मधुबाला
मधुबाला (जन्म १४ फरवरी १९३३, दिल्ली - मृत्यु २३ फरवरी १९६९, मुम्बई ) छम्ह भारतीय हिन्दी संकिपा अभिनेत्री खत [१] [२] सुयात आदर्श भारतीय मिसाया कथं कायेगु या। [३] वय्कः बल्लाःगु इच्छाशक्ति व स्वतन्त्र पात्रया चित्रणया निंतिं नांजाः। थ्व चित्रणं हिन्दी संकिपाय् मिसातय्गु न्हापाया चित्रण स्वया छगू महत्वपूर्ण उत्थान याःगु श्रेय वय्कःयात बियातःगु दु । सन् १९५०या दशकय् दकलय् लोकंह्वाःम्ह व दकलय् अप्वः तलब काइम्ह भारतीय संकिपाकमि दथुइ छम्ह मधुबाला निगू दशक स्वयां अप्वः ई तक संकिपाय् सक्रिय जुयादीगु खःसा महाकाव्यात्मक नाटकनिसें सामाजिक हास्य तकया ७० स्वयां अप्वः संकिपाय् म्हितूगु खः । वय्कलं समकालीन अन्तर्राष्ट्रिय संचार माध्यमय् प्रमुख रुपं न्ह्यब्वयादिल, दक्षिण एसियाली, युरोपेली, व पूर्वी अफ्रिकी बजारय् छगू महत्वपूर्ण अनुसरण प्राप्त यानादिल। सन् २००८ य् आउटलुकया छगू सर्वेक्षणया लिच्वः कथं वयात बलिउड इतिहासया दकलय् नांजाःम्ह अभिनेत्रीया धलखय् तःगु खः ।
दिल्लीइ जन्म जुयाः ब्वलंम्ह मधुबाला ८ दँ दुबलय् हे छेँजःलिसे मुम्बई च्वं वन व याकनं हे छुं छुं संकिपाय् चिचीधंगु भूमिकाय् खनेदत । सन् १९४०या दशकया अन्तय् वय्कलं मू भूमिकाय् प्रगति यानादिल, व नील कमल (१९४७) व अमर (१९५४) नांया नाटक, ग्यानापुगु संकिपा महल (१९४९), व रोमान्टिक संकिपा बादल (१९५१) व ताराना (१९५१) नापं वय्कलं मान्यता प्राप्त यानादिल। संक्षिप्त पंगः लिपा मधुबालां मिस्टर एण्ड मिसेज '५५ (१९५५), चल्ती का नाम गाडी (१९५८) व हाफ टिकट (१९६२), अपराध संकिपा हावरा पुल व कला पानी (निगुलिं १९५८), व म्यूजिकल बरसात की रात (९०१)य् निरन्तर आलोचनात्मक व व्यावसायिक सफलता लुइकल।
ऐतिहासिक महाकाव्य नाटक मुगल-ए-आज़म (1960)य् मधुबालाया अनारकलीया चित्रणं वय्कःयात व्यापक प्रशंसा व सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्री श्रेणीइ फिल्मफेयर सिरपाया निंतिण् नामांकित यात। थ्व धुंका आलोचकतेसं वय्कःया प्रदर्शनयात भारतीय संकिपा इतिहासय् सर्वश्रेष्ठय् छगूया रूपय् वर्णित याःगु दु। मुगल-ए-आज़म अबिलेया भारतय् दकलय् अप्व ध्येबा दयेकीगु संकिपाया कथं थहां वल। थ्व धुंका वय्कलं संकिपाय् छिटपुटय् रूपय् ज्यायानादिल व शराबी (1964)य् थःगु अंतिम उपस्थिति क्यनादिल। अभिनय नापं वय्कलं थःगु प्रोडक्शन हाउस मधुबाला प्राइवेट लिमिटेडया तहत ३गू संकिपाया निर्माण यानादिल, गुकियात १९५३स वय्कलं सह-स्थापित यानादिल।
प्रारम्भिक जीवन
[edit source]मधुबालाया जन्म दिल्लीया छगू मुस्लिम परिवारय् जूगु खः। वय्कःया वास्तविक नां मुमताज जहाँ बेगम देहलवी खः।
- बाल कलाकार: वय्कलं 'बेबी मुमताज'या नामं बाल कलाकारया रूपय् थःगु अभिनय यात्रा न्ह्याकादीगु खः।
- परिवारया आर्थिक भार: थःगु परिवारया आर्थिक अवस्था कमजोर जूगुलिं वय्कः तसकल हे चीधिकःगु उमेरय् चलचित्र ख्यलय् प्रवेश यायेमाल।
प्रमुख चलचित्र व सफलता
[edit source]मधुबालां थःगु जीवनकालय् ७० स्वया अप्वः चलचित्रय् ज्या यानादीगु दु।
- महल : थ्व चलचित्रं वय्कःयात 'स्टार' दयेकल। थ्व भारतया न्हापांगु 'हन्टेड' (Haunted) चलचित्र मध्ये छगू खः।
- मुगल-ए-आजम: थ्व भारतीय चलचित्र इतिहासया दकलय् नांजाःगु संकिपाय् छगू ख। थुकी वय्कलं 'अनारकली'या भूमिका म्हितादीगु खः, गुगु आःतक नं कोसल्वहँ (Milestone) कथं काइ।
- चलती का नाम गाडी : थ्व संकिपाय् वय्कःया 'कमेडी' विधाया क्षमता नं क्यन।
हलिंमचाः व अन्तर्राष्ट्रिय चर्चा
[edit source]मधुबालाया चर्चा हलिं न्यंकं थ्यंगु दत। 'थियटर आर्ट्स' (Theatre Arts) थेंज्याःगु अमेरिकी म्यागाजिनं वय्कःयात "हलिंया दकलय् तःधंगु स्टार" (The Biggest Star in the World) धकाः सम्बोधन याःगु खः। वय्कःया ईलय् हलिंया यक्व देय्तय्सं भारतीय सिनेमा धायेबलय् मधुबालाया किपा थुइकेगु याइ।
उसाँय् समस्या व मृत्यु
[edit source]मधुबालाया जीवनय् तःधंगु वियोगान्त लाःगु खः:
- नुगःया ल्वय्: वय्कःया नुगलय् भेन्त्रिकुलर सेप्तल दिफेक्त दुगु खः। उगु ईलय् थुकिया वासः अःपु मजु।
- मृत्यु: केवल ३६ दँया उमेरय् सन् १९६९ य् वय्कःया देहावसान जुल।
संकिपा
[edit source]| दँ | संकिपा | चरित्र | लिखँ |
|---|---|---|---|
| 1971 | ज्वाला | ||
| 1964 | शराबी | कमला | |
| 1962 | हाफ टिकट | रजनी देवी/आशा | |
| 1961 | बॉयफ्रैंड | संगीता | |
| 1961 | झुमरू | अंजना | |
| 1961 | पासपोर्ट | रीटा भगवानदास | |
| 1960 | जाली नोट | रेनू | |
| 1960 | महलों के ख़्वाब | आशा | |
| 1960 | मुगल-ए-आज़म | अनारकली | |
| 1960 | बरसात की रात | शबनम | |
| 1959 | दो उस्ताद | मधुशर्मा/अब्दुल रहमान खाँ | |
| 1959 | इंसान जाग उठा | गौरी | |
| 1959 | कल हमारा है | मधु/बेला | |
| 1958 | बागी सिपाही | ||
| 1958 | हावड़ा ब्रिज | एदना | |
| 1958 | पुलिस | ||
| 1958 | काला पानी | आशा | |
| 1958 | चलती का नाम गाड़ी | रेनू | |
| 1958 | फागुन | ||
| 1957 | गेटवे ऑफ इण्डिया | अंजू | |
| 1957 | एक साल | ऊषा सिनहा | |
| 1957 | यहूदी की लड़की | ||
| 1956 | ढाके की मलमल | ||
| 1956 | राज हठ | ||
| 1956 | शिरीं फ़रहाद | ||
| 1955 | मिस्टर एंड मिसेज़ 55 | अनीता वर्मा | |
| 1955 | नाता | ||
| 1955 | नकाब | ||
| 1955 | तीरंदाज़ | ||
| 1954 | अमर | अंजू राय | |
| 1954 | बहुत दिन हुए | ||
| 1953 | रेल का डिब्बा | ||
| 1953 | अरमान | ||
| 1952 | संगदिल | ||
| 1952 | साकी | ||
| 1951 | ख़जाना | ||
| 1951 | नाज़नीन | ||
| 1951 | आराम | ||
| 1951 | नादान | ||
| 1951 | बादल | ||
| 1951 | सैंया | ||
| 1951 | तराना | ||
| 1950 | निराला | ||
| 1950 | मधुबाला | ||
| 1950 | बेकसूर | ||
| 1950 | हँसते आँसू | ||
| 1950 | निशाना | ||
| 1950 | परदेस | ||
| 1949 | अपराधी | ||
| 1949 | दौलत | ||
| 1949 | दुलारी | ||
| 1949 | इम्तहान | ||
| 1949 | महल | ||
| 1949 | नेकी और बदी | ||
| 1949 | पारस | ||
| 1949 | सिंगार | ||
| 1949 | सिपहैया | ||
| 1948 | अमर प्रेम | ||
| 1948 | देश सेवा | ||
| 1948 | लाल दुपट्टा | ||
| 1948 | पराई आग | ||
| 1947 | नीलकमल | ||
| 1947 | चित्तौड़ विजय | ||
| 1947 | दिल की रानी | ||
| 1947 | खूबसूरत दुनिया | ||
| 1947 | मेरे भगवान | ||
| 1947 | सात समुद्रों की मल्लिका | ||
| 1946 | फूलवरी | ||
| 1946 | पुजारी | ||
| 1946 | राजपूतानी | ||
| 1945 | धन्ना भगत | ||
| 1944 | मुमताज़ महल | ||
| 1942 | बसंत | ||
सिरपाः व मनोनयन
[edit source]मुगल-ए-आजम (१९६०)य् म्हितूगु अभिनयया निंतिं मधुबाला सन् १९६१य् फिल्मफेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्री सिरपाःया निंतिं मनोनित जुल [४]
लिधंसा
[edit source]- ↑ Remembering Madhubala, the 'Marilyn Monroe of Bollywood'. 14 फरवरी 2019 कथं।
- ↑ Gangadhar, V.. "They now save for the rainy day", द हिन्दू, 17 August 2007. Retrieved on 5 October 2011.
- ↑ हिंदी सिनेमा को महिलाओं ने दी अलग पहचान. 14 फरवरी 2019 कथं।
- ↑ दीप १९९६, p. १०६.