र्‍यासनल ल्या

र्‍यासनल ल्या (Rational number) धाःगु गणित व अङ्कगणित दुने p/q या रूपय् क्यने फइगु छुं नं ल्याखँयात धाइ। थन p व q निगुलिं पूर्ण ल्याखँ (integers) खः अले q गबलें नं शून्य (0) जुइमखु। थ्व अवधारणा गणितया ल्या प्रणाली (number system) या छगू मू ब्व खः। र्‍यासनल ल्याःयात अंग्रेजी आखः 'Q' नं क्यनेगु या, गुगु चिं 'Quotient' खँग्वः नं वःगु खः। सकल पूवंगु ल्याः (Integers) र्‍यासनल ल्याः हे खः छाय्‌धाःसा गुगुं नं पूवंगु ल्यायात १ नं ब्वथलाः (p/1) च्वये छिं। दसुया लागिं, ५ यात ५/१ धकाः च्वये छिं, उकिं थ्व छगू र्‍यासनल ल्याः खः। चिनाल्याः (Fractions) गथे कि ३/४, १/२, व -७/८ सकल र्‍यासनल ल्याःया दुने लाइ। दशमलव (Decimal) रूपय् क्यनेबिले र्‍यासनल ल्याःयात सीमित दशमलव (terminating decimal) वा हानं-हानं लिसा वयेगु दशमलव (repeating decimal) या रूपय् क्यनेछिं। दसुया लागिं, १/४ या मान ०.२५ (सीमित) जुइ अले १/३ या मान ०.३३३... (लिसा वयेगु) जुइ। थ्व ल्या स्वया पाइगु ल्यायात इर्‍यासनल ल्याः (Irrational numbers) धाइ, गुकियात p/q या रूपय् च्वये मछिं। र्‍यासनल ल्याः गणितया ल्याःज्याझ्वः (Operations) गथे कि तनेज्या, क्वपालेज्या, दुगंज्या, व ब्वथलेज्या (शून्यं ब्वथलेगु त्वत्ताः) या लागू जुइबिले बंद (closed) जुइ। थुकिया अर्थ निगू र्‍यासनल ल्याःयात तनेगु वा दुगंनेगु याःसा लिच्वः नं र्‍यासनल ल्याः हे जुइ। अङ्कगणितय् र्‍यासनल ल्याःया झ्वः मलाःगु गुण (commutative property) व असोसिएतिभ गुण (associative property) लागू जुइ। ज्यामिति व बीजगणितय् ल्याःज्या ज्वःया लिच्वः लुइकेत थ्व ल्याया तःधं महत्त्व दु। न्हिथंया जीवनय् नाप-तौल यायेगु, ध्यबाया ल्याः खायेगु, व परिमाण सीकेगु ज्याय् र्‍यासनल ल्याःया अनिवार्य छ्यलेज्या जुइ। कम्प्यूटर विज्ञानय् डेटा संरचना व गणितीय ल्याखायेत र्‍यासनल ल्याःया सिद्धान्त छ्यली। थ्व अवधारणा मदयेक वास्तविक ल्याः (Real numbers) या प्रणाली पूवंके फइमखु।

दसु

१, २, ३, आदि

स्वयादिसँ

• ल्या
• अङ्कगणित
• चिनाल्याः
• ब्वथलेज्या