Jump to content

शीघ्र

विकिपिडिया नं

शीघ्र वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।

शास्त्रय् दसु

[सम्पादन]

महाभारतम्-01-आदिपर्व-061[]

1-61-4 प्रोत्साहतीव प्रोत्साहयतीव। परिस्पन्दमुदुत्साहयतीव मे इति पाठेगुरोर्वक्त्रपरिस्पन्दस्त्वं कथां कथयेत्याज्ञावचनं तज्जन्या मुत्प्रीतिः सा प्रोत्साहयती।। 4 ।। 1-61-7 नचिरात् शीघ्र। विद्वांसोऽमवन्।। 1-61-12 प्रमाणकोट्यां गङ्गायास्तीर्थविशेषे। वृकनामा बहुभ क्षोऽग्निरुदरे यस्य स वृकोदरः।। 1-61-17 संवृतैर्गुप्तैः। विवृतै प्रकाशैः। दैवभाव्यर्थरक्षितान् दैवेनादृष्टेन भावी कुरुक्षयपाण्ड वराज्यलाभादिरर्थस्तस्मै रक्षितान्।।

महाभारतम्-01-आदिपर्व-207[]

ये चान्नमिच्छन्ति ददस्व तेभ्यः
परिश्रिता ये परितो मनुष्याः।
ततश्च शेषं प्रविभज्य शीघ्र-
मर्धं चतुर्णां मम चात्मनश्च।। 1-207-5a
1-207-5b
1-207-5c
1-207-5d यजुर्वेदभाष्यम् (दयानन्दसरस्वतीविरचितम्) — अध्यायः १ — अथ यजुर्वेदभाष्यारम्भः[] ज्ञानदायि ऋग्वेद का भाष्याभीष्ट विधाय। पर-उपकार विचारि करि शीघ्र सुबोध निधाय॥२॥ शतपथ ब्राह्मण आदि पुनि निघण्टु निरुक्त निहारि। यजुर्वेदभाष्यम् (दयानन्दसरस्वतीविरचितम्) — अध्यायः २९ — मन्त्रः १[]

अन्वयःहे जातवेदोऽग्ने विद्वन्! यथा समिद्धाऽञ्जन्नग्निर्मतीनां कृदरं मधुमद् घृतं पिन्वमानो वाजिनं वाजी वहन्निव देवानां सधस्थामावहति, तथा प्रियं वक्षि प्रापय॥१॥

भावार्थःअत्र वाचकलुप्तोपमालङ्कारः। यदि मनुष्या जाठराग्निं प्रदीप्तं रक्षेयुर्बाह्यमग्निं सम्प्रयुञ्जीरंस्तर्ह्ययमश्ववद् यानानि देशान्तरं सद्यः प्रापयेत्॥१॥

पदार्थःहे (जातवेदः) प्रसिद्ध बुद्धिमान् (अग्ने) अग्नि के तुल्य तेजस्वी विद्वन् जन! जैसे (समिद्धः) सम्यक् जलाया (अञ्जन्) प्रकट होता हुआ अग्नि (मतीनाम्) मनुष्यों के (कृदरम्) पेट और (मधुमत्) बहुत उत्तम गुणों वाले (घृतम्) जल वा घी को (पिन्वमानः) सेवन करता हुआ जैसे (वाजी) वेगवान् मनुष्य (वाजिनम्) शीघ्रगामी घोड़े को (वहन्) चलाता वैसे (देवानाम्) विद्वानों के (सधस्थम्) साथ स्थिति को (आ) प्राप्त करता ह…

लिधंसा

[सम्पादन]
  1. विकिस्रोतः – महाभारतम्-01-आदिपर्व-061
  2. विकिस्रोतः – महाभारतम्-01-आदिपर्व-207
  3. विकिस्रोतः – यजुर्वेदभाष्यम् (दयानन्दसरस्वतीविरचितम्)/अध्यायः १/अथ यजुर्वेदभाष्यारम्भः
  4. विकिस्रोतः – यजुर्वेदभाष्यम् (दयानन्दसरस्वतीविरचितम्)/अध्यायः २९/मन्त्रः १