्दीया युरोपेली व चिनियाँ यान्त्रिक घडीतय्गु तःधंगु संग्रह।