सुमेर

प्राचीन मेसोपोटामिया
युफ्रेटस – टिग्रीस
असीरियाशास्त्र
नगर / साम्राज्य
सुमेर: उरुक – उर – ईरिदु
किश – लगाश – निप्पुर
अक्काडिय साम्राज्य: अक्काड
बेबिलोन – इसिन – सुस
असीरिया: असुर – निनेभे
शरुकिन – निम्रुड
बेबिलोनिया – चाल्देय
एलाम – अमोराइट
हुरियन – मितानी
कस्साइट – उरारतु
कालचक्र
सुमेरयागु जुजुपिं
असीरियायागु जुजुपिं
बेबिलोनयागु जुजुपिं
भाय
क्युनिफर्म लिपि
सुमेरी भाय – अक्काडी भाय
एलामेली भाय – हुरीय भाय
मिथोलोजी
एनुमा एलिश
गिल्गामेश – मार्दुक

सुमेर छगु क्याल्कोलिथिक व पूर्व कँय् युगया प्राचीन लहना ख। थ्व लहना आधुनिक इराकया दक्षिण मेसोपोतामियाय् ला। थ्व थाय्‌या नां अकादियन भासय् सुमेरु (Šumeru) व सुमेरियन भासय् कि-एन-गिर_१५(𒆠𒂗𒂠) ख। थ्व थाय्‌या नांयात भाय्‌हिलय्‌ बिलय् दकलय् नापंया अर्थ "सभ्य जुजुतयेगु थाय्‌" वा "थःगु थाय्" जुवनि। ऐतिहासिक रेकर्द कथं थ्व क्षेत्रया इतिहास करिब २९०० ईपू स्वया न्ह्यः मवंसां आधुनिक इतिहासकार अनुसार सुमेर करिब ४५०० ईपू निसें ४००० ईपूया दथुइ दकलय् न्हापा सम्भवतः सुमेरियन भाय् ल्हाइपिं (नगर, खुसि, ज्या आदिया नांया आधारय्) गैह्र-सेमितिक मनुतसें पलिस्था याःगु ख। थ्व प्राचीन प्रागैतिहासिक मनुतयेत आ प्रोतो-युफ्रेतियन्स (proto-Euphrateans) वा उबाइदियन्स (Ubaidians) धाइगु या। थ्व मनुत उत्तर मेसोपोतामियाया प्राचीन समारा तजिलजिं विकशित जूगु धइगु धारणा दु। उबाइदियन्सत सुमेरया दकलय् न्हापाया सभ्य तिबः ख, इमिसं झ्वास्यातयेत बुंज्या यायेगु बुं दयेकिगु, बनय्‌ज्या पलिस्था यायेगु, कापः, छ्येंगु, धातु, शिल्प, चाया थलः आदिया उद्योग विकास यागु आदि ज्या विस्तार यात।

सहर (नगर देय्‌तः)

सुमेरया मू सहरतः क्वे बियातगु दु:

• Mari -- 34°27′N 40°55′E
• Agade -- 33°06′N 44°06′E
• Kish (Tell Uheimir & Ingharra) -- 32°33′N 44°39′E
• Borsippa (Birs Nimrud) -- 32°23′30″N, 44°20′30″E
• निप्पुर (नुफ्फर) -- 32°10′N 45°11′E
• इसिन (Ishan al-Bahriyat) -- 31°56′N 45°17′E
• अदब (Tell Bismaya) -- 31°57′N 45°58′E
• Shuruppak (Fara) -- 31°46′N 45°30′E
• गिर्सु (Tello) -- 31°37′N 46°09′E
• Lagash (Al-Hiba) -- 31°26′N 46°32′E
• Bad-Tibira (अल मेदिना) -- 31°46′N 46°00′E
• उरुक (Warka) -- 31°18′N 45°40′E
• Larsa (Tell as-Senkereh) -- 31°14′N 45°51′E
• उर (al Muqayyar) -- 30°57′45″N, 46°06′11″E
• Eridu (Abu Shahrain) -- 30°48′57.02″N, 45°59′45.85″E

minor cities:

• Sippar (Abu Habba) -- 33°03′N 44°18′E
• Kutha (Tell Ibrahim) -- 32°44′N 44°40′E
• Dilbat (Tell ed-Duleim) -- 32°09′N 44°30′E
• Marad ((Wanna es-) Sadun) -- 32°04′N 44°47′E
• Kisurra (Abu Hatab) -- 31°50′N 45°26′E
• Zabala (Tell Ibzeikh) -- 31°44′N 45°52′E
• Umma (Tell Jokha) -- 31°38′N 45°52′E
• Kisiga (Tell el-Lahm) -- 30°50′N 46°20′E
• अवम
• Hamazi
• Eshnunna
• Akshak
• जिम्बिर

इतिहास

सुमेरयागु ऐतिहासिक कालतः

• Ubaid period 5300-3900 BC
• Uruk IV period 3900-3200 BC
• Uruk III period 3200-2900 BC
• Early Dynastic I period 2900-2800 BC
• Early Dynastic II period 2800-2600 BC
• Early Dynastic IIIa period 2600-2500 BC
• Early Dynastic IIIb period 2500-2334 BC
• Lagash dynasty period 2550-2380 BC
• Akkad dynasty period 2450-2250 BC
• Gutian period 2250-2150 BC
• Ur III period 2150-2000 BC