Jump to content

निधनानि

विकिपिडिया नं
नेपाललिपि परिक्षण: 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑑁𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐥𑐬𑐶𑐎𑑂𑐲𑐞 𑐥𑑁 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐟: निधनानि 𑐟𑐶𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑄𑑋
निधनानि
मू भाय् संस्कृत

निधनानि छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु छ्येलेज्या येक्व सफूस्तोत्रय् जुगु दु।

खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या

[सम्पादन]

उत्पत्ति व विकास

[सम्पादन]

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।

छ्येलेज्या

[सम्पादन]

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।

  • दसु — तेषामुत्तरेषु पदेषु २० द्वे द्वे पूर्वयोः २१ चत्वारि चत्वार्युत्तरयोः २२ उभयतः स्तोभाः पार्थुरश्मस्य २३ देवतापदं देवतापदमिति वैरूपे निधनानि २४ प्राक्शिशुमत्याः स्तोभैः प्रतिहारः २५ एकादशमैडे दैवोदासे २६ सप्तमाष्टमाभ्यां त्रैककुभस्य २७ नवमदशमाभ्यां वैश्वमनसस्य २८ तथा वृष्णः २९ त्रिरुक्ताभ्यां तु तस्याभ्यासाद्यैः ३० सदृशगीतिषु सर्वेषु पृथक्पृथक्पदानि विभजेरन्। []
  • दसु — ् तु प्रथमात्पदात्संकृतिनः १ प्राक्चतुर्थात्पदात्स्तोभैः प्रतिहारः २ निधनानि पदान्युपायसदृशाः स्तोभान्ता येषां तानि स्तोभ विभाग्यानि ३ तत्र तृतीयायैव पदाय प्रतिहर्ता स्तोभेत् ४ उपायवन्तः स्तोभा एकवृषस्य ५ देवतासु चर्षभस्य शाक्वरस्य ६ तासां नानास्तोभेयुः ७ सदेवते पदे प्रस्तावप्रतिहारौ विभाग्यश्चेत् ५ गायत्रीसामसु विभाग्येषूत्तमे व्यावर्ग शिष्ट्वा प्रतिहरेदिति धानंजय्यः ६ सर्वेणैव पदेनेति शाण्डिल्यायनः १० त्रिरुक्तान् स्तोभाञ्छुक्रियेषु चतुर्ब्रूयुरन्यत्र निधनेभ्यः ११ महादिवाकीर्त्यस्य प्रास्ताविके देवते विपरिहरेत् १२ एवं ज्योतिष्प्रायणं ज्योतिरुदयनं भविष्यतीति १३ तत्रात्मा स्तोभविभाग्यः १४ प्रथमायैवानुगानाय प्रस्तोता प्रस्तुयादात्मने च १५ इतराण्यनुगानान्युद्गातैव सर्वाणि बूयात् १६ तेषां निधनेष्वेनमनूपेयाताम् १७ उत्तमानि वा त्रीण्यनुगानानि प्रत्याहृत्येतरेः सहात्मपदेभ्यः स्तोभधर्मेणानुसंहरेयुः १८ यानि प्रागात्मन आदौ तानि सकृद्यान्यूर्ध्वमन्ततस्तानि सकृदात्मनैव स्तोमं पूरयेदित्यपरम् १९ पर्यायाद्यन्तेषु २० विष्टावानां वा २१ भासनिधने दशमस्य पदस्योपायमुद्गातैव ब्रूयात् २२ सर्वाणि राजने त्रिरुक्तानि पञ्चकृत्वो ब्रूयुः २३ तस्यानुपदं स्तोभाः २४ पदेन प्रस्तावः २५ तृतीयेन पदेन पुरस्तात्स्तोभेन प्रतिहारः २६ विभाग्यं वा २७ तत्र देवताभ्यो यद्यनन्तरं पूर्वं पदं तेन सहैता ब्रूयुः २८ व्यवस्तोभेत्पददैवतमित्येके २६ निधनानि पदानि पदस्तोभेषु तथैवेडाः ३० तेभ्यो नाना स्तोभेयुः ३१ त्रिभ्यः प्रथमेभ्यः प्रस्तोता त्रिभ्य एव सप्तमप्रभृतिभ्यः प्रतिहर्ता ३२ अर्द्धं पदं निधनमिडाव्यवेतेषु ३३ सर्वमव्यपेतेषु ३४ चतुर्थस्य प्रथमः पादस्त्र्यक्षराणि चत्वारि निधनानि ३५ तथा तृतीयः ३६ द्वितीयोत्तमौ वा द्वैधं चतुरक्षरश इतरौ ३७ अविभाग्याश्चेदष्टमेन स्तोभेन प्रथमस्य ३८ नवमेन परेषाम् ३६ दशमेन वान्त्यस्य ४० सर्वेषां प्रथमेन प्रस्तावः ४१। []
  • दसु — वरो वा २८ ओंकारेण प्रत्यवेतस्वराणामाददीतेति धानंजय्यः २६ यथाम्नायं शाण्डिल्यः ३० इहकार इडाथकारौ गीतं च निधनस्वरं हीषीस्वरं च द्व्यक्षरं देवताश्चारण्येगेयेषु तान्यन्तःसामनिधनानि ३१ वाक् चेत् स्तोभान्तोऽनन्तरः पुरस्ताद्वृद्धः क्रुष्टो वाकारः स्वरितं वार्चिकं वा वृद्धं पूर्वेषां त्रयाणाम् ३२ यथा देवत्यस्त्वाष्ट्रीसाम यौधाजयं दार्ढच्युतमाथर्वणमान्धीगवम ३३ तेभ्यो यन्निगदवर्त्यनन्तरमार्चिकं तेन सहोपेयुरनादेशः ३४ इहकारादिमिडां सर्व उपेयुः ३५ तानि प्रतीचीनेडानि ३६ इकारं त्वन्यासु गौतमः ३७ इडेति धानंजय्यः ३८ इकारान्तं चैवोपायं संप्रगाथेषु संप्रगायन्ति कुत्साः ३६ एवं नः कृत्स्नेडोपेता भविष्यतीति ४० प्रत्युद्गीतस्तु खल्वेषां तथोद्गाता भवति ४१ कृत्स्नामेके समयाम्नायाभ्याम् ४२ पुरीषपदशेषाणि निधनान्याचार्याः स्वरितान्तानि यथाधीतं वा ४३। []
  • दसु — त्रिरात्रेषु च यौधाजयस्यैकाक्षराणि निधनानि १ प्रगाथेषु बृहद्रथन्तरयोर्यज्ञायज्ञीयस्य चानादेशे ककुभावुत्तरे २ तयोर्द्व्यक्षरः प्रस्तावः सर्वत्र ३ तृचेष्वक्षरसंयोगेन ४ प्रथमाया उत्तममक्षरं मध्यमायाश्च प्रथमम् ५ एवमेवापरयोर्द्वितीयोत्तमयोः ६ प्रस्तावप्रतिहारनिधनानामक्षरपरिमाणं यथायोनि चिकीर्षेद्वैच्छन्दसेष्वनादेशे ७ यस्यार्चिकमुदात्तानुदात्तं तदृगूढमथ यस्य सामिकं तत् सामोढम् ८ यथा पौष्कलस्योत्तरयोर्यथा३३३विदे३३। []
  • दसु — उपास्थानेष्वन्यानि निधनानि १ स्वरानादेशे तथा स्वराणि स्युः २ इडाश्चानादेशे ३ उबित्यर्द्धेडा ४ प्रकृतिस्वरा प्रथमस्वरा वा ५ अध्यर्द्धा त्वध्यर्द्धोपानाम् ६ औत्पत्तिकः स्वरः स्वः काशीते ७ देवोदाससुज्ञानयोश्च ८ स्वः पृष्ठे च पूर्वः ९ उत्तर इति गौतमधानंजय्यौ १० औपगवयोरथामथा वा ११ कामं तु नाना १२ अभिचरणीयेषु वा मथाथान्यत्र १३ जागतस्य सोमसाम्न इन्द्र इव दस्यूᳪरमृणाः। []


मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप

[सम्पादन]

मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु

स्वया दिसँ

[सम्पादन]

पिनेयागु स्वापू

[सम्पादन]

संस्कृत खँग्वसफू
(थ्व भाषा नाप स्वापू दुगु चीहाकगु च्वसु खः। थ्व च्वसुय् अप्व तथ्य तनादीत ईनाप दु।)

लिधंसा

[सम्पादन]
  1. विकिस्रोतः – कल्पः/श्रौतसूत्राणि/द्राह्यायणश्रौतसूत्रम्/पटलः २०
  2. विकिस्रोतः – कल्पः/श्रौतसूत्राणि/द्राह्यायणश्रौतसूत्रम्/पटलः २०
  3. विकिस्रोतः – कल्पः/श्रौतसूत्राणि/द्राह्यायणश्रौतसूत्रम्/पटलः २०
  4. विकिस्रोतः – कल्पः/श्रौतसूत्राणि/द्राह्यायणश्रौतसूत्रम्/पटलः २०
  5. विकिस्रोतः – कल्पः/श्रौतसूत्राणि/द्राह्यायणश्रौतसूत्रम्/पटलः २१