नीतिबाखं
नीतिबाखं (Fable) धइगु छगु चिहाकःगु काल्पनिक बाखं खः, गुकिलि विशेष यानाः पशुपंछी, स्वांमा, वा निर्जीव वस्तुतय्सं मनू थें खँ ल्हाइ व व्यवहार क्यनि। नीतिबाखंया मू उद्देश्य ब्वंमिपिन्त, विशेष यानाः मचातय्त, छगु नैतिक पाठ (Moral lesson) स्यनेगु खः।
थ्व साहित्यया विधा तसकं पुलांगु खः। ग्रीसया ईसप (Aesop) यात नीतिबाखंया दकलय् नांजाम्हय् छम्ह ख। भारतय् "पञ्चतन्त्र" नं नीतिबाखंया तःधंगु मुना खः। थ्व बाखंत मौखिक परम्परा (Oral tradition) कथं पुस्ता दर पुस्ता न्ह्याना वयाच्वंगु दु। नीतिबाखनय् जनावरतय्त मनूया गुण वा दोष (गथेकि: लोभ, चंख, मूर्खता) क्यनेत प्रयोग याइ। दसुया निंतिं, कउलि व खराचा बाखं (The Tortoise and the Hare) हलिमय् तसकं प्रख्यात दु, गुकिं "बिस्तारं तर निरन्तर कुतः याःसा त्याइ" धइगु पाठ स्यनि।
नीतिबाखं चिहाकःगु जुइगुलिं थ्व ब्वनेत अःपु व मनोरञ्जनात्मक जुइ। थ्व बाखंया अन्त्यय् प्रायः "उपदेश" स्पष्ट रुपं च्वयातःगु दइ।
| विशेषता | लिखँ |
|---|---|
| पात्र | प्रायः जनावरत, गुपिंसं मनूया गुण क्यनि (Personification)। |
| हाकः | तसकं चिहाकःगु, गन छगु जक मू घटना दइ। |
| विषय | व्यावहारिक ज्ञान, नैतिकता, व जीवनया सत्य। |
| नैतिकता | बाखंया अन्त्यय् स्पष्ट रुपं बियातःगु शिक्षा। |