निकुम्भ
शास्त्रय् दसु
[सम्पादन]अनुक्रमणिका[१]
- मकूलक,2/4/144/1/4,पुं/
- निकुम्भ,2/4/144/2/1,पुं/
- दन्तिका,2/4/144/2/2,स्त्री/
अष्टाङ्गहृदयम् — उत्तरस्थानम्[२]
-मदन-कटु-फल-त्रिका-काण्ड-दारु-कृमिघ्नाजगन्धामृता-कोल-कोशातकी-शिग्रु-निम्बा
म्बुदेन्द्राह्वयैः
गद-शुकतरु-पुष्प-बीजोग्र-यष्ट्य्-अद्रिकर्णी-निकुम्भाग्नि-बिल्वैः समैः कल्कितैर्
मूत्र-वर्गेण सिद्धं घृतं ॥ २०च् ॥
विधि-विनिहितम् आशु सर्वैः क्रमैर् योजितं हन्ति सर्व-ग्रहोन्माद-कुष्ठ-ज्वरांस्
अष्टाङ्गहृदयम् — चिकित्सास्थानम्[३]
अध्याय 12
[सम्पादन]मेहिनो बलिनः कुर्याद् आदौ वमन-रेचने ।
स्निग्धस्य सर्षपारिष्ट-निकुम्भाक्ष-करञ्ज-जैः ॥ १ ॥
तैलस् त्रिकण्टकाद्येन यथा-स्वं साधितेन वा ।
अष्टाङ्गहृदयम् — सूत्रस्थानम् — अध्यायः १५[४]
विदुल-दहन-चित्राः कोशवत्यौ करञ्जः कण-लवण-वचैला-सर्षपाश् छर्दनानि ॥ १
॥
निकुम्भ-कुम्भ-त्रि-फला-गवाक्षी-स्नुक्-शङ्खिनी-नीलिनि-तिल्वकानि ।
शम्याक-कम्पिल्लक-हेमदुग्धा दुग्धं च मूत्रं च विरेचनानि ॥ २ ॥