Jump to content

अभिधानं

विकिपिडिया नं
नेपाललिपि परिक्षण: 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑑁𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐥𑐬𑐶𑐎𑑂𑐲𑐞 𑐥𑑁 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐟: अभिधानं 𑐟𑐶𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑄𑑋
अभिधानं
मू भाय् संस्कृत

अभिधानं छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या

[सम्पादन]

उत्पत्ति व विकास

[सम्पादन]

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।

छ्येलेज्या

[सम्पादन]

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।

  • दसु — सुख-उपनीत-चारु-अर्थ-शब्द-अभिधानं माधुर्यं। []
  • दसु — अग्राम्य-शब्द-अभिधानं औदार्यं। []
  • दसु — ३ ब्रह्मचारिधर्मनिरूपकं ब्राह्मणम्--तत्र तावदग्निहोत्रादिनियमप्रसङ्गादागतं ब्रह्मचारिधर्मं निरूपयितुमाख्यायिकाया अभिधानं, तस्यां च ब्रह्मचारिणः सर्वदा रात्रौ समिदाधानमत्यावश्यकमिति सोपपत्तिकं प्रतिपादनं, समिदाधानादिब्रह्मचर्यधर्माचरणस्य सत्रयागात्मना निरूपणं, तत्र समिदाधानस्य सत्रयागात्मना स्तवनोत्तरमात्मनिष्क्रयणहेतुत्वेनापि प्रशंसनं, समिदाधानेऽग्नौ प्रविष्टस्य चतुर्थपादस्य परिक्रयप्रदर्शनम्, मृत्यौ प्रविष्टस्य पादस्य परिक्रयार्थत्वेन मिक्षाचर्यस्य विधानम, आचार्यगतस्य पादस्य तत्परिचर्यया परिक्रयणस्य प्रदर्शनम्, एवं ब्रह्मचर्यायां क्रियमाणस्य परिचरणस्य परिक्रयार्थत्वमुक्तमिदानीं समृद्ध्यादिहेतुत्वस्याप्यभिधानम्, विदुषो ब्रह्मचारिणः फलनिरूपणं चेत्यादि। []
  • दसु — २ इत्थं दर्शपूर्णमासयोः प्रयाजादियागाञ्छरीरोत्पत्तिनिमित्तत्वेन प्रतिपाद्याधुना तेषां यागानां स्रुगादानप्रभृतिहोमान्तानां केषाञ्चन धर्माणां विचारणा, तत्र स्रुगादानस्य प्रकारविशेषं दर्शयितुं प्रस्तावकथनं, तत्रैकीयं मतं प्रदर्श्य दोषाभावप्रतिपादनपुरःसरमानुगुण्यकथनपुरःसरं च स्वकीयपक्षस्य सविशेषमभिधानम् , अतिक्रमणविषयकविचारस्य सविशेषं निरूपणं, स्रुग्धारणविषयकस्य धर्मविशेषस्य विधानं, तत्र पूर्वपक्षमुद्भाव्य तं दूषयित्वा कर्तव्योत्तरपक्षस्य कथनं, न्यक्तिर्यगूर्ध्वकृपणबहिःश्र्यन्तःश्र्यात्मनां षण्णामाश्रावणानां स्वरूपाणां प्रदर्शनं, तत्र तत्सहैव न्यक्कृपणबहिःश्र्यात्मकाश्रावणानां प्रयोगेऽनिष्टफलं दर्शयित्वा तेषामप्रयोज्यत्वप्रदर्शनं, तिर्यगूर्ध्वान्तःश्र्यात्मकाश्रावणानां प्रयोगे इष्टफलं दर्शयित्वा तेषां प्रयोज्यत्वप्रदर्शनं च, तत्रापि षष्ठस्यान्तःश्रिलक्षणाश्रावणस्य स्वाभिमतत्वं प्रदर्शयितुं भूयः प्रशंसनम् , अस्मिन्नेव षष्ठे आश्रावणे स्वरविशेषस्य विधानम् , आश्रावणानंतरं भाविनो होमस्य विशेषं वक्तुं प्रस्तावकथनं, तत्रैकीयं मतं प्रदर्श्य तद्दूषयित्वा पुनरन्यं पक्षमुपन्यस्य तद्दूषणम्, इत्थं पक्षद्वयं प्रत्याख्यायोक्तपक्षद्वयगतदोषविरहेण प्राशस्त्यप्रदर्शनसहितं सिद्धान्तकथनं, सन्तृप्ताहुतीनां फलहेतुताप्रदर्शनद्वारा तदर्थमध्वर्युद्वैविध्यस्य सोपपत्तिकमभिधानम्, उक्तं सन्तर्पणमुपसंहारव्याजेनानूद्य सन्तृप्ताहूतीनां विशिष्टफलाभिधानम्, एवं श्रुत्या स्वाभिमतमाहुतिसंतर्पणं प्रदर्श्य याज्ञवल्कीयस्य मतस्य पक्षान्तरत्वेन प्रदर्शनम्, अत्रापि पूर्वोदितफलप्रदर्शनं, यदिदं स्रुगादानादिहोमान्तं कर्म सविशेषं निरूपितं तत्परिज्ञानवतैवाध्वर्युणा भवितव्यमिति दर्शयितुमाख्यायिकाया अभिधानं, तस्यां च शौल्बायनेनाध्वर्युणा कृतं गृहपतेरधिक्षेपं प्रतिपाद्य तस्य गृहपतिना यदुत्तरं दत्तं तस्य प्रतिपादनम्, एवं प्रत्युक्तोऽध्वर्युः शिष्यभावेन तं गृहपतिमुपगम्य तस्मात्स्रुचोरादानविषयं रहस्यज्ञानं सम्पादितवानित्यभिधानम्, अन्ते एतद्ब्राह्मणार्थविदमेवाध्वर्युं वृणीतेति निगमनं चेत्यादि। []
  • दसु — १ अग्निहोत्रे महउपस्थानम - तत्र प्रथममग्निहोत्रे कर्मणि मह इत्युपस्थानं तद्दार्ढ्याय कर्तव्यनिमित्तं विधातुमाख्यायिकाया अभिधानं, तस्यां च विशेषतोमहःशब्दार्थमभिधाय तस्य लोकप्रसिद्धया प्रमाणीकरणम्, उक्तार्थज्ञानस्य प्रशंसनम् , मह इत्युपस्थानस्य फलसहितं विधानं चेति। []


मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप

[सम्पादन]

मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु

स्वया दिसँ

[सम्पादन]

पिनेयागु स्वापू

[सम्पादन]

संस्कृत खँग्वसफू
(थ्व भाषा नाप स्वापू दुगु चीहाकगु च्वसु खः। थ्व च्वसुय् अप्व तथ्य तनादीत ईनाप दु।)

लिधंसा

[सम्पादन]
  1. विकिस्रोतः – अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् २/अध्यायः १०
  2. विकिस्रोतः – अर्थशास्त्रम्/अधिकरणम् २/अध्यायः १०
  3. विकिस्रोतः – शतपथब्राह्मणम्/काण्डम् ११/अध्यायः ३
  4. विकिस्रोतः – शतपथब्राह्मणम्/काण्डम् ११/अध्यायः ४
  5. विकिस्रोतः – शतपथब्राह्मणम्/काण्डम् ११/अध्यायः ८