पालिओन्तोलोजी

Bust of the paleontologist Georges Cuvier

The geologic time scale

The Dodo

जीवाश्म विज्ञान बाय् पालिओन्तोलोजी (Paleontology) धैगु पृथ्वीया भूवैज्ञानिक इतिहास (geological history)या ईलय् म्वानाच्वंपिं जीवतेगु अध्ययन यायेगु वैज्ञानिक विधा खः। थुकिं मू कथं जीवाश्म (fossils)या अध्ययन जुइ, गुकिं पुलांगु जीवतय्गु शारीरिक संरचना, इमिगु विकासक्रम, वातावरण व इमिगु दथुया स्वापूया बारेय् जानकारी बी।

जीवाश्म विज्ञानया अध्ययनया विषयत

जीवाश्म विज्ञानयात थी-थी उप-विभागय् बायेगु या:

• पालिओजुओलोजी (Paleozoology): थुकिं पुलांगु ईया पशुतय्गु अध्ययन याइ। दसु: डाइनासोर, मेमेगु सरीसृप/रेप्ताइल (reptiles), व न्हापांगु स्तनधारी (mammals) पसूत।
• पालिओबोटानी (Paleobotany): थुकिं पुलांगु ईया मां (plants) व वनस्पति जीवनया अध्ययन याइ। थ्व पृथ्वीया न्हापांगु अक्सिजनया वातावरणयात थुइकेगु निंतिं महत्त्वपूर्ण जुइ।
• माइक्रोपालिओनटोलोजी (Micropaleontology): थुकिं सूक्ष्मजीव (microorganisms)या जीवाश्म (दसु: प्ल्याङ्क्तन)या अध्ययन याइ। थ्व पेट्रोलियम व प्राकृतिक ग्यासया भण्डार लुइकेगु ज्याय् ग्वाहालि याइ।

जीवाश्मया महत्व (Importance of Fossils)

जीवाश्म वैज्ञानिकतय्गु निंतिं यक्व महत्त्वपूर्ण खँया स्रोत खः:

• विकासक्रमया प्रमाण (Evidence for Evolution): जीवाश्मं जीवतयेसं तसकं ताःहाकःगु भूवैज्ञानिक ईलय् हिलावंगु खंयात क्यनी। दसु: आर्कियोप्टेरिक्सया जीवाश्मं झंगः व डाइनासोरया दथुइया स्वापू क्यना बिल।
• प्राचीन वातावरण : जीवाश्मं मनूतयेत पुलांगु ईलय् छगू थासय् गन्याःगु वातावरण दूगु खः (दसु: गुगु थाय् लखय् दुने लाःगु खः) धकाः म्हसीकेत ग्वहालि याइ।
• प्लेत तेक्तोनिक्स (Plate Tectonics): थी-थी महाद्वीपय् छगू हे कथंया जीवाश्म लूगु जुइबलय्, थुकिं लिपांगु ईलय् सकल महाद्वीप स्वानाच्वंगु जुइफूगु सिद्धान्तयात सिद्ध यायेत ग्वाहालि याइ।