वाङ सिझी

Partial transcription of the Shishuo xinyu from the Tang dynasty, 7th–8th century

वाङ सिझी (Wang Xizhi, ३०३–३६१ AD) चीनया इतिहासया दकलय् नांजाःम्ह लिपिकार (Calligrapher) खतः। वय्‌कःयात चिनियाँ लिपिकलाया 'ऋषि' (Sage of Calligraphy) धकाः हनि। पूर्वी जिन राजवंश (Eastern Jin Dynasty) या ईलय् जन्म जूम्ह वाङं चिनियाँ च्वयेगु शैलीयात छगू न्हूगु उचाइय् थ्यंकादीगु खः।

ऐतिहासिक पृष्ठभूमि

वाङ सिझीया जन्म वर्तमान चीनया शानदोङ (Shandong) प्रान्तय् छगू सम्भ्रान्त छेँय् जूगु ख।

• प्रारम्भिक शिक्षा: वय्‌कलं थःगु कका व 'लेडी वेई' (Lady Wei) पाखें लिपि कला सयेकादीगु खः।
• सरकारी सेवा: वय्‌कः छम्ह तःधंम्ह सरकारी अधिकृत व सेनापति नं खः, तर वय्‌कःया मू पहिचान धाःसा लिपिकलाय् हे जुल।

मू कृति: लान्तिङ्जी सु

वय्‌कःया दकलय् प्रसिद्ध कृति 'लान्तिङ्जी सु' (Preface to the Orchid Pavilion) खः। सन् ३५३ य् छगू चिनाखँ सम्मेलनया झ्वलय् वय्‌कलं थ्व च्वसु च्वयादीगु खः।

• विशेषता: थ्व कृति 'रनिङ स्क्रिप्ट' (Running script) शैलीया दकलय् बांलाःगु नमुना धकाः हनिगु या। थुकी ३२४ गू आखः दु, गुकी 'झी' (Zhi) धइगु आखः २० पाः छ्यलातःगु दु, तर सकल 'झी' छगू नाप मेगु मज्वः।
• इतिहास: ताङ राजवंशया सम्राट ताइजोङ (Emperor Taizong) थ्व कृतिया यक्व हे प्रशंसा यानादिल। वय्‌कलं थःगु चिहानय् नं थ्व सक्कली प्रति हे तयेगु इच्छा याःगुलिं आः थुकिया सक्कली प्रति मदु, व प्रतिलिपि व शिलापत्रत जक दु।

लिपिकलाय् योगदान

वाङ सिझीं चिनियाँ लिपिकलाया मू शैलीइ दकलय् तःधंगु प्रभाव लाकादीगु दु:

1. काइशु (Regular Script): स्पष्ट व व्यवस्थित च्वयेगु पहः।
2. शिङशु (Running Script): याउंगु व याकनं च्वयेगु पहः, गुगु वय्‌कलं प्रसिद्ध यानादिल।
3. काओशु (Cursive Script): कलात्मक व प्रवाहपूर्ण पहः।

पौराणिक बाखं: हंय् व लिपि

वाङ सिझीया बारे छगू लोकंह्वाःगु बाखं दु कि वय्‌कःयात 'हंय्' तसकल हे यः। वय्‌कलं हंय्या गःपः सनाच्वंगु (Movement) स्वयाः थःगु ल्हाःया 'ब्रश' (Brush) न्ह्याकेगु कला सयेकादीगु खः धइगु विश्वास याइ।

सांस्कृतिक प्रभाव

वय्‌कःया प्रभाव केवल चीनय् जक मजुसें जापान, कोरिया, व भियतनामया लिपिकलाय् नं तसकल हे तःधं। हान चिनियाँ सभ्यताया बौद्धिक वर्गया निंतिं वाङ सिझीया शैली सयेकेगु छगू अनिवार्य योग्यता थें जुल।

ब्वनादिसँ

• Ledderose, Lothar (1979). Mi Fu and the Classical Tradition of Chinese Calligraphy.
• Sturman, Peter Charles (1997). Mi Fu: Style and the Art of Calligraphy in Northern Song China.