Jump to content

अदिती

विकिपिडिया नं
नेपाललिपि परिक्षण: 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑑁𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐥𑐬𑐶𑐎𑑂𑐲𑐞 𑐥𑑁 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐟: अदिती 𑐟𑐶𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑄𑑋
Aditi prays to Surya
Family tree of Aditi
Aditi
सर्ग, चेतना, भूत, भविष्य व प्रजनन[]
या दुजः
Aditi praying to the god Brahma
Affiliationदेवी, देवकी
WeaponsSword, Trishula
ConsortKashyapa
SiblingsDiti, Kadru, Vinata,
Sati, Smriti
Swaha, Rohini, Revati,
Danu, Muni आदि
Children
TextsRigveda, Puranas, Ramayana, Mahabharata

अदिती (संस्कृतय् अदिति गुकिया अर्थ 'सीमाहीन' वा 'निर्दोषता' ख) हिन्दू धर्मया छगू महत्वपूर्ण वैदिक देवी ख। हिन्दू धर्मय् वय्कःयात न्यनाच्वंगु अनन्त व विशाल ब्रम्हाण्डया मूर्त रुपया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। वय्कः मातृत्व, चेतना, अचेतनता, भूत, भविष्य व प्रजनन क्षमताया देवी खः। वय्कः आदित्यया नामं म्हसीका दुपिं आकाशीय द्यःतेगु मां ख, व वय्कःयात यक्व द्यःतेगु मांया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। वय्कःयात असंख्य प्राणीया आकाशीय मां नापं सकल वस्तुया संश्लेषकया रुपय् वय्कः अन्तरिक्ष (आकाश) व रहस्यमय भाषण (वाच) नाप स्वापू दु। वय्कःयात ब्रह्माया स्त्रीरुपया रुपय् स्वयेछिं, व वेदान्तय् आदिम पदार्थ (मूलप्रकृति) नाप स्वापू दूगु खनेदु। ऋग्वेदय् वय्कःया उल्लेख २५० स्वया अप्व थासय् दु व वय्कःया प्रशंसां जाःगु श्लोकत दु।

खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या

[सम्पादन]

उत्पत्ति व विकास

[सम्पादन]

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।

छ्येलेज्या

[सम्पादन]

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।

स्वया दिसँ

[सम्पादन]
हिन्दू धर्म
श्रुति: वेद · उपनिषद · श्रुत
स्मृति: इतिहास (रामायण, महाभारत, श्रीमदभागवत गीता) · पुराण · सुत्र · आगम (तन्त्र, यन्त्र) · वेदान्त
विचा:त: अवतार · आत्मा · ब्राह्मन · कोसस · धर्म · कर्म · मोक्ष · माया · इष्ट-देव · मुर्ति · पूनर्जन्म · हलिम · तत्त्व · त्रिमुर्ति · कतुर्थगुरु
दर्शन: मान्यता · प्राचीन हिन्दू धर्म · साँख्य · न्याय · वैशेषिक · योग · मीमांसा · वेदान्त · तन्त्र · भक्ति
परम्परा: ज्योतिष · आयुर्वेद · आरति · भजन · दर्शन · दिक्षा · मन्त्र · पुजा · सत्संग · स्तोत्र · ईहिपा: · यज्ञ
गुरु: शंकर · रामानुज · माधवाचार्य · रामकृष्ण · शारदा देवी · विवेकानन्द · नारायण गुरु · औरोबिन्दो · रमन महार्षि · शिवानन्द · चिन्‍मयानन्‍द · शुब्रमुनियस्वामी · स्वामीनारायण · प्रभुपद · लोकेनाथ
विभाजन: वैष्णभ · शैव · शक्ति · स्मृति · हिन्दू पूनरुत्थान ज्याझ्व
द्य: द्यतेगु नां · हिन्दू बाखं
युग: सत्य युग · त्रेता युग · द्वापर युग · कलि युग
वर्ण: ब्राह्मन · क्षत्रीय · वैश्य · शुद्र · दलित · वर्णाश्रम धर्म

लिधंसा

  1. Aditi: 26 definitions (11 April 2009).
  2. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Jamison-Brereton-2015
  3. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Mani-2015

शास्त्रय् दसु

आपस्तम्बीय श्रौतप्रयोगः — अग्निष्टोमप्रयोगे तृतीयोऽध्यायः[] एकार्थता पात्रगणस्य यस्य कपालवत्तत्र सहैकता स्यात् ॥ पवित्रे कृत्वा । न ब्रह्मवरणम् । यजमान वाचं यच्छ । संविशन्ताम् वाग्यतः पात्राणि संमृश्य । अग्निꣳ होतारम् । कस्त्वा युनक्ति स त्वा युनक्तु । प्रोक्षणीस्संस्कृत्य ब्रह्माणमामन्त्र्य पात्राणि प्रोक्ष्यात्र वाचं विसृजते । तूष्णीं स्फ्यमादाय सदोहविर्धानयोर्मध्ये स्फ्यं तिर्यञ्चं स्तब्ध्वा संप्रेष्यति प्रोक्षणीरासादयेध्माबर्हिरूपसादय स्रुवं च स्वधितिं च स्रुचश्च संमृड्ढ्याज्येन दध्नोदे३हि इति । सदोहविर्धानयोर्मध्ये प्रोक्षणीरासादयति । नेध्माबर्हिषोरासादनम् 1 । जुहूं संमृज्य तद्वत् प्रचरणीम् । वसाहोमहवन्यादि पशुवत् । [ तद्यथा = स्रुचां संमार्जनकाले स्रुवं संमृज्य तस्यावृता स्वधितिम् । गोष्ठं मा निर्मृक्षम् । वाचं प्राणम् इति जुहूवत्प्रचरणीं वसाहोमहवनीं च । चक्षुश्श्रोत्रम् इत्युपभृद्वत्पृषदाज्यधानीम् । ध्रुवां संमृज्य अग्नेर्वस्तेजिष्ठेन इत्यादि । अग्ने गृहपत इत्यादि प्राजहिते जपति । पूषा वां बिले विष्यतु । अदिती स्थोऽच्छिद्रपत्रे । महीनां प…

आपस्तम्बीय श्रौतप्रयोगः — चातुर्मास्यप्रयोगः — वैश्वदेवं पर्व[] निर्वपणकाले देवस्य त्वा --- हस्ताभ्यामग्नये जुष्टं निर्वपामि । देवस्य त्वा --- हस्ताभ्याꣳ सोमाय जुष्टं निर्वपामि । देवस्य त्वा --- हस्ताभ्याꣳ सवित्रे जुष्टं निर्वपामि । देवस्य त्वा --- हस्ताभ्याꣳ सरस्वत्यै जुष्टं निर्वपामि । देवस्य त्वा --- हस्ताभ्यां पूष्णे जुष्टं निर्वपामि । देवस्य त्वा --- हस्ताभ्यां मरुद्भ्यो जुष्टं निर्वपामि । देवस्य त्वा --- हस्ताभ्यां द्यावापृथिवीभ्यां जुष्टं निर्वपामि । इदं देवानामित्यादि । अदित्यास्त्वोपस्थे सादयाम्यग्ने हव्यꣳ रक्षस्व सोम हव्यꣳ रक्षस्व सवितर्हव्यꣳ रक्षस्व सरस्वति हव्यꣳ रक्षस्व पूषन् हव्यꣳ रक्षस्व मरुतो हव्यꣳ रक्षध्वं द्यावापृथिवी हव्यꣳ रक्षेथाम् । सशूकायामित्यादि । प्रोक्षणकाले देवस्य त्वा --- हस्ताभ्यामग्नये वो जुष्टं प्रोक्षामि सोमाय वो जुष्टं प्रोक्षामि सवित्रे वो जुष्टं प्रोक्षामि सरस्वत्यै वो जुष्टं प्रोक्षामि पूष्णे वो जुष्टं प्रोक्षामि मरुद्भ्यो वो जुष्टं प्रोक्षामि द्यावापृथिवीभ्यां वो जुष्टं प्रोक्षामि । उत्तानानि पात्राणीत्यादि । उत्कर…

आपस्तम्बीय श्रौतप्रयोगः — निरूढपशुबन्धप्रयोगः[] प्लक्षशाखां हृदयशूलं वपाश्रपण्यौ पशूखां शाखापवित्रेण द्वन्द्वम् । औदुम्बरेण मैत्रावरुणदण्डेन आस्यदघ्नेन चुबुकदघ्नेन वा रशने योक्त्रेण सार्धम् । परिवासनानि दर्भास्स्वरुं च द्वन्द्वम् । यूपेन सार्धं यवा दर्भौ । शकलैस्सह यूषार्थपात्रं लौकिकमाज्यपात्रं च प्रयुज्य 1 । पवित्रे स्थो इति पवित्रे कृत्वा । भूपते भुवनपते इति ब्रह्मवरणम् । उपविष्टे ब्रह्मणि यजमान वाचं यच्छ । अग्निꣳ होतारम् । कस्त्वा युनक्ति । संविशन्ताम् वाग्यतः पात्राणि संमृश्य । प्रोक्षणीस्संस्कृत्य ब्रह्माणमामन्त्र्य । उत्तानानि पात्राणि पर्यावर्त्य शुन्धध्वम् । पात्राणि प्रोक्ष्यात्र वाचं विसृजते । तूष्णीं स्फ्यमादाय ब्रह्मन्नुत्तरं परिग्राहं इत्यादि । वसवस्त्वा परिगृह्णन्तु इत्यादि । था असि स्वधा असि । प्रोक्षणीरासादायेध्माबर्हिरुपसादय स्रुवं च स्वधितिं च स्रुचश्च संमृड्ढि पत्नीꣳ सन्नह्याज्येन दध्नो देहीति सम्प्रेष्यति । स्रुक्संमार्जनं, आज्यदघ्नः निर्वापः ग्रहणञ्च :- स्रुचां संमार्जनकाले स्रुवं संमृज्य तस्यावृता स्वधितिम् । गो…

ऋग्वेदः सूक्तं २.२७[] सुगो हि वो अर्यमन्मित्र पन्था अनृक्षरो वरुण साधुरस्ति । तेनादित्या अधि वोचता नो यच्छता नो दुष्परिहन्तु शर्म ॥६॥ पिपर्तु नो अदिती राजपुत्राति द्वेषांस्यर्यमा सुगेभिः । बृहन्मित्रस्य वरुणस्य शर्मोप स्याम पुरुवीरा अरिष्टाः ॥७॥ तिस्रो भूमीर्धारयन्त्रीँरुत द्यून्त्रीणि व्रता विदथे अन्तरेषाम् ।

लिधंसा

  1. विकिस्रोतः – आपस्तम्बीय श्रौतप्रयोगः/अग्निष्टोमप्रयोगे तृतीयोऽध्यायः
  2. विकिस्रोतः – आपस्तम्बीय श्रौतप्रयोगः/चातुर्मास्यप्रयोगः/वैश्वदेवं पर्व
  3. विकिस्रोतः – आपस्तम्बीय श्रौतप्रयोगः/निरूढपशुबन्धप्रयोगः
  4. विकिस्रोतः – ऋग्वेदः सूक्तं २.२७