रुतासिए

रुतासीए ( /ruːˈteɪsiˌaɪ{{{2}}}-siːˌiː/ ) छगू मा माचाछिर ख, गुकियात अंग्रेजीइ सामान्यतया रु वा सिट्रस माचाछि धका म्हसीकी। थ्व छता स्वां ह्वइगु मा ख गुकियात सामान्यतया सपिन्देल्स क्रमय् तयातःगु दु।

माचाछिया प्रजातिइ सामान्यतया प्यंगू बाय् न्यागू ब्वय् ब्वथलातःगु स्वां दइ, गुकी अप्वः धया थें तच्वःगु नः (नसवा) दइ। थुकिया आकार जडिबुटि निसें झाः व तःधंगु सिमा तक्क जुइ।

थ्व ताजिया आर्थिक रुपं दकलय् महत्त्वपूर्ण जीनस सिट्रस ख, गुकिलि सन्त्रासि ( C. × sinensis ), तग्वःझम्सि ( C. × limon ), लेबु ( C. × paradisi ), व काग्ति (थी-थी प्रजाति) ला। बोरोनिया छगू तःधंगु अष्ट्रेलियाली जीनस ख, गुकिया छुं दुजःत तसकं नसवाःगु स्वां दूगु मा ख व व्यावसायिक चिकं उत्पादनय् छ्येलिगु या। मेमेगु तःधंगु जेनेराय् जान्थोजाइलम ला, गुकिया यक्व प्रजाति सिचुआन मल्ता, मेलिकोप व एगाथोस्माया निंतिं बुइकिगु या। रुटासी माचाछिइ १६०ति जेनेरा दु ।

नांजाःगु प्रजाति

थ्व माचाछिया छुं नांजाःगु प्रजातित थथे दु :

• काग्ति (Citrus aurantifolia): थ्व तसकं पाउंगु सि खः, गुकियात नसा-त्वँसाय् सवाः तयेत व अचार दयेकेत छ्यली।
• खाइसि (Citrus aurantium): थ्व नइबलय् खाइ-पाउँ जुइगु सि खः, गुकियात वासःया कथं नं छ्यलेगु या।
• जुनारसि (Citrus sinensis): थ्व सन्त्रासि थें च्वं तर ख्वला तभि जुइ, अले नइबलय् तसकं चाकु व रसं जाः।
• झम्सि (Citrus jambhiri): थ्व ख्वला ग्वारा-ग्वारा च्वंगु तसकं पाउंगु सि खः, गुकिया अचारय् छ्यलि।
• तःसि (Citrus medica): थ्व म्हपुजाया इलय् पुजा यायेत छ्यली।
• भोगत्या (Citrus grandis)थ्व कागती प्रजातिइ दकलय् तःधंगु सि खः, गुकियात पाउं दयेकाः नयेगु याः।
• मुन्तलासि (Fortunella japonica): थ्व सन्त्रासि स्वया चिधंगु, ख्वला नापं नये जिउगु वा अचार दयेकेत छ्यलीगु सि खः ।
• सन्त्रासि (Citrus reticulata): थ्व चिकुलाय् ह्वइगु, ख्वला लिकाये अःपुगु व रसं जाःगु लोकंह्वाःगु चाकुगु सि खः ।

ब्वथला

थ्व माचाछि सपिन्दासीए, सिमारुबासीए व मेलियासीए नाप तच्वकं स्वापू दु व फुक्कं सामान्यतया छगू हे क्रमय् तयातःगु दु, यद्यपि पुलांगु प्रणालीइ थ्व क्रमयात रुटाल्स व सपिन्दल्सय् बायातइ। फ्लिन्डरसियासी व तेरोजाइलेसिए माचाछियात गबलें गबलें ब्यागलं तयातःगु दु, तर थौंकन्हय् सामान्यतया रुटासीइ तयातःगु दु, धाःसा न्हापाया सिनोरासीइ नं थुकिया हे दुने तयातःगु दु।

Rutaceae	Cneoroideae (8 genera) Rutoideae s.l. Rutoideae (5 genera) Amyridoideae (3 genera) Haplophylloideae (1 genus, Haplophyllum) Aurantioideae (about 27 genera) Zanthoxyloideae (about 110 genera)

स्वयादिसँ

• बोतानी
• फोटोसिन्थेसिस

थीथी माचाछि

• एनाकार्दियासी
• रोजिसिए