लिमित (ल्याःज्या)

सीमा बाय् लिमित (Limit) धाःगु गणित व क्याल्कुलस दुने छगू मू आधारभूत अवधारणा ख। थ्व अवधारणाय् छगू फङ्कसन (function) वा झ्वःया (sequence) मान छुं निश्चित विन्दुया लिक्क थ्यने बिले उकिया व्यवहार गथे जुइ धइगु खँया अध्ययन जुइ। सीमां छुं फुतिइ फङ्कसनया मान स्पष्ट रूपं मदःसां उगु फुतिया लिक्क वनेबले वइगु मानयात क्यनि। थ्व अवधारणा क्याल्कुलसया मू जग खः गुकिया आधारय् निरन्तरता (continuity), डेरिभेटिभ (derivative), व इन्टिग्रल (integral) या विकास जूगु ख। गणितय् सीमायात '\lim' चिं छ्यलाः च्वयेगु या। दसुया लागिं \lim_{x \to a} f(x) = L या अर्थ x या मान aया लिक्क थ्यनेबिले f(x) या मान L या लिक्क थ्यनि धइगु ख। १९ गु शताब्दीय् अगस्टिन-लुइस कौची व कार्ल वाइरस्ट्रास थेंज्याःपिं गणितज्ञतयेसं लिमितया स्पष्ट व तार्किक परिभाषा बियादीगु ख। गणितय् 'जवः लिमित' (right-hand limit) व 'देपा लिमित' (left-hand limit) या रूपय् नितां खेया सीमा दानिगु ज्या जुइ। यदि नितां पाखेया सीमा ज्वः जुल धाःसा जक उगु फुतिइ लिमित दु धकाः कायेगु या। ज्यामितीय रूपय् लिमितं त्याञ्जेन्त ध्वः (tangent line) या स्लोप (slope) लिकायेत ग्वहालि याइ। भौतिक शास्त्र दुने तत्काल वेग (instantaneous velocity) व एसेलेरेसन (acceleration) लिकायेत लिमितया अवधारणा अनिवार्य जुइ। अर्थशास्त्रय् सीमान्त लागत व सीमान्त प्रतिफलयात ल्याखायेत लिमित छ्यलेगु या। इन्जिनियरिङय् जटिल संरचनातयेगु अध्ययन व कम्प्यूटर विज्ञानय् एल्गोरिथमया क्षमता दानिगु ज्याय् थुकिया छ्यला जुइ। तथ्याङ्कशास्त्र व सम्भावना सिद्धान्तय् तःधंगु डेटाया व्यवहार थुइकेत लिमितया सिद्धान्त छ्यली। थ्व अवधारणा मदयेक उच्च गणित, क्याल्कुलस, व आधुनिक प्रविधिया ल्याखायेज्या पूवंके फइमखु।

स्वयादिसँ

• क्याल्कुलस
• गणित
• डेरिभेटिभ
• फंक्सन