दुसे
दुसे नयेजिगु छगू प्रकारया कि ख। दुसे थी-थी कथंया जुइ। दुसे पोषणया छगु तःधंगु भाग ख, थुकिया बच्छि सर्भिङय् प्रोटिनया स्व ग्राम व फाइबरया 1 ग्राम दै। थुकिया छगु सर्भिङय् 0.6 मिलिग्राम नः दै। ख्वला मलिकाःगु दुसेयात येय्पु दुसे धाइ।
विकासक्रम
[सम्पादन]फाइलोजेनी
[सम्पादन]दुसे घाँय् या PACMAD क्लाद दुनेया सोर्गम व कःनि नाप तच्वकं स्वापू दु, व अप्व तापाक्क बीओपी क्लादया बुलित गथेकि छ्व व तछ्व नाप स्वापू दु। [१]
| (Poaceaeया भाग) |
| ||||||||||||||||||||||||||||||
पानिकोइदेया दुने सोर्गम (त-दुसें ) एन्ड्रोपोगोनेया जातिइ ला धाःसा मोति दुसें, प्रोसो, फक्सतेल, फोनियो, चि-दुसें, सावा, जापानी बार्नयार्ड दुसें व कोदो पानिसेया जातिइ ला। [२] [३] क्लोरिदोइदे दुने, फिंगर मिलेट साइनोडोन्टेइ जातिइ ला, धाःसा तेफ एराग्रोस्टिडिए जातिइ ला। [२]
वर्गीकरण
[सम्पादन]थीथी प्रजातिया सकल दुसेतेगु सत्तीक स्वापू मदु। सकलें Poaceae (घाँय्) परिवारया दुजः ख, तर इपिं थी-थी जाति व उपपरिवारय् ला। साधारणकथं बुइकीगु दुसे थथे दु : [४]
क्लोरिडोइडे उपपरिवारय् एराग्रोस्टिडिए जाति :
- एल्यूसिन कोराकाना : पतिंचाया दुसे (फिङ्गर मिलेत)
- एराग्रोस्टिस टेफ : तेफ; अप्वः धया थें दुसे धकाः म्हसीकी मखु [५]
पानिकोइडेया उपपरिवारय् पानिसिया जाति :
- जीनस पानिकम :
- Panicum miliaceum : प्रोसो दुसे (साधारण दुसे, ब्रूमकर्न दुसे, हग दुसे, वा ह्याउँगु दुसे, कन्नड भासं बरागु नं धाइ, तमिल भासं पानिवरागु नं धाइ)
- पानिकम सुमाट्रेन्स : चिग्वःगु दुसे
- पानिकम हिर्टिकाउल : अमेरिकी दक्षिणपश्चिमय् बुइकीगु सोनोरान दुसे
- सेन्क्रस अमेरिकनस : पर्ल मिलेट
.JPG)
- सेतारिया इतालिका : फक्सतेल दुसे, इटालियन दुसे, प्यानिक
- जीनस दिजितेरिया : नसाया कथं म्ह्व महत्व दुगु [५]
- दिजितेरिया एक्सिलिस : तुयुगु फोनियो, फोनियो दुसे, अले हङ्ग्री राइस बाय् आचा जा धकाः म्हस्यू ।
- दिजितेरिया इबुरुआ : ब्लाक फोनियो
- दिजितेरिया कम्प्याक्ता : उत्तरपूर्वी भारतया खासी पहाडय् खेती याइगु रैशान
- दिजितेरिया सान्गुइनालिस : पोलिश दुसे
- जीनस इकाइनोक्लोआ : मुक्कं यानाः, थुगु जीनसया दुजःतय्त बार्नयार्ड घाँय् बाय् बार्नयार्ड दुसे/मिलेत धाइ ।
- इकाइनोक्लोआ एस्कुलेन्टा : जापानी बार्नयार्द दुसे
- इकाइनोक्लोआ फ्रुमेन्टेसिया : भारतीय बार्नयार्द दुसे
- इकाइनोक्लोआ स्टाग्निना : बर्गु दुसे
- इकाइनोक्लोआ क्रस-ग्यालि : साधारण बार्नयार्ड घाँय् (बाय् कक्सस्पर घाँय्)
- पास्पलम स्क्रोबिकुलटम : कोदो दुसे
- जीनस युरोक्लोआ (न्हापा ब्राचिरिया)
- स्पोडियोपोगन फोर्मोसानस : ताइवान चिकं दुसे, ताइवानया स्थानीय प्रजाति
एन्ड्रोपोगोनिया जाति, पानिकोइडेया उपपरिवारय् दुने लाः :
- सोर्घम बाइकलर : सोर्घम; अप्वः धया थें बिस्कं बुलि धकाः म्हसीकिगु या, तर गुबलें गुबलें ग्रेट मिलेट धकाः नं धाइ ।
- कोइक्स लाक्रिमा-जोबि : जब्स तियर्स, गुकियात एडले दुसे [५] नं धाइ ।
लिधंसा
[सम्पादन]- 1 2 (2022) "A worldwide phylogenetic classification of the Poaceae (Gramineae) III: An update". Journal of Systematics and Evolution 60 (3): 476–521. DOI:10.1111/jse.12847.
- ↑ (2012) "Phylogeny of the Paniceae (Poaceae: Panicoideae): integrating plastid DNA sequences and morphology into a new classification". Cladistics 28 (4): 333–356. DOI:10.1111/j.1096-0031.2011.00384.x. PMID 34836451.
- ↑ Sorghum and Millets: Chemistry, Technology, and Nutritional Attributes.
- 1 2 3 Sorghum and millet in human nutrition. Food and Agriculture Organization of the United Nations (1995). Cite error: Invalid
<ref>tag; name "fao1" defined multiple times with different content - ↑ Browntop Millet. United States Department of Agriculture.
- ↑ Encyclopedia of Global Archaeology. Springer New York.
 |
विकिमिडिया मंका य् थ्व विषय नाप स्वापु दुगु मिडिया दु: Millet |