लागा (ज्यामिति)

लागा बाय् क्षेत्र बाय् क्षेत्रफल (Area) धइगु छुं नं निगू-आयामी (two-dimensional) आकार वा सतहं कयातःगु थाय्‌या मात्रा खः। थ्व छगू ज्यामितीय अवधारणा खः, गुकिलिं आकारया तःधं-चिधं दासुज्या (measurement) यायेत ग्वाहालि याइ। क्षेत्रफलयात छगू ल्याः (number) या रुपय् क्यनेगु या, गुकिलिं सतहया विस्तारयात थुइकी।^[१]

दासुज्या व एकाइ

क्षेत्रफलया दासुज्या यायेत "वर्ग एकाइ" (square units) छ्यलिगु या। अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली (SI) य् थुकिया एकाइ वर्ग मिटर खः। थ्व नापं क्षेत्रफल दायेत वर्ग सेन्टिमिटर, वर्ग किलोमिटर, एकड (acre), व हेक्टर (hectare) थें न्याःगु एकाइ नं छ्यलिगु या। नेपालय् रोपनी व विघा थें न्याःगु परम्परागत इकाइ नं चलनचल्तीइ दु।

थीथी आकारतय्गु लागा

ज्यामितीय आकार कथं क्षेत्रफल लिकायेगु सूत्रत (formulas) पाः। छुं साधारण आकारतय्गु क्षेत्रफल लिकायेगु सूत्र थ्व कथं दु: प्यकुं (Rectangle): हाकः व ब्या या गुणनफल।

समबाहु प्यकुंला (Square): छखेया हाकःया वर्ग।

स्वकुं (Triangle): आधार व जाः या बछि।

चाकःलाः (Circle): अर्धव्यास (रेदियस) या वर्गयात पाइ (pi) नं गुणन यानाः वःगु ल्या।

ल्वाकःबुकः आकारत

ल्वाकःबुकः (complex) आकारतय्गु क्षेत्रफल लिकायेगु निंतिं उकियात चिचीधंगु सरल आकारय् (दसु: स्वकुंलाःगु वा प्यकुंलाःगु आकारय्) बायाः सकलें लागा स्वाना वःगु लागा थुकिया सकल लागा ख। बेक्वःगु (curve) ल्वाकःबुकः आकारया क्षेत्रफल लिकायेगु निंतिं क्याल्कुलस (calculus) छ्यलाः इन्टिग्रेशन (integration) यायेगु या।