थाइल्यान्दया इतिहास
वर्तमान थाई भूभागय् मनू करिब १०,००० दँ निसें च्वना वयाच्वंगु दु। ख्मेर साम्राज्यया पतन न्ह्यः थन यक्व राज्य, दसु ताई, मलय, ख्मेर इत्यादि दयाच्वन। सन् १२३८स सुखोथाई राज्यया स्थापना जुल, गुकियात न्हापांगु बौद्ध थाई (स्याम) राज्य धका लुमंकिगु या। करिब १ सदी धुंका अयुध्याया राज्यं सुखाथाईय् थःगु प्रभुता स्थापित यात। सन् १७६७स अयुध्याया पतन (बर्मा द्वारा) धुंका थोम्बुरी राजधानी जूवन। सन् १७८२स बैंककय् चक्री राजवंशया स्थापना जुल। थ्व नापं आधुनिक थाइल्यान्दया इतिहास आरम्भ जुल।
युरोपियन शक्तित नाप जूगु हतालय् स्यामया छुं प्रदेश त्वतेमाल। थौं थ्व प्रदेशत बर्मा व मलेशियाया अंश जुयाच्वंगु दु। लिउ हलिम हताःय् थ्व देसं जापानयात ग्वहालि यात धाःसा हताः धुंका अमेरिकायात। सन् १९९२स जूगु सत्ता पलटं थाइल्यान्दयात छगू संवैधानिक राजतन्त्र दयेकल।
इतिहास
[सम्पादन]आधुनिक काल
[सम्पादन]बुद्ध योद्फ चुललोक थाईल्यान्डयागु चक्री वंशया जुजु खः। वय्कः चक्री राजवंशया पलिस्थामि ख। थ्व राजवंश आः नं थाइल्याण्डया गद्दीइ कायम दु। सन् १७९९ निसें १८०७या दथुइ राम प्रथमं थ्व नांजाःगु समीक्षाया निरीक्षण यानादिल व थुकिया छुं ब्व तकं च्वयादिल। वय्कःया शासनकालय् हे बैंककया थाइ ग्राण्ड प्यालेसया निर्माण नं न्ह्याःगु खः। थ्व लाय्कूलि वाट फ्रा काएउया प्राङ्गणय् इमराल्द बुद्ध दु। वाट फ्रा काएवया पःखाःयात रामाकिएनया छुं ब्वयात प्रतिनिधित्व याइगु किपां भव्य रुपं ब्वयातःगु दु । रामाकिएन नांया थाइ ग्रन्थया थौं मान्यता प्राप्त संस्करण सियाम राज्यया वय्कः जुजु राम प्रथम (१७२६–१८०९)या पर्यवेक्षणय् मुंकातःगु ख।
रामा द्वितीयं (१७६६–१८२४) थः अबुया संस्करणया रामाकिएन खोन नाटकया रुपय् परिमार्जित यानादिल। खोन छगू कथंया दबूप्याखँ ख गुकिलि खँ मल्हासें थाइ प्याखंम्वःतेसं विस्तृत वसः व ख्वापा छ्यला क्यनि। रामाकिएन आख्यानयात कोरसं दबूया छखेपाखे ब्वनेगु ज्या जुइ। थ्व संस्करण राम प्रथमं मुंकादीगु संस्करण स्वया भचा पाः, हनुमानयात विस्तारित भूमिका बियातःगु दु, माकःया देवता-जुजु, व छगू सुखद अन्त तंसाः ज्या जूगु दु ।
वाजिर्वुध थाईल्यान्डयागु चक्री वंशयु जुजु खः। जुजु राम ६ थाइल्याण्डय् रामायण अध्ययनय् दकलय् न्हापां प्रकाश लाकूम्ह न्हापांम्ह व्यक्ति खः। वय्कलं रामकियनया स्रोत मालाः, संस्कृत वाल्मीकि रामायणलिसे तुलना यानाः थथे लुइका दीगु ख। वय्कलं रामकिएन स्वंगु स्रोतं प्रभावित जूगु लुइकादिल: वाल्मीकिया रामायण, विष्णु पुराण व हनुमान नाटक ।
राजवंश
[सम्पादन]चक्री वंश (ई सं १७८२-आतक्क)
- बुद्ध योद्फ चुललोक (राम १) Buddha Yodfa Chulalok, the Great (Rama I) พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช, 1782-1809
- बुद्ध लोएत्ल नभलै (राम २) Buddha Loetla Nabhalai (Rama II) พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย, 1809-1824
- नंगक्लव (राम ३) Nangklao (Rama III) พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว, 1824-1851
- मोंग्कुट (राम ४) Mongkut (Rama IV) พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, 1851-1868
- चुललंगकर्ण (राम ५) Chulalongkorn, the Great (Rama V) พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว "พระปิยมหาราช" 1868-1910
- वाजिर्वुध (राम ६) Vajiravudh (Rama VI) พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, 1910-1925
- प्रजाधिपोक (राम ७) Prajadhipok (Rama VII) พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว, 1925-1935
- आनन्द महिदोल (राम ८) Ananda Mahidol (Rama VIII) พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล, 1935-1946
- भूमिबोल अदुल्यादेज (राम ९) Bhumibol Adulyadej, the Great (Rama IX) พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราช, 1946-