अराल सागर

The Syr Darya sturgeon

The Ukrainian stickleback

1960–2014

अ‍राल सागर (Kazakh: Арал теңізі, Aral tengizi, Uzbek: Orol dengizi, Russian: Аральскοе мοре, Tajik/Persian: Daryocha-i Khorazm, Lake Khwarazm) मध्य एसियाय् दुगु छगू भूपरिवेस्टित बेसिन ख। थ्व कजाखस्तान व उज्बेकिस्तानया दथुइ ला। थ्व खँग्वःया अर्थ "तापूतेगु सागर" ख। थ्व लखे १,५०० स्वया अप्व १ हेक्टर स्वया तधंगु तापूत दु।

थ्व मध्य एसियाया छगू पुखु ख। थ्व पुखुया उत्तरय् कजाखस्तान व दक्षिणय् उज्बेकिस्तानया छगू स्वायत्त क्षेत्र कराकलपाकस्तान ला।

सन् १९६० या दशक निसें अरल सागर चीधं जुयाच्वंगु दु। मनूया कारणं अराल सागरया ९०% लः सुयावनेधुंकूगु दु। थ्व पुखुलि लः बाः वइगु खुसि (अमु दरिया व सिर दरिया) सोभियत संघं कपाय् उत्पादनया सिँचाइया निंतिं छ्यःगुलिं थनया लः सुनावन। अराल सागरया ल्यं दनिगु लः तसकं प्रदूषित दु, गुकियाय संघ ब्वथले न्ह्यः व लिपाया ल्वाभः परीक्षण, औद्योगिक परियोजना व फर्तिलाइजरया तःच्वःगु मात्रां प्रदुषित याःगु खः।

म्होति नं अराल सागरया उत्तरी भागयात ल्यंकेगु कुतःया थीथी परियोजना जुयाच्वंगु दु। थुकिया निंतिं १९९०स थनं बाहा वनाच्वंगु लः दिकेत बाँध दयेकूगु दु। वयां लिपाया दँय् लःया मात्राय् सुधार जुल, अले लःया सतह हानं थाहां वःगु दु। सन् २००५इ थ्व बाँध त्वाःदल व अन्तर्राष्ट्रिय कोषं पुनःनिर्माण जूगु दु।

मेगु मू समस्या धइगु थनया रिबर्थ आइल्याण्डयात सन् १९९३ तक जैविक हतियारया परीक्षणया निंतिं छ्यलाबुला खः। थौंकन्हय् अन एन्थ्र्याक्स, प्लेग व तुलारेमियाया संक्रमण दु।

स्वयादिसँ

• पुखु