भिं व मभिं

भिं व मभिं (अङ्ग्रेजी: Good and evil) नैतिकता, धर्म, व दर्शनशास्त्रया छगू मूलभूत द्वन्द्व (Duality) खः। "भिंगु" (Good) धयागु उगु गुण खः गुकिं जीवन, सुख, न्याय, व परोपकारयात बढावा बिइ। "मभिं" (Evil) धयागु उगु गुण खः गुकिं दुःख, विनाश, अन्याय, व स्वार्थयात बढावा बिइ। यक्व धर्मय् (गथेकि इसाई, इस्लाम, यहुदी) भिंगु खँयात "द्यः" (God) नाप व मभिंगु खँयात "शैतान" (Devil) नाप स्वायेगु या। हिन्दु व बुद्ध धर्मय् थुकियात "कर्म" (Karma) व "धर्म/अधर्म" या रुपय् ब्याख्या यानातःगु दु। भिं व मभिं दथुइया ल्वापु (Battle between good and evil) साहित्य, संकिपा, व बाखंया दकलय् पुलांगु विषय खः। दर्शनशास्त्रय्, "नैतिक निरपेक्षतावाद" (Moral Absolutism) मानय् याइपिं मनूतय्सं धाइ कि छुं ज्या (गथेकि हत्या) न्ह्याबलें मभिं, उकिया कारण न्ह्याःगु हे जुइमा। मेखे, "नैतिक सापेक्षतावाद" (Moral Relativism) मानय् याइपिं मनूतय्सं धाइ कि भिं व मभिं धयागु समाज व तजिलजि कथं पाः। दसुया निंतिं, छगू समाजया "भिंगु" ज्या मेगु समाजया निंतिं "मभिंगु" जुइ फु। "युटिलिटेरियन" (Utilitarian) दृष्टिकोण कथं, गुगु ज्यां दकलय् अप्व मनूतय्त सुख बिइ, व हे "बांलाःगु" खः। "मभिं" (Evil) यात "प्राकृतिक" (गथेकि भुखाय्, ल्वय्) व "नैतिक" (गथेकि हत्या, युद्ध) यानाः निगू ब्वय् ब्वथले छिं।

विकासक्रम (Evolution)

• पुरातन काल: जोरोआस्तर धर्म (Zoroastrianism) य् दकलय् न्हापां हलिमयात भिं (अहुरा माज्दा) व मभिं (अह्रिमान) शक्ति दथुइया ल्वापूया रुपय् क्यंगु खः।
• शास्त्रीय काल: प्लेतो (Plato) नं "भिं" (The Good) यात दकलय् उच्च ज्ञानया रुपय् ब्याख्या यानादिल। वय्कःया कथं अज्ञानता हे मभिं खः।
• मध्यकाल: थ्व ईलय् मभिं खँयात द्यःया आज्ञा उल्लंघन यायेगु वा "पाप" या रुपय् परिभाषित यात।
• आधुनिक काल: कान्त (Kant) व नीत्से (Nietzsche) थें न्याःपिं दार्शनिकतय्सं धर्म स्वया पिने वनाः नैतिकताया परिभाषा बियादिल। नीत्सेया सफू "बियोन्द गुद एन्द इभिल" (Beyond Good and Evil) य् परम्परागत नैतिकतायात चुनौती बियातःगु दु।

स्वयादिसँ

• नैतिकता
• पाप