पाताल
हिन्दू धर्मय् पाताल धाःगु पृथ्वी स्वया क्वे लाःगु ७गु सतह ख। [१] [२] [३] पातालय् ७गु थाय् वा लोक दै। [४] [५] [६] थ्व लोकय् दकले क्वे नागलोक दै। दानव, दैत्य, यक्ष व नाग पातालय् बास याइ। [२]
खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
[सम्पादन]उत्पत्ति व विकास
[सम्पादन]थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
[सम्पादन]थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
[सम्पादन]स्वया दिसँ
[सम्पादन]लिधंसा
[सम्पादन]- ↑ Search for "paataala" in: Apte Sanskrit Dictionary Search. 1 July 2010 कथं। gives results: "1.the last of the seven regions or worlds under the earth said to be peopled by naagas; 2.the lower regions or world in general"
- 1 2 Wilson, Horace Hayman (1865). “Chapter V”, The Vishnu Purana (Translation). London: Trubner & co., 209–213.
- ↑ Mani, Vettam (1975). Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature. Delhi: Motilal Banarsidass, 580–1.
- ↑ (1978) Classical Hindu mythology: a reader in the Sanskrit Purāṇas. Temple University Press, 348–350.
- ↑ (1978) Classical Hindu mythology: a reader in the Sanskrit Purāṇas. Temple University Press, 48–49.
- ↑ Prabhupada. Bhagavata Purana 5.24. The Bhaktivedanta Book Trust International, Inc.. 1 July 2010 कथं।
शास्त्रय् दसु
[सम्पादन]गणेशपुराणम् — खण्डः २(क्रीडाखण्डम्) — अध्यायाः ०६६-०७०[१] प्रवर्तिता असृङ्नद्यो भग्ना सेना तु काश्यपी । तत एका महाकृत्या दरीवक्त्रा नभःस्पृशी ॥६॥ करालकेशी पाताल चरणा पर्वतस्तना। आगता देवसेनाया रक्षणार्थं ममान्तिकम् ॥७॥ खड्गेन निहता सा तु विव्यथे नैव किंचन ।
गरुडपुराणम् — आचारकाण्डः — अध्यायः १५[२] कारणं च समुद्राणां वृक्षाणां कारणं तथा ॥ 15.59 ॥ कारणं वीरुधां चैव लोकानां कारणं तथा ॥ पाताल कारणं चैव देवानां कारणं तथा ॥ 15.60 ॥ सर्पाणां कारणं चैव श्रेयसां कारणं तथा ॥ पशूनां कारणं चैव सर्वेषां कारणं तथा ॥ 15.61 ॥
तत्त्ववैशारद्यां विभूतिपादः[३]
भुवनज्ञानं सूर्ये संयमात्॥3.26॥
भुवनज्ञानं सूर्ये संयमात्। आ ध्रुवादितो मेरुपृष्ठात्। तद् एवम् अनेन संग्रहश्लोकान्तेन संक्षेपतः सप्त लोकान् उपन्यस्य विस्तरेणाह --- तत्रावीचेर् इति। घनशब्देन पृथिव्य् उच्यते। भूमिः स्थानम् इत्य् अर्थः। एते महानरका अनेकोपनरकपरिवारा बोद्धव्याः। एतान् एव नामान्तरेणोपसंहरति --- महेति। तस्य सूर्यप्रचाराद् रात्रिंदिवं लग्नम् इव वर्तते। यम् एवास्य भागं सूर्यस् त्यजति तत्र रात्रिः। यम् एव भागम् अलंकरोति तत्र दिनम् इति। सकलजम्बूद्वीपपरिमाणम् आह --- तद् एतद् योजनशतसाहस्रम्। किंभूतं योजनानां शतसाहस्रम् इत्य् आह --- सुमेरोर् दिशि दिशि तदर्धेन पञ्चाशद्योजनसहस्रेण व्यूढं संक्षिप्तम्। यतोऽस्य मध्यस्थः सुमेरुः समुद्राश् च सर्षपराशिकल्पा इति द्विगुणा द्विगुणा इति संबन्धः। यथा सर्षपराशिर् न व्रीहिराशिर् इवोच्छ्रितो नापि भूमिसमस् तथा समुद्रा अपीत्य् अर्थः। विचित्रैः शैलैर् अवतंसैर् इव सह वर्तन्त इति सविचित्रशैलावतंसा द्वीपाः। तद् एतत् सर्वं सद्वीपविपिननगनगरनीरधिमाला…
पञ्चतन्त्रम् ०४क[४] कस्मिंश्चिद् वने चतुर्दंतो नाम महा-गजो यूथाधिपः प्रतिवसति स्म। तत्र कदाचिन् महत्य् अनावृष्टिः सञ्जाता प्रभूत-वर्षाणि यावत्। तया तडाग-ह्रद-पल्वल-सरांसि शोषम् उपगतानि। अथ तैः समस्त-गजैः स गजराजः प्रोक्तः-देव! पिपासाकुला गज-कलभा मृत-प्राया अपरे मृताश् च। तद् अन्विष्यता कश्चिज् जलाशयो यत्र जल-पानेन स्वस्थता व्रजंति। ततश् चिरं ध्यात्वा तेनाभिहितम्-अस्ति महा-ह्रदो विविक्ते प्रदेशे स्थल-मध्य-गतः पाताल-गंगा-जलेन सदैव पूर्णः। तत् तत्र गम्यता इति। तथानुष्ठिते पञ्चरात्रम् उपसर्पद्भिः समासादितस् तैः स ह्रदः। तत्र स्वेच्छया जलम् अवगाह्यास् तम् अनवेलायां निष्क्रांताः। तस्य च ह्रदस्य समंताच् छशक-बिलानि असंख्यानि सुकोमल-भूमौ तिष्ठंति। तान्य् अपि समस्तैर् अपि तैर् गजैर् इतस् ततो भ्रमद्भिः परिभग्नानि। बहवः शशकाः भग्न-पाद-शिरो-ग्रीवा विहिताः। केचिन् मृताः केचिज् जीव-शेषा जाताः।