जापान

नेपाललिपि परिक्षण: 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑑁𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐥𑐬𑐶𑐎𑑂𑐲𑐞 𑐥𑑁 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐟: जापान 𑐟𑐶𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑄𑑋


ध्वांय	इम्पेरियल सिल

म्ये: "किमि गा यो" (君が代)
(नेपाल भाषा सम्राटयागु शासन)

राजधानी

टोक्यो
35°41′N 139°46′E

Most populous conurbation टोक्यो^१

औपचारिक भाय

जापानी भाय

सरकार

संवैधानिक राजतन्त्र

- जापानयाम्ह जुजु Naruhito

- जापानयागु प्रधानमन्त्री शिन्जो आबे

दयावगु

- National Foundation Day फेब्रुवरी ११, ६६० बी सी²

- मेइजी संविधान नोभेम्बर २९, १८९०

- आयागु संविधान मे ३, १९४७

- स्यान फ्र्यान्सिस्कोयागु सन्धि अप्रिल २८, १९५२

क्षेत्रफल

- फुकं 377,873 किमि² (६२औं)

(145,883 वर्ग माइल)

- लयागु प्रतिशत (%) 0.8%

जनसंख्या

- 2005 एस्टिमेटेड 128,085,000 (10th)

- 2004 सेन्सस् 127,333,002

- जनघनत्व 337/किमि² (30th)
(873/वर्ग माइल)

कुल ग्राहस्थ उत्पादन (पि पि पि) 2005 एस्टिमेट

- फुकं $3.911 trillion (३थासे)

- प्रति छ्यं $३०,६१५ (१६गु)

मुद्रा येन (¥) (JPY)

ई क्षेत्र JST (UTC+9)

इन्टरनेट TLD

.jp

कलिंग कोड +81

^१ योकोहामा is the largest incorporated city.

² Japan was founded on this date by the legendary Emperor Jimmu, first emperor of Japan; it is seen as largely symbolic.

जापान पूर्व एसियाय् दूगु देय् खः। प्रशान्त महासागरय् दूगु जुगु थ्व देय् जापान सागर, चीन, उत्तर कोरिया, दक्षिण कोरिया, रूया पूर्व भागय् ला। जापानय् प्यंगु तःधंगु व यक्व चीधंगु द्वीप दुथ्याः। थ्व द्वीप देय् एसियाया पूर्व समुद्रतट व प्रशान्त महासागरया पश्चिमय् ला।

जापानया राजधानी टोक्यो खः व थ्व देय्या मू महानगर योकोहामा, ओसाका व क्योटो खः।

नामाकरण

जापानी भासं जापानया नां कान्जि日本छ्यलाः च्वइ व उच्चारण निहोन वा निपोन जुइ । ^[१] थ्व नां ८ गूगु शताब्दीया सुरुइ नालाकाल। थ्व स्वया न्ह्यः थ्व देय्यात चीनय् वा (倭) धाइगु याः गुकियात जापानय् ७५७ या जःखः 和य् हिल व जापानय् यामोतो एन्दोनिम प्रचलित जुल। ^[२] निपोन धाःगु मूल चीन-जापानी आखः, आधिकारिक कथं छ्येलातःगु दु। थ्व नां जापानी नोट व हुलाक टिकटय् नं दु। ^[१] निहोन सामान्यतया न्हिथंया खँल्हाबल्हाय् छ्यलिगु या व इदो कालय् जापानी ध्वनिशास्त्रय् हिउपाः वःगु खँ प्रतिबिम्बित याइ। ^[२] 日本 अर्थ "सूर्य उत्पत्ति" खः, ^[१] गुकिलिं थ्व देय्या लोकंह्वाःगु पश्चिमी उपनाम "Land of the Rising Sun" वःगु ख। ^[३]

"जापान" नां日本या मिन बाय् वु चिनियाँ उच्चारणय् आधारित दु। थ्व नां प्रारम्भिक व्यापारया माध्यमं युरोपेली भाषाय् नांजालः। ^[४] १३ गूगु शताब्दीइ मार्को पोलों पुलां मन्डारिन भासय् चिनियाँ आखः日本國 च्वःया तल गुकिया उच्चारण Cipangu ख। ^[५] जापानया पुलांगु मलेय नां जापाङ Japang वा जापुन Japun ख। थ्व नां दक्षिणी तटीय चिनियाँ भाषिकां त्याः काःगु खँग्वः ख। थ्व नां दक्षिण पूर्व एसियाय् पोर्चुगिज व्यापारीतयेसं सीका १६गु शताब्दीया सुरुइ थ्व खँग्वः युरोपय् हःगु ख। ^[६] अंग्रेजी भासं थ्व नांया न्हापांगु संस्करण सन् १५७७इ पिदंगु छगू सफुतिइ खनेदु, गुकिलि सन् १५६५या पोर्चुगिज आखःया अनुवादय् थ्व नांयात गियापान (Giapan) धकाः च्वयातःगु दु। ^[७] ^[४]

इतिहास

मू पौ: जापानया इतिहास

जापानी लोकबाखं कथं हलिमयु निर्माता नं सूर्द्य देवी व तिमिला देवी यात नं देकल। लिपा वेकयागु छेय् क्यूशू द्वीपय् वल व लिपा उइगु सन्तान होन्शू द्वीपय् फैले जुलः।

प्राचीन काल

जापानयु प्रथम च्वयातगु दस्तावेज ५७ ईस्वीय् छम्ह चीनी च्वमि नं लुगु दु। थुकिलि छम्ह थन्यागु राजनीतिज्ञयु चीन भ्रमणयु वर्णन दु सु पूर्वयु छगु द्वीप नं वगु खः। बिस्तारं निगु देय् तेगु दथुइ राजनैतिक व सांस्कृतिक सम्बन्ध पलिस्था जुल। व ईले जापानीतेसं छगु बहुदैविक धर्मयु पालना याना च्वंगु दै गुकिलि यक्व द्य दयाच्वनि। खुगु शताब्दीय् चीन नं जुया बौद्ध धर्म जापान थ्येन। थ्व धुंका पुलांगु धर्मयात शिन्तो यु नां बिल। थ्व खंग्वयु अर्थ खः द्यतेगु पंथ। बौद्ध धर्म नं पुलांगु मान्यतातेत मसीधेकुसें हे मू धर्म जुलः। चीन नं बौद्ध धर्म जक्क मखु लिपि, प्यागोडा आदि नं जापान थ्यनः।

शिन्तो मान्यता कथं छम्ह जुजु सी धुंका लिपायाम्ह शासक नं थगु राजधानी न्हुगु थासे देके माः। बौद्ध धर्मयु आगमन धुंका मनुतेसं थ्व मान्यतायात त्वता बिलः। ७१० ईस्वीय् जुजु नं नांरा नांयागु छगु सहरय् थगु स्थायी राजधानी देकलः। शताब्दीयु अन्तय् थुकित हाइरा नामक नगरय् स्थानान्तरित याना बिल। व धुंका थ्व थाय् यात क्योटो यु नां बिल। सन् ९१०य् जापानी शासक फूजीवारा नं थयात जापानयु राजनैतिक शक्ति नं अलग यात। थ्व धुंका जापानयु सत्तायु मू राजनैतिक रूप पातः। थ्व दे थगु समकालीन भारतीय, युरोपेली व इस्लामी क्षेत्र स्वया पूवंक पाना वन गनकि सत्ता प्रमुख हे शक्तियु प्रमुख नं जुइ। थ्व वंशयु शासन ११गु शताब्दी यागु अन्त तक्क दयाच्वन। यक्व मनुतेगु मिखाय् थ्व काल जापानी सभ्यतायु स्वर्णकाल खः। चीन नाप सम्पर्क म्हो जुल व जापान नं थगु छगु म्हसीका देकल। १०औं शताव्दीय् बौद्ध धर्मयु मार्ग जापानय् लोकंह्वात। जापानय् यक्व प्यागोडायु देकेज्या जुलः।

मध्यकाल

मध्यकालय् जापानय् सामन्तवाद यु जन्म जुलः। जापानी सामन्ततेत सामुराइ धाइ। जापानी सामन्ततेत कोरिया नं निक हमला यासां जापानीतेसं कोरिया व चीनयु मिंग शासकतेत बुकाबिल। १६गु सताव्दीय् युरोपयु पोर्तुगाली व्यापारिय व मिशनरीतेसं जापानयात पश्चिमी हलिम नाप सांस्कृतिक तालमेल याकेगु ज्या न्ह्यथंकल।

तोकुगावा शोगुनत

मू पौ: तोकुगावा शोगुनत

थ्व काल जापानया इतिहासय् सन् १६०३ निसें १८६७ तक शासन याःगु सैन्य सरकार खः। थ्व सरकारयात 'एदो शोगुनत' (Edo shogunate) नं धाइ छाय्‌ धाःसा थुकिया मू राजधानी एदो (थौंकन्हेया तोकियो) नगरय् खः। थ्व शोगुनतया पलिस्था तोकुगावा इएयासु (Tokugawa Ieyasu) नं सेकिगाहाराया युद्धय् त्याये लिपा याःगु खः। थ्व कालखण्डयात जापानी इतिहासय् 'एदो काल' (Edo period) धाइ। थ्व शासनकालय् तोकुगावा खलःया १५ म्ह शोगुनतय्‌सः जापानय् शासन यात। थ्व ईलय् जापानय् शान्ति, स्थिरता व सांस्कृतिक विकास जूगु खः। थ्व शोगुनत स्वया न्ह्यः जापानय् यक्व दँ तक आन्तरिक गृहयुद्ध जूगु खः गुकियात थ्व शासनं अन्त्य यात। तोकुगावा शासनं 'साकोकु' (Sakoku) धइगु कडा विदेश नीति लागू यात, गुकिं जापानयात पिनेया हलिम स्वया ब्यगलं तयाः तिनाः तःगु खः। थ्व ईलय् डच व चिनियाँ व्यापारीतय्त जक नागासाकीया देजिमा न्हसिभुइ सीमित व्यापार यायेगु अनुमति बियातःगु खः। थ्व कालखण्डय् जापानी कला, साहित्य, नाटक दसु काबुकी (Kabuki), व व्यापारया तःधंगु विकास जुल। सामाजिक संरचनाय् सामुराई (Samurai) वर्गयात उच्च स्थान बियातःगु खः व वर्ग विभाजन तसकं कडा जूगु खः। १९गू शताब्दीया दथुइ अमेरिकन कमोडोर म्याथ्यू पेरीया आगमन लिपा जापानं पश्चिमी देय्लिसे व्यापार यायेत बाध्य जुल। थुकिया लिच्वः कथं तोकुगावा शोगुनत कमजोर जुल व राजनीतिक अशान्ति ब्वलन। सन् १८६७ य् अन्तिम शोगुन तोकुगावा योशिनोबु (Tokugawa Yoshinobu) नं थःगु शक्ति सम्राट मीजीयात हस्तान्तरण यात। थ्व घटनायात 'मेइजी पूनर्स्थापना' (Meiji Restoration) धाइ, गुकिं तोकुगावा शोगुनतया अन्त्य यात। थ्व शासनया अन्त्य लिपा जापान छगू आधुनिक राष्ट्र-राज्यया रूपय् न्ह्याः वन।

आधुनिक काल

१८५४य् दक्ले न्हापालाक्क जापानं पश्चिमी देय् नाप बनेज्या सम्बन्ध स्थापित यात। थगु तधंगु औद्योगिक क्षमतायु संचालनयु लागि जापानयात प्राकृतिक संसाधनतेगु आवश्यकता दया वल। थुकिगु लागि जापानं १८९४-९५य् चीन व १९०४-०५य् रूसनाप ल्वापु यात। जापान नं रूस-जापान युद्धय् रूसयात बुकलः। छगु एसियाली देय् नं छगु युरोपेली शक्तियात बुकुगु थ्व दक्ले न्हापांगु अवसर ख। जापान नं विश्व युद्ध २य् धुरी राष्ट्र यु साथ बिल। १९४५य् अमेरिका नं हिरोशिमा व नागासाकी य् परमाणु बम क्येके धुंका जापान नं आत्मसमर्पण यात।

थ्व धुंका जापान नं थयात छगु आर्थिक शक्तियु रूपय् सुदृढिकरण यात व आ प्रविधिय् थ्व देय् अग्रणी देय् जुया च्वंगु दु।

भूगोल

जापान यक्व द्वीप नं दुगु देय् खः।

न्हसिभु

होक्काइदो (Hokkaido) जापानया निगूगु दकलय् तःधंगु न्हसिभु (island) व दकलय् उत्तरी प्रान्त खः। जापानय् होन्सु (Honshu) धुंका थ्व हे दकलय् तःधंगु न्हसिभु खः। पुलांगु इलय् थुकियात "एजो" (Ezo) धकाः नं म्हसीकिगु या। थ्व जापानया न्हसिभु पुचः (archipelago) या छगू महत्त्वपूर्ण भाग खः व थुकिया प्राकृतिक सौन्दर्य हलिमय् हे नांजाः।^[८]

होन्शु (Honshu) जापानयागु दकलय् तःधंगु व मू न्हसिभु खः। थ्व न्हसिभुइ जापानयागु मू शहरत ला। थ्व जाभा (Java) लिपा हलिमया दकलय् अप्व जनसंख्या दुगु न्हसिभु खः।^[९] होन्शुयागु क्षेत्र २२७,९६० वर्ग किलोमिटर ति दु। थ्व टापुयागु ७५% भाग गुंइ भुनाच्वंगु दु। जापानया दकलय् तःजाःगु च्वका माउन्ट फुजी (३,७७६ मिटर) थन हे ला। थ्व न्हसिभुयात प्रशान्त महासागर व जापान सागरं घेरे यानातःगु दु।जापानयागु मू आर्थिक व सांस्कृतिक केन्द्रत थन हे दु। दसु:

टोकियो (Tokyo): जापानया राजधानी व हलिमया दकलय् तःधंगु महानगर।
ओसाका (Osaka): जापानया मू व्यापारिक केन्द्र।
क्योतो (Kyoto): पुलांगु राजधानी व सांस्कृतिक सम्पदाया शहर।

क्युशु (Kyushu) जापानया प्यंगू मू न्हसिभुइ स्वंगूगु दकलय् तःधंगु न्हसिभु खः। थ्व होन्शुया दक्षिण-पश्चिमय् ला। "क्युशु" यागु अर्थ "गुंगू प्रान्त" (Nine Provinces) खः।^[१०] थ्व न्हसिभुइ तसकं सक्रिय ज्वालामुखी दु। माउन्ट आसो (Mount Aso) हलिमया दकलय् सक्रिय ज्वालामुखिइ छगू खः। थनयागु क्वाःगु लःया पुखु (Onsen) तसकं नांजाः। क्युशुयात जापानया "सभ्यतायागु थाय्" (Cradle of Civilization) नं धाइ। थनया मू नगरत थथे दु:

फुकुओका: क्युशुया दकलय् तःधंगु शहर।
नागासाकी: निगूगु विश्व हताःलय् आणविक बम लाःगु शहर व विदेशी व्यापारया पुलांगु केन्द्र।

शिकोकु (四国) जापानया प्यंगू मू न्हसिभुइ दकलय् चिधंगु व दकलय् म्हो जनसंख्या दुगु न्हसिभु खः। थ्व होन्शुया दक्षिणय् व क्युशुया पूर्वय् ला। थन बुद्ध धर्मयागु ८८ गु देगःया तीर्थयात्रा (88 Temple Pilgrimage) तसकं नांजाः।

र्‌युक्यु न्हसिभु पुचः (अङ्ग्रेजी: Ryukyu Islands) जापानया दक्षिण भागय् लाःगु न्हसिभुतेगु पुचः खः। थ्व न्हसिभुत क्युशु निसें ताइवान तक न्यनाच्वंगु दु। थन न्हापा "र्‌युक्यु अधिराज्य" (Ryukyu Kingdom) नांयागु थःगु हे ब्यागलं देश दुगु खः। सन् १८७९ य् जापानं थुकियात थःगु भूभागय् दुथ्याकल। ओकिनावा थ्व पुचःया दकलय् तःधंगु न्हसिभु खः। थन अमेरिकी सेनायागु बेस (Base) दु।

सागर

सेतो आन्तरिक सागर: थ्व जापानया मू टापुत होन्शु, शिकोकु व क्योशुया दथुइ लाःगु छगू जलक्षेत्र खः। थ्व सागरं जापानया आन्तरिक जलमार्गया रूपय् तःधंगु भूमिका म्हिती व थुकियात प्रशान्त महासागर नाप स्वाइ। थुकिया कूल क्षेत्रफल २३,२२८ वर्ग किलोमिटर दु व थ्व सागर तस्कं चिगाःगु (shallow) दु, गुकिया औसत गाः करिब ३८ मिटर जक दु। थ्व सागरय् ३,००० स्वया अप्वः टापुत लाः गुकिं थुकियात तस्कं सुन्दर व पर्यटकीय थाय् दयेकी। थ्व सागरया मौसम तस्कं शान्त व समशीतोष्ण जुइ, गुकियात "सेतोइची जलवायु" धाइ। ऐतिहासिक रूपं थ्व सागर जापानया व्यापार, उद्योग व यातायातया मू धुकू जुयाच्वंगु दु। आःया ईलय् थ्व सागरया सिथय् तः-तःधंगु औद्योगिक क्षेत्रत, कारखाना व बन्दरगाहत दयेकातःगु दु। सेतो ओहाशी बहु-पुल जलमार्गं होन्शु व शिकोकु टापुयात थ्व हे सागरया च्वसं स्वानातःगु दु। थ्व सागर सेतोनाइकाइ राष्ट्रिय निकुञ्जया भाग खः गुगु जापानया दक्ले न्हापांगु राष्ट्रिय निकुञ्जमध्ये छगू खः।
जापान सागर वा पूर्वी सागर प्रशान्त महासागरया उत्तर-पश्चिमी भागय् लाःगु छगू सीमांत सागर खः। थ्व सागर जापानी न्हसिभुपुचः, सखालिन टापु, कोरियन प्रायद्वीप व रुसया सुदूर पूर्वी तटया दथुइ ला। थ्व सागरयात दक्षिण कोरियाय् "पूर्वी सागर" (East Sea) धकाः नं म्हसीकि। थुकिया कूल क्षेत्रफल ९,७८,००० वर्ग किलोमिटर दु व थुकिया औसत गाः १,७५२ मिटर दु। थ्व सागरया दक्ले गाःवंगु थासय् ३,७४२ मिटर तक्क थ्यं, गुकियात जापान बेसिन धाइ। थ्व सागर प्यखें थीथी थासय् तटं घेरेजुयाच्वंगु दु गुकिं यानाः थुकिया लहर मेगु खुला महासागर स्वया म्हो जुइ। कोरिया जलसन्धिं थुकियात पूर्वी चीन सागर नाप स्वाइ धाःसा त्सुगारु व ला पेरौस जलसन्धिं थुकियात प्रशान्त महासागर व ओखोत्स्क सागर नाप स्वाइ। थ्व सागरय् न्या लायेगु व्यापार तस्कं विकास जूगु दु व थ्व जलचर जीवतेगु समृद्ध प्राकृतिक आवास खः। थ्व सागरया उत्तर-पश्चिमी भाग चिकुलाय् ख्वाउँगु फय् व च्वापुं प्रभावित जुइ। थ्व सागरया क्षेत्रीय जलसीमा व न्हसिभुपुचः कयाः जापान, दक्षिण कोरिया व रुस दथुइ अन्तर्राष्ट्रिय चर्चा जुयाच्वंगु दु।
ओखोत्स्क सागर उत्तर-पश्चिमी प्रशान्त महासागरया छगू सीमांत सागर खः। थ्व सागर रुसया कामचटका प्रायद्वीप, कुरिल टापु, जापानया होक्काइदो व सखालिन टापुया दथुइ ला। थुकिया नां रुसया न्हापांगु पूर्वी बस्ती ओखोत्स्क नगरया नामं तःगु खः। थुकिया कुल क्षेत्रफल १५,८३,००० वर्ग किलोमिटर दु व औसत गाः ८३८ मिटर दु। थ्व सागरया दक्ले गाःवंगु थासय् ३,३७२ मिटर तक्क गाः दु। शीतकालय् (नोभेम्बर निसें अप्रिल तक्क) थ्व सागरया अप्वः धया थें भाग च्वापुं (pack ice) भुनाच्वनि, गुकिं यानाः थन लःखः संकेत यायेत तस्कं थाकुइ। थ्व सागरय् अमुर खुसि (Amur River) वयाः क्वचाइ, गुकिं थुकिया उत्तर-पश्चिमी भागया लःया चि-मात्रा (salinity) म्हो याइ। थ्व सागर न्या, विशेष यानाः साल्मन, क्र्याब व सिल (seal) या तःधंगु स्रोत खः। थ्व सागरया क्वय् तःधंगु परिमाणय् कचिगु चिकं व प्राकृतिक ग्यासया भण्डार लुयावःगु दु। थ्व सागर रुसी नौसेना व सामरिक सुरक्षाया निंतिं तस्कं महत्त्वपूर्ण जलक्षेत्र खः।

प्रशासन

मू पौ: जापानया प्रिफेक्चरत

जापानयात प्रशासनया निंतिं ४७ गु प्रशासनिक व क्षेत्रीय विभाजनय् ब्वथलातःगु दु। जापानयात मू रूपं च्यागू क्षेत्रय् बायातःगु दु, गुकिइ होक्काइदौ, तोहोकु, कान्तो, चुबु, कन्साई (किन्की), चुगोकु, शिकोकु, व क्युशु (ओकिनावा नापं) ला। होक्काइदो क्षेत्रय् होक्काइदो प्रिफेक्चर जक ला, गुगु जापानया उत्तरय् दुगु दक्ले तःधंगु टापु ख। तोहोकु क्षेत्र उत्तर-पूर्वी जापानय् ला व थुकिया दुने आओमोरी, इवाते, मियागी, आकिता, यामागाता, व फुकुसिमा प्रिफेक्चरत ला। कान्तो क्षेत्र जापानया राजधानी तोक्यो नापं दुगु मध्य-पूर्वी क्षेत्र ख, गुकिइ इबाराकी, तोचिगी, गुन्मा, साइतामा, चिबा, तोक्यो, व कानागावा ला। चुउबु क्षेत्र जापानया दथुइ ला, गुकिइ निइगाता, तोयामा, इशिकावा, फुकुइ, यामानाशी, नागानो, गिफु, शिजोका, व आइची प्रिफेक्चरत ला। किन्की (कन्साई) क्षेत्र सांस्कृतिक व ऐतिहासिक दृष्टिकोणं तसक्यं महत्त्वःगु क्षेत्र ख, गुकिइ मिए, शिगा, क्योतो, ओसाका, ह्योगो, नारा, व वाकायामा प्रिफेक्चरत ला। चुउगोकु क्षेत्र होन्शू टापुया पश्चिम भागय् ला, गुकिइ तोत्तोरी, शिमाने, ओकायामा, हिरोशिमा, व यामागुची प्रिफेक्चरत ला। शिकोकु क्षेत्र जापानया मू टापुत मध्ये छगू ख, गुकिइ तोकुशिमा, कागावा, एहिमे, व कोइची प्रिफेक्चरत ला। क्युशु व ओकिनावा क्षेत्र जापानया दक्षिण-पश्चिम भागय् ला, गुकिइ फुकुओका, सागा, नागासाकी, कुमामोतो, ओइता, मियाजाकी, कागोशिमा, व ओकिनावा प्रिफेक्चरत ला। थ्व सकल प्रिफेक्चरतया थःगु हे स्थानीय सरकार, गवर्नर, व विधायिका दइ गुकिं जापानया प्रशासनिक संरचनायात सञ्चालन याइ।

होक्काइदौ क्षेत्र	होक्काइदौ
तौहोकु क्षेत्र	आओमोरी इवाते मियागी आकिता यामागाता फुकुसिमा
कान्तौ क्षेत्र	इबाराकी तोचिगी गुन्मा साइतामा चिबा तोक्यो कानागावा
चुउबु क्षेत्र	निइगाता तोयामा इशिकावा फुकुइ यामानाशी नागानो गिफु शिजौका आइची
किन्की क्षेत्र	मिए शिगा क्योतो ओसाका ह्योउगो नारा वाकायामा
चुउगोकु क्षेत्र	तोत्तोरी शिमाने ओकायामा हिरोशिमा यामागुची
शिकोकु क्षेत्र	तोकुशिमा कागावा एहिमे कोउचिके
क्युउशु क्षेत्र	फुकुओका सागा नागासाकी कुमामोतो ओइता मियाजाकी कागोशिमा
ओकिनावा क्षेत्र	ओकिनावा

शासन व राजनीति

जापान संवैधानिक राजतन्त्र खः। थ्व देय् ये बहुदलीय प्रजातन्त्र दु।

विदेश नीति

सैनिक रूपय् अमेरिका नाप निर्भर जापानयु सम्बन्ध अमेरिका नाप बांला ।

सेना

जापानयु वर्तमान संविधानं थ्व देय् यु सेना नं मेगु देय् ये सैनिक अभियान वा अतिक्रमण याये मब्यु।

अर्थव्यवस्था

जापान हलिमयागु निगुगु तधंगु अर्थव्यवस्था खः।

विज्ञान व प्रविधि

जापान छुं दशक निसें विज्ञानय् अग्रणी थासे लाः।

तजिलजि

नसा

जापानी नसा (जापानी: 和食 - Washoku) जापानया परम्परागत नसा-त्वँसा खः, गुगु मौसम, नसाया गुणस्तर, व प्रस्तुति (Presentation) य् आधारित दु। "वाशोकु" (Washoku) वा परम्परागत जापानी नसायात सन् २०१३ य् युनेस्को (UNESCO) नं विश्व सम्पदा धलखय् सूचीकृत यात। जापानी नसाया मू आधार "जा" (Rice - Gohan) खः, गुकियात "मिसो सुप" (Miso soup) व मेमेगु "साइड डिश" (Okazu) नाप नइ। जापानी नसाया दकलय् नांजाःगु परिकार "सुशी" (Sushi) व "साशिमी" (Sashimi) खः, गन कचिगु न्या (Raw fish) यात जा नाप वा ब्यागलं नइ। जापानी नसाया मू सवाः "उमामी" (Umami) खः, गुगु "डाशी" (Dashi - सूप स्टक), "सोया सस", व "मिसो" (Miso - Fermented soybean paste) पाखें वइ। जापानय् नसायात कलात्मक रुपं ब्वयेगु याइ, व नसाया रङ्ग व थलया डिजाइनयात नं ध्यानय् तइ। जापानी नसायात हलिमया दकलय् उसाँय् अनुकूल (Healthy) नसा मानय् याइ, छाय्धाःसा थुकिलि दा म्हो दइ व न्या, तरकारी, व तोफु अप्व छ्यली। "तेम्पुरा" (Tempura) - न्या वा तरकारीयात छुचुंइ ल्हानाः सियातैगु, पोर्चुगिज प्रभावं वःगु नसा खः। "रामेन", "उदोन" (Udon), व "सोबा" (Soba) थें न्याःगु परिकार जापानय् तसकं लोकंह्वाः। "वाग्यु" (Wagyu) बीफ हलिमया दकलय् थिकेगु व गुणस्तरीय ला मध्ये छगू खः। जापानी नसाया मेगु विशेषता "काइसेकी" (Kaiseki) खः, गुगु यक्व कोर्स दुगु परम्परागत शाही भोजन खः। जापानय् च्या त्वनेगु परम्परा "च्या समारोह" (Tea Ceremony) तसकं महत्त्वपूर्ण दु, गन "माचा" (Matcha - Green tea) दयेकी। जापानय् नसा नये न्ह्यः "इतादाकिमास" (Itadakimasu - I humbly receive) व नये धुंकाः "गोचिसोसामा" (Gochisosama - It was a feast) धायेगु चलन दु। "बेन्टो बक्स" (Bento box) जापानया नांजाःगु लंच बक्स खः।

मू नसात

जा व सुशी: सुशी (Sushi - निगिरि Nigiri, माकि Maki), साशिमी (Sashimi), दोनबुरी (Donburi - Rice bowl), ओनिगिरी (Onigiri - Rice ball)।
नुडल्स: रामेन (Ramen - तोङ्कात्सु Tonkotsu, शोयु Shoyu, मिसो Miso), उदोन (Udon), सोबा (Soba), याकििसोबा (Yakisoba)।
फ्राइड/ग्रिल्ड: तेम्पुरा (Tempura), याकितोरी (Yakitori - Grilled chicken skewers), तोनकात्सु (Tonkatsu - Fried pork cutlet), तेप्पान्याकी (Teppanyaki), तकोयाकी (Takoyaki)।
सूप व हट पट: मिसो सुप (Miso soup), सुकियाकी (Sukiyaki), शाबु-शाबु (Shabu-shabu)।
मेमेगु: तोफु (Tofu), एडामामे (Edamame), नात्तो (Natto - Fermented beans)।
त्वँसा: साके (Sake - Rice wine), माचा (Matcha), ग्रीन टी।

संकिपा

मू पौ: जापानया संकिपा

जापानया संकिपा हलिमया दक्ले पुलांगु व कलात्मक दृष्टिकोणं समृद्ध संकिपा उद्योगत मध्ये छगू खः। जापानय् १८९६ निसें संकिपा निर्माणया इतिहास सुरु जूगु खः। जापानी सिनेमा थःगु विशिष्ट सांस्कृतिक पहिचान, इतिहास, व कलात्मक प्रयोगया निंतिं हलिंन्यंक नांजाः। जापानी सिनेमाय् सामूराई (Samurai) युगया बाखनय् आधारित 'जिदाइगेकी' व आधुनिक सामाजिक जीवनय् आधारित संकिपात यक्व दयेकी। महान निर्देशक अकिरा कुरोसावा (Akira Kurosawa) नं 'राशोमोन' व 'सेभेन सामूराई' थेंज्याःगु कालजयी संकिपात दयेकाः हलिम सिनेमाय् गम्भीर प्रभाव यानादिल। अथेहे यासुजिरो ओजु व केन्जी मिजोगुची थेंज्याःपिं निर्देशकपिंसं जापानी सिनेमायात विश्वस्तरीय स्वरुप बियादीगु खः। जापानी एनिमेसन संकिपा अर्थात 'एनिमे' (Anime) हलिंन्यंक तसकं लोकंह्वाःगु दु, गुकिइ स्टुडियो जिब्ली व हायाओ मियाजाकीया योगदान अतुलनीय दु। जापानं 'गडजिला' थेंज्याःगु मोन्स्टर (Kaiju) संकिपा व हरर (J-Horror) संकिपा शैलीयात नं हलिमय् नांजाकल। जापानी संकिपातयेसं अस्कर व कान संकिपा उत्सवय् यक्व मू सिरपा त्याःगु दु। थौंकन्हे जापानी सिनेमा आधुनिक प्रविधि व सांस्कृतिक परम्पराया सुन्दर संगम जुयाच्वंगु दु।

एनिमे

मू पौ: एनिमे

एनिमे जापानी ल्हातं च्वयातःगु व कम्प्यूटर एनिमेसन संकिपा पहः खः। थ्व खँग्वः जापानय् सकल कथंया एनिमेसनया निंतिं छ्यलिगु खःसां जापान स्वया पिने थुकियात जापानी एनिमेसनया रूपय् म्हसीकी। एनिमेया इतिहास नीगु शताब्दीया न्हापांगु भाग निसें सुरु जूगु खः, गन जापानी किपामितयेसं न्हूगु एनिमेसन प्रविधिया छ्यला सुरु यात। एनिमे थःगु विशिष्ट चित्रकला शैली, जीवन्त पात्र, व गहन कथावस्तुया निंतिं हलिंन्यंक नांजाः। थुकिलि झःझःधाःगु रङ्ग, तःग्वःगु मिखा दुगु पात्रत, व विविध विषयवस्तुतयेगु प्रयोग जुइ। एनिमे मचातयेगु निंतिं जक मखुसे सकल दँया मनूतयेगु निंतिं दयेकी। थुकिलि फ्यान्टेसी, विज्ञान कथा, रोमान्स, एक्सन, व दैनिक जीवन थेंज्याःगु थीथी विधा दइ। यक्व एनिमेत जापानी कमिक्स बाय् 'माङ्गा' (Manga) या आधारय् निर्माण जुइ। ओसामु तेजुकायात आधुनिक एनिमेया अबुया कथं म्हसीकी, गुम्हेस्यां थ्व शैलीयात तःजाःगु थासय् थ्यंकादीगु खः। स्टुडियो जिब्ली (Studio Ghibli) थेंज्याःगु प्रसिद्ध स्टुडियोतयेसं 'स्पिरिटेद अवे' थेंज्याःगु अस्कर त्यामि एनिमे संकिपा दयेकातःगु दु। थौंकन्हे एनिमे जापानी संस्कृतिया छगू मुख्य ब्व व हलिमया दक्ले नांजाःगु लय्तायेगु माध्यमत मध्ये छगू खः। थुकिया प्रभाव हलिंन्यंक पप कल्चर, संकिपा व कला क्षेत्रय् खनेदु।

ऐतिहासिक पात्र

निन्जा (Ninja) वा शिनोबी (Shinobi) प्राचीन व मध्यकालीन जापानया गुप्तचर, छापामार योद्धा व हत्यारा (assassin) खः। इपिंस साधारणतया सामुराईतेगु औपचारिक आचारसंहिता (बुशिदो) या सिमा पिने गुप्त ज्या यायेगु या। निन्जातेगु मू ज्याय् गुप्तचरी, तोडफोड, घुसपैठ, व दुश्मनया योजना निष्फल यायेगु लाः। इगा (Iga) व कोगा (Kōga) क्षेत्रत निन्जा परम्परा व तालिमया मू केन्द्रया रूपय् नांजाः। इपिंसं विशेष ल्वाभः दसु शुरिकेन (कुनि/मिला ल्वाभः), कुनाई, व विष तथा भेष हिलेगु ज्या छ्येलिगु या। जापानी Sengoku (गृहयुद्ध) या ईलय् थीथी दाइम्यो (सामन्त) निसें निन्जातेगु तःधंगु छ्येलिगु यात। एदो कालय् शान्ति कायम जुया वयेधुंकाः निन्जातेगु लोकप्रियता लोककथा, नाटक व आख्यानय् अप्वया वन। आःया आधुनिक पप कल्चरय् निन्जा छगू लोकंह्वागु रहस्यमयी पात्रया रूपय् स्थापित दु।
सामुराई (Samurai) प्राचीन व मध्यकालीन जापानया कुलीन सैन्य व योद्धा वर्ग खः। इपिंसं जापानी इतिहासया १०गू शताब्दी निसें १९गू शताब्दीया मेइजी पुनर्स्थापना तक्क तःधंगु सामाजिक व राजनीतिक भूमिका म्हितल। सामुराईतेसं "बुशिदो" (Bushido) धइगु कडा आचारसंहिताया पालना यायेमागु परम्परा दत, गुकिं वफादारी, आत्म-अनुशासन, साहस व सम्मानयात प्राथमिकता बी। वय्कःपिंसं निगु खड्ग (कताना व वाकिजाशी) थःगु म्हसीकाया रूपय् कुबिइगु या। हेइआन कालया लिपांगु ईलय् शक्तिशाली जुया वःपिं सामुराईतेसं लिपा कामाकुरा, मुरोमाची व एदो शोगुनत (सैन्य सरकार) दयेकाः जापानय् शासन यात। एदो कालया शान्तिपूर्ण ईलय् सामुराईतेसं प्रशासक, सैन्य व शिक्षकया रूपय् नं ज्या यात। १९गू शताब्दीया लिपांगु ईलय् सामन्ती व्यवस्था सिधःसां सामुराई संस्कृति व विचाःतेसं आधुनिक जापानी समाजयात आः नं प्रभावित यानाच्वंगु दु।

जनजीवन

धर्म

जापानयु ८४ प्रतिशत जनता शिन्तो व बौद्ध निगु हे धर्मयु पालना याई।

भाषा

लगभग ९९% जनता जापानी भायय् नवाइ।

शिक्षा

स्वयादिसं

जापान (विकिस्नरी)

एसियाया देय्‌तयेगु धलः

विकिमिडिया मंका य् थ्व विषय नाप स्वापु दुगु मिडिया दु: Japan

लिधंसा

1 2 3 You say 'Nihon', I say 'Nippon', or let's call the whole thing 'Japan'? (November 26, 2019). मूलिधंसाय् तिथि October 27, 2022 कथं।
1 2 (March 1992) "Wa Wa Lexicography".
↑ The Emergence of Japanese Kingship.
1 2 London: The Selden Map and the Making of a Global City, 1549–1689.
↑ "Cipangu's landlocked isles", July 27, 2008.
↑ Asia in the Making of Europe.
↑ Travel Narratives from the Age of Discovery: an anthology.
↑ Irish, Ann B. (2009). Hokkaido: A History of Ethnic Transition and Development on Japan's Northern Island. McFarland.
↑ Encyclopedia Britannica. "Honshu". Retrieved 2026-01-16.
↑ Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kyūshū" in Japan Encyclopedia.

[schreiber-1] 1 2 3 You say 'Nihon', I say 'Nippon', or let's call the whole thing 'Japan'? (November 26, 2019). मूलिधंसाय् तिथि October 27, 2022 कथं।

[carr-2] 1 2 (March 1992) "Wa Wa Lexicography".

[3] The Emergence of Japanese Kingship.

[Mancall-4] 1 2 London: The Selden Map and the Making of a Global City, 1549–1689.

[5] "Cipangu's landlocked isles", July 27, 2008.

[6] Asia in the Making of Europe.

[7] Travel Narratives from the Age of Discovery: an anthology.

[8] Irish, Ann B. (2009). Hokkaido: A History of Ethnic Transition and Development on Japan's Northern Island. McFarland.

[9] Encyclopedia Britannica. "Honshu". Retrieved 2026-01-16.

[10] Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kyūshū" in Japan Encyclopedia.

[१]

[२]

[३]

[४]

[५]

[६]

[७]

[८]

[९]

[१०]