Jump to content

अन्धक

विकिपिडिया नं
नेपाललिपि परिक्षण: 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑑁𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐥𑐬𑐶𑐎𑑂𑐲𑐞 𑐥𑑁 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐟: अन्धक 𑐟𑐶𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑄𑑋
Shiva impaling Andhaka, while a Matrika (right bottom) collects his blood. Ellora Caves
Shiva spears Andhaka
Andhakasur Vadh

अन्धक वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।

शास्त्रय् दसु

[सम्पादन]

अष्टाध्यायी हिन्दी व्याख्या सहितम् — चतुर्थः अध्यायः[] [४|१|११३] अवृद्धाभ्योनदीमानुषीभ्यस्तन्नामिकाभ्यः - व्रिद्धसंज्ञक भिन्न नदीनाम तथा मनुष्यनाम से वाचक शब्दों से अपत्यार्थ में अञ् प्रत्यय होता है। | नादीवाचिभ्यः - यमुनायाः अपत्यं == यामुनः, इरावत्याः अपत्यम् = ऐरावतः, वैतस्तः, नार्मदः। मानुषीभ्यः - शिक्षितायाः अपत्यं = शैक्षितः, संस्कृतायाः अपत्यं सांस्कृतः, चैन्तितः। [४|१|११४] ऋष्यन्धकवृष्णिकुरुभ्यश्च - ऋषि-वाचक तथा अन्धक वृष्णि और कुरु कुल-बोधक प्रातिपादक के षष्ठयन्त समर्थ से अपत्य अर्थ में अण् ( अ) प्रत्यय होता है। | वसिष्ठ शब्द ऋषि-वाचक है अतः प्रकृत सूत्र से अपत्य अर्थ में उसके षष्ठयन्त समर्थ से अण् प्रत्यय हो वशिष्ठस्य अ रूप बनता है। तब सुप्-लोप और अजादि वृद्धि आदि होकर प्रथमा के एकवचन में वासिष्ठ रूप सिद्ध होता है। जिसका अर्थ है - वसिष्ठ का अपत्य। [४|१|११५] मातुरुत्संख्यासंभद्रपूर्वायाः - संख्या (संख्यावाचक शब्द), सम् और भद्र पर्व में होने पर मातृ के षष्ठयन्त समर्थ से अपत्य अर्थ में अण् ( अ) प्रत्यय होता है। |…

उद्धवगीता ६[]
उद्धवः उवाच।
विद्रावितः मोह महा अन्धकारः यः आश्रितः मे तव सन्निधानात्।
विभावसोः किं नु समीपगस्य शीतं तमः भीः प्रभवन्ति अज अद्य॥३७॥

काशिकावृत्तिः — चतुर्थोध्यायः[] ____________________________________________________________________

  1. <ऋष्य्-अन्धक-वृष्णि-कुरुभ्यश्च># । । PS_४,१.११४ । ।

_____Sठाऱ्ठ्JKव्_४,१.११४ः

काशिकावृत्तिः — द्वितीयोध्यायः[] दिवस । यूष । अन्धकार । दण्ड । कमण्डलु ।

लिधंसा

[सम्पादन]
  1. विकिस्रोतः – अष्टाध्यायी हिन्दी व्याख्या सहितम्/चतुर्थः अध्यायः
  2. विकिस्रोतः – उद्धवगीता ६
  3. विकिस्रोतः – काशिकावृत्तिः/चतुर्थोध्यायः
  4. विकिस्रोतः – काशिकावृत्तिः/द्वितीयोध्यायः