स्वनिगः

घदीया दिशाय् च्वय् देपा निसें: Calchaquí Valley in Argentina; U-shaped valley in Glacier National Park, Montana, United States; Fljótsdalur in East Iceland, a rather flat valley; Baemsagol Valley of Jirisan, Korea; The Frades Valley in the mountainous region of Rio de Janeiro state, Brazil; Romsdalen in Western Norway has almost vertical walls;

गाः बाय् स्वनिगः धइगु च्वकातेगु दथुइ वा गुंया दथुइ दूगु चिब्याःगु व ताःहाकःगु आपालं पतिचिंगु/चकंगु बँ खः। भौगोलिक रूपं थ्व आपालं खुसिया बाहाः वा च्वापुखुसि (Glacier) बाहा जुयाः दयावइ। मनू लहनाया इतिहासय् गाः वा स्वनिगःत तसकं हे महत्वपूर्ण जू, छाय्‌धाःसा थनया चा, बुँ, फि अले लःया सुबिधां यानाः न्हापां निसें मनूत स्थायी कथं च्वनेगु थाय् पलिस्था याये अःपुइ।

भौगोलिक वर्गीकरण

स्वनिगःतय्यात उमिगु आकारया आधारय् मू रूपं स्वंगू पुचलय् बाये फइ:

1. V-आकारया गाः (V-shaped Valley): खुसिया तच्वःगु बाहां बँ क्षय (Erosion) याकनं यासें थन्यागु गाः दयेकी। थ्व अप्वः यानाः पहाडी भेगय् खनेदु।
2. U-आकारया गाः (U-shaped Valley): तःधंगु च्वापुगुं (Glacier) वइबलय् गुंया दथुइ बिस्तारं चकंगु गाः दयेकी।
3. पाः गाः (Flat-floored Valley): खुसि तसकं हे तःधं जुइबलय् अनया बँ चकं दयेकी, गन बुँज्याया निंतिं तसकं हे बांलाइ।

नेपाः गाः

नेपाःया सन्दर्भय् 'गाः' धइबलय् नेपाः गाःया खँ वइ। थ्व स्वनिगः ऐतिहासिक, धार्मिक व सांस्कृतिक दृष्टिं हलिं न्यंकं नांजाः:

• सभ्यताया केन्द्र: थ्व स्वनिगः प्राचीन काल निसें हे नेवाः जातिया मू थाय् व कला, संस्कृति, अर्थतन्त्र, वास्तुकलाया केन्द्र जुयावयाच्वंगु दु।
• जलमग्न इतिहास: भूगर्भविद व पौराणिक बाखं कथं थ्व स्वनिगः न्हापा छगू तःधंगु पुखू (नागदह) खः, गुकियात स्वयम्भूपुराणया बाखँ कथं महामञ्जुश्रीं थःगु खड्गं चोभारया गल्छीइ प्रहारयासें लः पित छ्वयाः मनू च्वने ज्यूगु थाय् दयेकादीगु खः।

आर्थिक व सामाजिक महत्त्व

• बुँज्या: गालय् दइगु चा (Alluvial soil)या उत्पादकत्व (Productivity) अप्वः दइ।
• वाणिज्य: ऐतिहासिक रूपं यक्व स्वनिगःत व्यापारिक मार्ग (Trade routes) या मू केन्द्र जुइ, गन वाणिज्य व वस्तु विनिमय अःपुक जुइ।
• बस्ती विकास: जलवायु व लःया उपलब्धतां यानाः छेँ व तःधंगु नगरत स्वनिगलय् विकास याये अःपू।

लिधंसा

• Ritter, Michael E. (2006). The Physical Environment: an Introduction to Physical Geography.