हर्ज

हर्ज (Hertz, चिं: Hz) धइगु अन्तर्राष्ट्रिय इकाइ प्रणाली (SI) य् फ्रिक्वेन्सी बाय् आवृति (Frequency) दायेगु इकाइ खः। थुकिया अर्थ 'प्रति सेकेन्ड जुइगु पुनरावृत्ति चक्र' (Cycles per second) खः। थुकिया नां जर्मन भौतिकशास्त्री हाइनरिख हर्ज (Heinrich Hertz) या सम्मानय् तःगु खः, गुम्हसें इलेक्ट्रोम्याग्नेटिक तरङ्गया अस्तित्व प्रमाणित यानादीगु खः।

परिभाषा व वैज्ञानिक आधार

यदि छगू घटना वा तरङ्ग (Wave) छगू सेकेन्डय् छकः पुनरावृत्ति जुइ धासा उकिया आवृति १ हर्ज जुइ।

तःधंगु इकाइत

रेडियो तरङ्ग व कम्प्युटर प्रविधिइ हर्जया तःधंगु इकाइत छ्यली:

• किलोहर्ज (kHz): १००० हर्ज (दसु: AM रेडियो)
• मेगाहर्ज (MHz): १,०००,००० हर्ज (दसु: FM रेडियो, टेलिभिजन)
• गिगाहर्ज (GHz): १,०००,०००,००० हर्ज (दसु: वाइफाइ, कम्प्युटर प्रोसेसर)

छ्यलाबुलाया क्षेत्रत

हर्जया छ्यलाबुला विज्ञान व प्रविधिया थी-थी ख्यलय् जुइ:

1. सः (Sound): मनूया न्ह्यपानं २० हर्ज निसें २०,००० हर्ज (२० kHz) तकया सः तायेकेफु। थ्व स्वया च्वय्या सःयात 'अल्ट्रासाउन्ड' धाइ।
2. विद्युत (Electricity): छेँखापतिं वइगु 'अल्टरनेटिङ करेन्ट' (AC) या आवृति आपालं ५० हर्ज वा ६० हर्ज जुइ।
3. कम्प्युटिङ: कम्प्युटरया CPU या गति (Clock speed) गिगाहर्ज (GHz) य् दायेगु याइ, गुकिं प्रोसेसरया उत्पादकत्व व क्षमता म्हसीकी।
4. तापाःसः: मोबाइल फोन, रेडियो, व भूउपग्रह (Satellite) संचारय् विशेष फ्रिक्वेन्सी ब्याण्डत हर्जया आधारय् क्वःछिनातःगु दइ।

लिधंसा

• Main, I. G. (1991). Vibrations and Waves in Physics.
• National Institute of Standards and Technology (NIST) - Guide for the Use of the International System of Units (SI).