व्यवहारवाद

व्यवहारवाद वा प्राग्मातिजम (अङ्ग्रेजी: Pragmatism) १९गु शताब्दीया अन्तय् संयुक्त राज्य अमेरिकाय् विकास जूगु दार्शनिक परम्परा खः। थ्व दर्शनं "सत्य" (Truth) यात "व्यावहारिक परिणाम" (Practical consequences) या आधारय् मापन याइ। व्यवहारवादीतय्सं धाइ कि छुं बिचाः वा सिद्धान्त उबलय् जक सत्य जुइ, जब उकिं व्यावहारिक जीवनय् "ज्या याइ" (It works)। थ्व दर्शनया मू प्रवर्तक चार्ल्स स्यान्दर्स पियर्स (Charles Sanders Peirce), विलियम जेम्स (William James), व जोन दिवे (John Dewey) खः। व्यवहारवादं "निरपेक्ष सत्य" (Absolute Truth) यात अस्वीकार याइ व सत्ययात परिवर्तनशील व अनुभवजन्य मानय् याइ। पियर्सं थुकियात वैज्ञानिक विधिया रुपय् काःगु खःसा, जेम्सं थुकियात धर्म व मनोविज्ञानय् लागू यानादिल। जोन दिवें व्यवहारवादयात शिक्षा (Education) व लोकतन्त्र (Democracy) य् छ्यलादिल। दिवेया कथं, शिक्षा धयागु रटे यायेगु मखु, "यानाः सीकेगु" (Learning by doing) खः। व्यवहारवादं अमूर्त दार्शनिक बहस (गथेकि 'हलिम धाथें दु कि मदु?') यात महत्त्व मब्यु, बरु 'झीसं समस्या गथे हल यायेगु?' धयागु खँय् बः बिइ। थ्व दर्शनं अमेरिकन तजिलजि, कानुन, व शिक्षा प्रणालीइ गहन प्रभाव लाकूगु दु।

विकासक्रम व प्रभाव

• मेटाफिजिकल क्लब: १८७० या दशकय् क्याम्ब्रिज, म्यासाचुसेत्सय् पियर्स, जेम्स व मेमेगु विद्वानतय्गु मुँज्या पाखें थ्व दर्शन सुरु जुल।
• विलियम जेम्स: वय्कलं "Pragmatism" नांयागु सफू च्वयाः थ्व दर्शनयात सर्वसाधारण दथुइ लोकंह्वाकादिल।
• जोन दिवे: २०गु शताब्दीया पूर्वाद्र्धय्, दिवें थ्व दर्शनयात सामाजिक सुधार व शिक्षाया माध्यम दयेकादिल।
• नियो-प्राग्मातिजम: २०गु शताब्दीया अन्त्यय्, रिचर्द रर्ती (Richard Rorty) व हिलारी पतनाम (Hilary Putnam) थें न्याःपिं दार्शनिकतय्सं थ्व दर्शनयात विश्लेषणात्मक दर्शन नाप स्वानाः पुनर्जीवित यानादिल।

मू च्वखँ

व्यवहारवादया मू सफूत

ई	सफूया नां	च्वमि	विवरण
१८७८	How to Make Our Ideas Clear (Article)	चार्ल्स स्यान्दर्स पर्स	व्यवहारवादी म्याक्सिम (Maxim) या पलिस्था।
१९०७	Pragmatism	विलियम जेम्स	व्यवहारवादया मू सिद्धान्ततय्गु व्याख्या।
१९१६	Democracy and Education	जोन दुवे	व्यवहारवादी शिक्षा व लोकतन्त्र।
१९७९	Philosophy and the Mirror of Nature	रिचर्द रर्ती	आधुनिक व्यवहारवाद (Neopragmatism)।

स्वयादिसँ

• दर्शन