अंजनेरी
| अंजनेरी | |
|---|---|
| अंजनेरी किल्ला (मराठी) | |
 अंजनेरी किल्ला | |
| Elevation | १,२८० m (४,१९९ ft) |
| Location | |
| Template:Location mark+Location of Anjaneri, Maharashtra | |
| Location | नाशिक, महाराष्ट्र, भारत |
| Range | त्र्यंबकेश्वर |
| Coordinates | 19°55′N 73°34′E / 19.92°N 73.57°ECoordinates: 19°55′N 73°34′E / 19.92°N 73.57°E |
| Geology | |
| Type | पर्वः क्वाः |
अंजनेरी क्वाः नासिक - त्र्यंबकेश्वरया पर्वः-झ्वलय् लाःगु छगू किल्ला ख। अंजनेरी नाशिक स्वया त्र्यम्बक रोडं २० किमि तापाः। थ्व थाय् दिगाम्बर जैन गुफा, देगः व ट्रेकिङ स्पटया निंतिं लोकंह्वाःगु थाय् ख, विशेष यानाः वा वइगु मौसमय्। [१]
इतिहास
[सम्पादन].jpg)
अंजनेरी नासिक नगरया छगू आकर्षण ख, गुगु त्र्यंबकेश्वर क्षेत्रया छगू महत्त्वपूर्ण किल्ला नं ख। थ्व थाय् समुद्र सतह स्वया 4,264 feet (1,300 m) च्वय् लाः। थ्व थाय् गोदावरी खुसिया लिक्क नासिक व त्र्यंबकेश्वरया दथुइ ला। थ्व थाय् ब्रह्मगिरि पर्वः झ्वःया जःलाखःलाय् ला, गुगु हिन्दू परम्पराय् ऋषि गौतमया ध्यान स्थलया रुपय् नांजाः। छुं पुराणय् थ्व खँ न्ह्यथनातःगु दु कि हनुमानया मां अञ्जना देवी महर्षि गौतम व अहल्याया म्ह्याय् ख। बाखँ कथं व्यभिचारया द्वपंया विरुद्ध मांया बचाउ यायेत अस्वीकार यायेवं अहल्यां वय्कःयात इहिपा याये न्ह्यः माकः मचा बुइकाः लज्याचाये मालेमा धकाः सराप बिल। अञ्जना देवीं अनंलि थः अबुया आश्रम लिक्क च्वंगु पहाडय् कडा तपस्या यायेगु संकल्प याःगु खँ धाःगु दु । छपा तुतिइ दना ध्यानय् थुलि लीन जुल कि वय्कःया जःखः छगू इमूतेगु पर्वः बुयावःगु हे वय्कलं मचालः। वय्कःया तच्वःगु तपस्याया कारणं इन्द्रया सिंहासन क्वछुइगु शुरु जुल व पिहां वःगु शक्तिशाली उर्जापाखें द्यःत विचलित जुल । थुपिं शक्तियात नियन्त्रण यायेत शिवया ग्वाहालि कायेत ऋषि नारदयात छ्वयाबिल गुम्हेस्यां अनंलि वय्कःया काय् हनुमानया रुपय् अवतार काल ।
ब्रह्मपुराणय् गोदावरीया महानता व थ्व खुसिया लँपुइ च्वंगु तीर्थस्थलया प्रशंसा यायेगु झ्वलय् अञ्जना नांयाम्ह आकाशीय अप्सरां इन्द्रयात हजार मिखा दुम्ह धकाः ख्याच्वः बिउगु व व अप्सरायात माकः ख्वाः दुम्ह जुया पृथ्वीइ जन्म जुइगु सराः बिउगु खँ न्ह्यथनातःगु दु। व अप्सराया पासा अद्रिकां नं भौ थें सः पिकाना इन्द्रयात तंपिकाःगुलिं वयात नं भौ थें ख्वाः दुम्ह मनू जुयाः जन्म जुइगु सराः बिल। निम्हं अप्सरात वनारतय् दथुइ जन्म जूगु खःसा लिपा अञ्जनेरीया वनार राज्यया जुजु केशरीलिसे इहिपा जूगु खः । ऋषि अगस्त्यं थ्व वनय् च्वंबिले अञ्जना व वया पासा अद्रिकां तसकं भक्तिपूर्वक सेवा यात व वय्कलं इमित प्रत्येकयात छम्ह यशस्वी काय् दइगु वरदान बिल। छन्हु जंगलय् चाःहिलाच्वंगु इलय् अञ्जनां वायु देवता वायुयात आकर्षित यात अले अद्रिकां निर्ऋतियात आकर्षित यात । लिपा अन्जनां हनुमानयात बुइकल अले वया पासां आद्रियात बुइकल । काय्पिं तःधिकः जुइवं इमि दिव्य अबुपिंसं थः मांयात गोदावरी खुसिया तीर्थयात्राय् यंकेगु सल्लाह बिउगु खः । अञ्जनां अञ्जना तीर्थ धाःगु पवित्र थासय् स्नान यात धाःसा अद्रिकां मार्जरी तीर्थय् स्नान यात। थ्व नापं इमिसं इन्द्रया अभिशापं मुक्ति प्राप्त यानाः थःगु स्वर्गीय रुप हाकनं प्राप्त यात।
अञ्जनेरी भगवान हनुमानया जन्मभूमि ख धाइगु विश्वास दु व भगवान हनुमानया मां, अञ्जनीया नामं थ्व थाय्या नां तःगु ख। प्रसिद्ध मराठी सन्त-कवि एकनाथया भवर्त रामायणय् न्ह्यथनातःगु दु कि अञ्जना देवीं अनुकरणीय पुत्र प्राप्त यायेगु नियतं ७,००० दँ तक अञ्जनेरी पहाडया च्वकाय् कठोर तपस्या यात, गुकिलि शिवं हनुमानया रुपय् पुत्रया रुपय् अवतार जुयाः वयात वरदान बियादिल।
थन ११-१२ शताब्दीया १०८ जैन गुफात लुयावःगु दु । [२] थ्व थाय् रघुनाथराव पेशवां निर्वासनय् च्वनाबलय् ग्रीष्मकालीन विश्रामया रुपय् छ्यःगु खः । बेलायती राजया इलय् सहारनपुर व मालेगांवया क्रिश्चियन मिसनरीत गर्मीया इलय् नियमित रुपं अञ्जनेरीया भ्रमण यानाः चर्च अफ इङ्गल्याण्डया पाठ याइगु या। [३]
अञ्जनेरीयात सन् २०१७ य् वन्यजन्तु संरक्षण ऐन, १९७२ या दफा ३६ए अन्तर्गत संरक्षण रिजर्भ घोषणा याःगु दु, संरक्षण रिजर्भया क्षेत्रफल ५.६९ वर्ग किलोमिटर दु । [४]
लिधंसा
[सम्पादन]- ↑ Sheikh, Azhar. "जाणून घेऊया : हनुमान जन्मस्थळाने परिचित नाशिकमधील चार हजार फूटी अंजनेरी गड", 2018-03-30. (in mr-IN)
- ↑ Titze & Bruhn 1998.
- ↑ (1975) Nashik District gazetteer, second, Bombay: Government of maharashtra.
- ↑ Conservation Reserves. Ministry of Environment and Forests.