अबायोजेनेसिस

अबायोजेनेसिस (Abiogenesis) धैगु छगू वैज्ञानिक सिद्धान्त खः गुकिं न्हापां पृथ्वीइ जीवया उत्पत्ति छुं नं न्हापांगु जीव मदयेक, अजैव पदार्थ (non-living matter)पाखें जूगु धकाः धाइ। थ्व सिद्धान्तं बायोजेनेसिस (biogenesis)या अःखः बिचाःयात अध्ययन याइ। बायोजेनेसिसय् जीवन सदां जीवनपाखें हे उत्पन्न जुइ धकाः धाइ।

जीवनया उत्पत्ति सम्बन्धी मू बिचाःत

स्व-उत्पत्तिय् यक्व मू चरण व बिचाःत दु:

• न्हापांगु पृथ्वीया अवस्था (Conditions of Early Earth):वैज्ञानिकतय् कथं, ४ अर्ब दँ न्ह्यःया पृथ्वीया वातावरणय् अक्सिजन म्हो जूगु खः। थन मिथेन, एमोनिया, लःया हाः व हाइड्रोजन थेंज्याःगु ग्यास अप्वः दूगु खः। थ्व ईलय् गुंजला मुइगु , पल्पसा (lightning) व युभि रेदियसन (UV radiation) नं तसकं अप्वः ऊर्जा पिहां वइगु खः।

रासायनिक विकास

• • मिलर–युरे प्रयोग (Miller–Urey Experiment): सन् १९५३स स्टेनली मिलर व ह्यारोल्ड युरे नं छगू प्रयोग यानाः न्हापांगु पृथ्वीया अवस्था थें हे दूगु वातावरणय् एमिनो एसिड (amino acids) थेंज्याःगु सरल जैविक पदार्थत (organic molecules) थः हे दयावयेफु फु धकाः क्यना बिल। थुकिं अजैव पदार्थपाखें जीवनया आधारभूत कुचा दयेके छिंगु दसिं बिल। थ्व सरल अणुत लिपा स्वानाः पोलीमर (polymers) दयेकल, गुकिं प्रोटिन व न्यूक्लिक एसिड दयेकेगु जग थन।

आरएनए हलिं बिचाः (RNA World Hypothesis): थ्व बिचाः कथं, डीएनए (DNA) व प्रोटिन स्वया न्ह्यः आरएनए (RNA) आधारित जीवनया रुप दूगु खः। आरएनएय् निता ज्या यायेगु क्षमता दु: सूचं ल्यंका तयेगु (डीएनएया ज्या) व रासायनिक प्रतिक्रियायात उत्प्रेरित यायेगु (प्रोटिनया ज्या)। थ्व ईलय् आरएनएतेसं थःगु हे प्रतिलिपि (self-replication) दयेकेगु सुरु याःगु विश्वास दु।

प्रोटोसेलतय्गु विकास (Formation of Protocells): जैविक अणुत लिपिड (lipids)या भः(membrane) दुने मुनाः प्रोटोसेल (Protocell)या रुप कायेफु। प्रोटोसेल धैगु वास्तवय् जीवन मखुसां, थ्व कोष (cell)या न्हापांगु रुप खः, गुकिं दुनेया वातावरणयात पिने स्वया बाया तयेफु।

आलोचना व वैकल्पिक बिचाःत

• प्यानस्पर्मिया (Panspermia): थ्व बिचाः कथं, पृथ्वीइ जीवनया उत्पत्ति थन मजूसें बरु जीवनया न्हापांगु रुप धूमकेतु (comets) वा उल्का (meteorites)या माध्यमं अन्तरिक्षपाखें पृथ्वीइ वःगु खः।