पूर्वी एसियाया इतिहास

पूर्वी एसियाया इतिहास धैगु एसिया महाद्वीपय् दूगु चीन, जापान, कोरिया व मङ्गोलिया थेंज्याःगु क्षेत्रया ऐतिहासिक घटना, सामाजिक विकास, व अन्तर्राष्ट्रिय स्वापूया विस्तृत अध्ययन खः। थ्व क्षेत्रया सभ्यतातय्गु विकास तसकं न्हापां जूगु खः, गुकिं हलिंया इतिहासयात तसकं प्रभाव याःगु दु।

न्हापांगु ई (Early History)

• चीनया पलिस्थ: ह्वाङ्ग हो खुसि (Yellow River) स्वनिगलय् न्हापांगु चिनिया सभ्यताया विकास जुल। ईसा पूर्व १६०० निसें न्ह्याःगु शाङ्ग वंश (Shang Dynasty)या ईलय् न्हापांगु चिनिया लिपि दयावल। ईसा पूर्व २२१स छिन शि ह्वाङ्ग नं चीनयात छगू हे सम्राटया अधीनय् हयाः चीनया पःखाः (Great Wall of China) दयेकेगु ज्या न्ह्यथनादिल।
• कोरिया व जापानया पलिस्था: कोरियाय् न्हापांगु राज्यत (दसु: गोजोसिओन) दयावल। जापानय् यायोई काल (Yayoi Period)य् जाकि बुंज्या ख न्ह्यथनाः, यामातो काल (Yamato Period)य् एकीकृत राज्यया जग थन।

स्वर्णकाल व बुद्ध धर्मया प्रसार

• चीनया शक्तिशाली वंशत: हान् वंश (Han Dynasty)या ईलय् रेशम लँपु (Silk Road) विकास जुल, गुकिं पश्चिमी हलिं नाप व्यापारिक स्वापू दयेकल। लिपा सुई, ताङ्ग व सोङ्ग वंशया ईलय् चीनय् कला, विज्ञान व प्रविधि तसकं न्ह्यज्याना वन।
• बुद्ध धर्मया प्रभाव: न्हापां भारतं व नेपालं चीनय् व अनंलि कोरिया व जापानय् बौद्ध धर्म प्रशारित जुल। थ्व धर्मं पूर्वी एसियाया कला, साहित्य व दर्शनयात छगू हे कथंया सांस्कृतिक परम्परा दयेकेत ग्वहालि याःगु दु।

मङ्गोल साम्राज्य व पृथककरण

• मङ्गोल आक्रमण: १३गू शताब्दीइ चेङ्गिस खानया नेतृत्त्वय् मङ्गोल साम्राज्यं पूर्वी एसियाया तःधंगु भागय् कब्जा यात। चीनय् युआन वंश (Yuan Dynasty)या पलिस्था जुल।
• जापानय् सामुराई: जापानय् काम्कुरा व मुरोमाची कालखण्डय् सामुराई योद्धातय्गु प्रभुत्व अप्वया वन।
• कोरियाय् जोसिओन वंश:** कोरियाय् जोसिओन वंशया पलिस्था जुल, गुकिं ५०० दँतक शासन यात।

आधुनिक ई व हलिं नाप स्वापू

• जापानया पश्चिमीकरण: १९गू शताब्दीइ मेइजी पुनःस्थापना (Meiji Restoration) धुंका जापानं तीव्र कथं थःगु देशयात पश्चिमी विज्ञान व प्रविधि नाप आधुनिकताया लँपुइ यंकल।
• चीनया पतन व गणतन्त्र: चिङ्ग राजवंश (Qing Dynasty) कमजोर जुइवं, १९१२स चीन गणतन्त्र (Republic of China)या पलिस्था जुल।
• २०गू शताब्दी: थ्व शताब्दीइ थ्व क्षेत्रं जापान-चीन युद्ध, कोरियाली युद्ध, कम्युनिष्ट क्रान्ति व तीव्र आर्थिक विकास थेंज्याःगु तःधंगु राजनैतिक व सामाजिक उथलपुथलया सामना याये माल।