वर्ल्द वाइद वेब
वर्ल्ड वाइड वेब बाय् हलिं न्यंक जाः (World Wide Web), गुकियात चिहाकलं WWW वा जाः (The Web) नं धाइगु या, थ्व छगू अत्यावश्यक सूचना प्रणाली (essential information system) खः, गुकिं इन्टरनेटया माध्यमं सूचं व वेब पौतेत (web pages) प्रसारण याइ। थ्व जालं हलिंया कम्प्युटरतय् दथुइ सूचनायात हाइपरटेक्स्ट (hypertext) लिङ्कतय्गु माध्यमं स्वाइगु ज्या याइ। वर्ल्द वाइद वेब धाःगु थः-थःय् स्वानाच्वंगु हाइपरतेक्स्तया छगू जाः ख। थ्व जाःयात इन्तरनेतं छ्यलेछिं। वेब ब्राउजर छ्यला मनूतेसं वेबपेज स्वयेफै। थन्यागु वेबपेजय् आखः, पाठ, किपा, संकिपा व मेमेगु मल्तिमिदिया वस्तुत दयाच्वनि। नापं, हाइपरलिङ्क छ्यला थन्याःगु छगू पतिं मेगु पतिइ चाहिले नं छिं। सामान्य भासय् इन्तरनेत व वर्ल्द वाइद वेबया अर्थ यक्व मपाः। अथे जुसां, वास्तवय् इन्तरनेत धाःगु हलिमय् दूगु यक्व कम्प्युतरतेगु छगू नेतवर्क व्यवस्था ख। वर्ल्द वाइद वेब धाःसा थ्व नेतवर्क व्यवस्थाय् सनिगु छगू सुविधा ख।
इतिहास व विकास
[सम्पादन]थ्व विश्वव्यापी जाः टिम बर्नर्स-ली धाःम्ह बेलायती वैज्ञानिकं सन् १९८९ स सर्न (CERN), स्वीट्जरल्यान्डय् च्वंगु छगू अनुसन्धान प्रयोगशालाय् ज्या यानाच्वंबलय् न्ह्यथंगु खः। वय्कःया मू बिचाः धाःसा वैज्ञानिकतय् दथुइ डाटा व च्वखँ(documents)यात छगू सरल व शक्तिशाली कथं इनेगु (sharing) खः। वय्कलं सुरुवाती इलय् हाइपरटेक्स्ट व इन्टरनेटया प्रविधि छथाय् मुंकाः छगू विश्वव्यापी सूचना प्रणाली दयेकेगु योजना दयेकादिल। सन् १९९३ या अप्रिल ३० खुन्हु सर्नं हलिंन्यंक जाःया सफ्टवेयरयात राजस्व मुक्त (royalty-free) यानाः सार्वजनिक यायेगु निर्णय यात। थुकिं यानाः थ्व प्रविधि फुक्कसिनं छ्यले फत व याकनं हे हलिंन्यंकं तसकं लोकंह्वाःगु खः।
थुकिया न्हापांगु ब्राउजर वर्ल्डवाइडवेब (WorldWideWeb) खः। लिपा मोजाइक (Mosaic) थें न्याःगु ग्राफिकल ब्राउजर वयेधुंकाः हे वेबया प्रयोग साधारण मनूतय् दथुइ तसकं अप्वल।
मू तत्त्व
[सम्पादन]वेबयात कार्यान्वयन यायेत वय्कलं स्वंगु मू तत्त्वत दयेकादिल:
- युआरएल (URL): वेब पृष्ठया अद्वितीय थाय्बाय्(unique address)।
- एचटीटीपी (HTTP): कम्प्युटरतय् दथुइ सूचं आदानप्रदान यायेगु नियम (protocol)।
- एचटीएमएल (HTML): जाः पौ रुपरेखा दयेकेगु भाषा (markup language)।
स्वयादिसँ
[सम्पादन]