ताहागाः

Grand Canyon

Sumidero Canyon

ग्र्यान्द क्यान्यन, एरिजोना

ताहागाः (Canyon) धइगु तसकल हे ताःहाकःगु व ब्या म्हो जूगु गाः खः। थुकिया निखें तसकं हे धःस्वाःगु (Steep) ल्वहँया पाः वा खों (Cliffs) दइ। आपालं खुसि तच्वःगु बाहा वनिगु झ्वलय् ल्वहँयात तछ्यानाः थन्यागु ताहागाः दयेकी।

उत्पत्ति व भौगोलिक प्रक्रिया

ताहागाः दयेकेगु मू प्रक्रियात थ्व खः:

1. खुसिया क्षयीकरण (River Erosion): खुसिया लः तसकं याकनं बाहाः वइबलय् बँया जगल्वहँ (Bedrock) यात तछ्यायेगु ज्या याइ। थ्व प्रक्रिया द्वलंद्वः दँ तक न्ह्याइ।
2. टेक्टोनिक उत्थान (Tectonic Uplift): बँया प्लेट च्वय् थहां-क्वहां वनिबिले ताहागाः दयेकी।
3. जलवायु नापंया हिलाः(Weathering): सुक्खा थाय्य् फय् व Flash floods पाखें ल्वहँयात जीर्ण याना ताहागाः दयेकेफु।

हलिंया नांजाःगु ताहागाःत

• ग्रान्ड क्यान्यन (Grand Canyon): अमेरिकाया कोलोराडो खुसिं दयेकातःगु हलिंया दकलय् प्रसिद्ध ताहागालय् छगू।
• कालीगण्डकी ताहागाः: नेपाःया अन्नपूर्ण व धौलागिरी गुँया दथुइ दूगु हलिंया दकलय् गाःवंगु (Deepest) ताहागाः दु।

आर्थिक व पर्यावरणीय महत्त्व

• पर्यटन: ताहागाःया अद्भुत बनावट स्वयेत चाहिलामि वइ।
• जलविद्युत: ताहागाःया संकुचित भागय् बाँध (Dam) दयेकाः विद्युत उत्पादन यायेत अःपु जुइ।
• जैविक विविधता: ताहागाः दूगु थाय् दुने विशेष कथंया जीवजन्तु व वनस्पति दइ।

ब्वनादिसँ

• Powell, J. W. (1875). Exploration of the Colorado River of the West and Its Tributaries.
• National Geographic - Earth Science: Canyons.