सुवर्ण नियम

सुवर्ण नियम (अङ्ग्रेजी: Golden Rule) नैतिकताया छगू सर्वव्यापी सिद्धान्त खः, गुकिया सार खः: "मेपिंत अथे हे व्यवहार या, गथे छिं थःत मेपिसं व्यवहार याःसा यइ।" थ्व नियम हलिमया प्रायः सकल धर्म, तजिलजि, व नैतिक प्रणालीइ लुयावइ। थुकियात निगू रुपय् क्यने छिं:

1. सकारात्मक: "मेपिंत व या, गुगु छिं थःत याःसा यइ।" (Do unto others as you would have them do unto you).
2. नकारात्मक: "मेपिंत व मया, गुगु छिं थःत याःसा यइ मखु।" (Do not do unto others what you would not have them do unto you).

नकारात्मक रुपयात "सिल्भर रुल" (Silver Rule) नं धायेगु या। सुवर्ण नियमया मू आधार "सहानुभूति" (Empathy) खः। थुकिया अर्थ खः कि मेपिं मनूत नं थः थें हे खः, व इमिगु नं भावना व अधिकार दइ। थ्व नियमं समाजया शान्ति, सद्भाव, व न्याययात बढावा बिइ। यद्यपि, दार्शनिकतय्सं थुकिया आलोचना नं याःगु दु। दसुया निंतिं, यदि सुं "मसोचिस्ट" (Masochist - पीडा यःम्ह) खःसा, वं मेपिंत नं पीडा बिइ फु, गुगु सुवर्ण नियमया शाब्दिक अर्थ कथं पाय्छि जुइ फु तर नैतिक कथं गलत खः। इमानुएल कान्त (Immanuel Kant) नं थ्व नियमयात पूमवंगु मानय् यानाः "क्यातागोरिकल इम्पिरेतिभ" (Categorical Imperative) या सिद्धान्त बियादिल।

विकासक्रम

थ्व अवधारणाया विकास थथे जूगु दु:

• प्राचीन काल: प्राचीन इजिप्त (Ma'at) व ग्रीसय् थ्व नियमया प्रारम्भिक रुप लुयावःगु दु।
• अक्षीय युग (Axial Age): करिब ५०० ई.पू. य् चीनय् कन्फ्युसियस, भारतय् महाभारत (विदुर नीति), व ग्रीसय् थालेस (Thales) नं थ्व नियमयात स्थापित यानादिल।
• धार्मिक युग: येशू ख्रीष्ट (Jesus) नं "सेर्मन अन द माउन्त" (Sermon on the Mount) य् थ्व नियमयात इसाई धर्मया मू सार धकाः स्यनादिल। इस्लामया हदिथय् नं थ्व नियम दु।
• आधुनिक काल: मानव अधिकारया घोषणापत्र (Human Rights) व अन्तर्राष्ट्रिय कानुनया मू आधार सुवर्ण नियम हे खः।

स्वयादिसँ

• सहानुभूति
• नैतिकता