इन्दोक्रिन सिस्तम

इन्दोक्रिन सिस्तम धैगु छगू कथंया ग्रन्थितेगु पुचः/व्यवस्था ख। थन्याःगु ग्रन्थितेसं थःगु उत्पादन (secretions)यात धों (ducts)पाखें मखुसें तपेंकः हि (blood)य् हे पिहां छ्वयेगु ज्या याइ। थ्व ग्रन्थितयेसं पिहां छ्वइगु रासायनिक पदार्थयात हर्मोन (hormone) धाइ। हर्मोनं हिपाखें म्हया फुक्क ब्वय् वनाः विशेष म्हकुचा/अंग (organs) वा कोषतय्गु ज्या नियन्त्रण याइ।

इन्दोक्रिन ग्रन्थितय्सं मंका रुपय् इन्दोक्रिन प्रणाली (Endocrine System) दयेकी। थ्व प्रणालीया मू ज्या नर्भस प्रणाली (nervous system) नाप समन्वय यानाः म्हया फुक्क शारीरिक ज्याखँतय्त नियन्त्रण यायेगु खः। थ्व ग्रन्थिया मू ज्या थ्व कथं दु:

• मेताबोलिजम (Metabolism): कोषतयेसं ऊर्जा गुकथं छ्यली धकाः नियन्त्रण यायेगु।
• वृद्धि व विकास (Growth and Development): मनूया विकासक्रम (human development) व ल्याम्ह/ल्यासेया ईलय् म्हयात हिलेगु ज्याय् ग्वहालि यायेगु।
• मनःस्थिति (Mood): भावनात्मक व मानसिक अवस्थाय् सन्तुलन हयेगु।
• प्रजनन (Reproduction): यौनिक विकास व प्रजनन ज्यायात नियन्त्रण यायेगु।

मू ग्रन्थित

मनूया म्हय् दूगु छुं मू इन्दोक्रिन ग्रन्थित थ्व कथं दु:

• पितुइतरी ग्रन्थि (Pituitary Gland): थ्व न्हेपु दुनेय दकलय् क्वसं लाःगु छगू चिजाःगु ग्रन्थि खः। थुकिं मेमेगु फुक्क इन्दोक्रिन ग्रन्थिया ज्या नियन्त्रण याइगुलिं थ्वयात मू ग्रन्थि (Master Gland) नं धाइ।
• थाइरोइड ग्रन्थि (Thyroid Gland): गःपःय् लाःगु थ्व ग्रन्थिं मेताबोलिजम नियन्त्रण याइ।
• एद्रेनल ग्रन्थि (Adrenal Glands): जलासें(kidneys)या च्वय् लाःगु थ्व ग्रन्थिं तनाव (stress) व 'फाइत अर फ्लाइत' (fight-or-flight) प्रतिक्रियाया निंतिं हर्मोन (दसु: एड्रेनलिन) पिकाइ।
• प्यान्क्रियाज (Pancreas): थ्व ग्रन्थिं ग्लूकागन व इन्सुलिन हर्मोन पिकासें हिइ दूगु चिनीया मात्रा नियन्त्रण याइ।
• यौन ग्रन्थि (Gonads): मिजंय् अण्डकोष/क्वासि(Testes) व मिसाय् अण्डाशय (Ovaries) नं यौन हर्मोन (दसु: टेस्टोस्टेरोन व एस्ट्रोजन) पिकाइ।

एक्सोक्राइन ग्रन्थि नाप भिन्नता

इन्दोक्रिन ग्रन्थिं धोँ(duct) मदयेक हर्मोन हिइ छ्वइ, धाःसा एक्सोक्राइन ग्रन्थि (Exocrine Glands)तेसं थःगु उत्पादन (दसु:छेंगूया ग्रन्थि, पाचन इन्जाइम)यात निश्चित धों/नलिका (ducts)या माध्यमं म्हया पिने वा म्हया दुनेया खाली ब्वय् (दसु: आन्द्रा) छ्वयेगु ज्या याइ।