जैविक विविधता

An example of the biodiversity of fungi

Shown in a museum, various models of species across various taxa and orders visualize the variety of life on earth.

The World Wildlife Fund's Living Planet Report 2024 found that wildlife populations declined by an average 73% since 1970.

जैविक विविधता धैगु छगू निश्चित थासय्, वातावरणय् वा पृथ्वीइ लूइपिं जीवया थी-थी प्रजाति, इमिगु भिन्नतायात म्हसीकिगु छगू वैज्ञानिक कुतः खः। थ्व खँग्वः दकले न्ह्यः वाल्तर जि रोसेनं १९८५स छ्यलादीगु ख।

जैविक विविधताया ताजि

जैविक विविधतायात मू कथं स्वंगू तगिमय् बायेछिं

• १. आनुवंशिक विविधता (Genetic Diversity): थ्व छगू हे प्रजातिया दुने जीन (gene) या भिन्नता खः। थुकिं छगू प्रजातिया दुजःतेगु दथुइ दूगु भौतिक व व्यवहारय् दूगु भिन्नतात म्हसीकि।
• २. प्रजातिगत विविधता (Species Diversity): थ्व छगू निश्चित क्षेत्रय् दूगु प्रजातिया ल्या व बहुलता (richness and abundance) खः। दसु, छगू जंगलय् पेपांचू व सिमातेगु थी-थी प्रजाति।
• ३. इकोसिस्टम विविधता (Ecosystem Diversity): थ्व छगू भौगोलिक क्षेत्रय् दूगु थी-थी कथंया वासस्थान, जैविक पुचः, व इकोसिस्टमया ताजिया सीकेज्या खः। दसु, मरुभूमि, वागुं (rainforest) व समुद्री वासस्थान (marine habitats)।

जैविक विविधताया महत्त्व

जैविक विविधता सकल जीव व पृथ्वीया इकोसिस्टमया निंतिं तसकं महत्त्वपूर्ण दु:

• इकोलोजिक ज्यातेगु (Ecological Functions) महत्त्व : थुकिं वातावरणयात स्थिर याइ, ल चक्र (water cycle)यात ग्वहालि याइ, माःगु चा दयेकेगु (soil formation), व वायुमण्डलीय ग्यासयात सन्तुलनय् तइगु ज्या याइ।
• आर्थिक लाभ (Economic Benefits): जैविक विविधतां मनूयात वसः, नसा वस्तु, वासःया स्रोत (दसु: आपालं एन्टीबायोटिक) व चाहिलाज्याया निंतिं आधार बिया तइ।
• ल्वय् नियन्त्रण (Disease Control): तसकं अप्वः जैविक विविधता दूगु थासय् रोग सङ्क्रमणया खतरा म्हो जुइगु प्रमाण लूगु दु।

जैविक विविधतायात खतरा (Threats to Biodiversity)

जैविक विविधताय् थ्यंगु मू खतरा थ्व कथं दु:

• वासस्थान नाश (Habitat destruction)
• लफय् हिउपा (Climate change)
• प्रदूषण (Pollution)
• अतिक्रमणकारी प्रजाति (Invasive species)
• अप्वः दोहन (Overexploitation)