प्रतीप
शास्त्रय् दसु
[सम्पादन]अष्टाङ्गहृदयम् — शारीरस्थानम् — अध्यायः ५[१]
न याति यस्य चाहारः कण्ठं कण्ठामयाद् ऋते ॥ ६७ ॥
प्रेष्याः प्रतीप-तां यान्ति प्रेताकृतिर् उदीर्यते ।
यस्य निद्रा भवेन् नित्या नैव वा न स जीवति ॥ ६८ ॥
अष्टाध्यायी-गणपाठः[२] सुखादिभ्यःकर्तृवेदनायाम् (३.१.१८) सुख। दुःख। तृप्त। गहन। कृच्छ्र। अस्र। अलीक। प्रतीप। करुण। कृपण। सोढ। 35. कण्ड्वादिः कण्ड्वादिभ्योयक् (३.१.२७)
औचित्यविचारचर्चा[३] यो य: शस्त्रं बिभर्ति स्वभुजगुरुमद:पाडवीनां चमूनां,
यो य: पाञ्चालगोत्रे शिशुरधिकवया गर्भशय्यां गतो वा ।
यो यस्तत्कर्मसाक्षी चरति मयि रणे यश्च यश्च प्रतीप:,
क्रोधान्धस्तस्य तस्य स्वयमपि जगतामन्तकस्यान्तकोऽहम् ।।
अत्र क्रूरक्रोधस्थायिभावत्मकस्योन्निद्ररौद्ररसस्योचिता शिशुस्थ-
काशिका — तृतीयोऽध्यायः — प्रथमः पादः[४] </3-1-17> सुखादिभ्यः कर्तृवेदनायाम् ।। <3-1-18> ।। कर्मग्रहणमनुवर्त्तते। `सुख-इत्येवमादिभ्यः कर्मभ्यो वेदनायामर्थेऽनुभवे क्यङ् प्रत्ययो भवति, वेदयितुश्चेत्कर्तुः सम्बन्धीनि सुखादीनि भवन्ति। सुखं वेदयते सुखायते। दुःखायते। कर्तृग्रहणं किम् ? सुखं वेदयते प्रसाधको देवदत्तस्य। सुख। दुःख। तृप्त। गहन। कृच्छ्र। अस्त्र। अलीक। प्रतीप। करुण। कृफण। सोढ। सुखादिः।। </3-1-18> नमोवरिवश्चित्रङः क्यच् ।। <3-1-19> ।।