मेडिसी छेँजः
मेडिसी छेँजः (House of Medici) इटालीया छगू शक्तिशाली राजनीतिक वंश, ध्येबा कुथि (bank) न्ह्याकीपिं छेँजः, व जुजुखलः खः। १५गू सदीइ फ्लोरेन्स गणतन्त्रय् (Republic of Florence) थ्व परिवारया तःधंगु प्रभाव खनेदत। युरोपेली इतिहासय् इमित दकलय् महत्त्वपूर्ण छेँजः मध्ये छगू कथं कायेगु याइ, छाय्धाःसा इटालीया पुनर्जागरण (Italian Renaissance) न्ह्याकेत व विकास यायेत इमिगु तःधंगु योगदान दु।[१]
उदय व शक्ति
[सम्पादन]थ्व छेँजःया तःधंगु प्रभावया जग मेडिसी ध्येबा कुथि खः। सन् १३९७ य् पलिस्था जूगु थ्व संस्था युरोपया दकलय् तःधंगु व सम्मानित आर्थिक संस्था जुल। थ्व हे तःधंगु सम्पत्तिया कारणं मेडिसीत व्यापारीं राजनीतिक शक्तिइ परिणत जुल। सदिऔं तक इमिसं फ्लोरेन्सय् शासन यात, सुरुइ छम्ह तःमि नागरिकया कथं धकिं ल्युने च्वनाः व लिपा टस्कनीया ग्रान्ड ड्युक (Grand Dukes of Tuscany) या रुपय् तप्यंक शासन यात।
पुनर्जागरणया संरक्षण
[सम्पादन]थ्व छेँजः या दकलय् तःधंगु योगदान कला, वास्तुकला, व प्रारम्भिक आधुनिक विज्ञानया संरक्षण खः। इमिसं सार्वजनिक कला व बौद्धिक ख्यलय् ध्येबा लगानीयात छगू सामाजिक दायित्व (व थःगु प्रतिष्ठा बढे यायेगु माध्यम) भाःपीगु खः।
कला व वास्तुकला: मेडिसीतय्सं इतिहासया नांजाम्ह कलाकारत दसु: माइकल एन्जेलो (Michelangelo), लियोनार्डो दा भिन्ची (Leonardo da Vinci), सान्ड्रो बोटिचेली (Sandro Botticelli), व राफेल (Raphael) यात आर्थिक ग्वाहालि यात।
विज्ञान: थ्व छेँजः नं ग्यालिलियो ग्यालिली (Galileo Galilei) यात आर्थिक ग्वाहालि व संरक्षण बिल। ग्यालिलियो नं थुकिया हे सम्मानय् बृहस्पति (Jupiter) या प्यंगू तःधंगु तिमिलातय्त "मेडिसी नगु" (Medicean Stars) धकाः नां बियादिल।
मू व्यक्तित्वत
[सम्पादन]कोसिमो द एल्डर (Cosimo the Elder): छम्ह चतुर ब्याङ्कर (banker) खः, गुम्हेस्यां फ्लोरेन्सय् थःगु राजनीतिक नियन्त्रण स्थापित यात व कला संरक्षणया परम्परा न्ह्याकल।
लोरेन्जो द म्याग्निफिसेन्ट (Lorenzo the Magnificent): छम्ह कूटनीतिज्ञ व चिनाखँ (poem) च्वमि, गुम्हेस्यां फ्लोरेन्सया स्वर्ण युगय् नेतृत्व यात।
पपत (The Popes): थ्व छेँजः नं रोमय् नं थःगु प्रभाव विस्तार यात व प्यम्ह क्याथोलिक पप बिल: लियो झिम्ह, क्लेमेन्ट न्हेम्ह, पियस प्यम्ह, व लियो झिंछम्ह।
फ्रान्सेली रानीत (The French Queens): क्याथरिन डे मेडिसी व मारी डे मेडिसी फ्रान्सया रानी जुल व युरोपेली राजनीतिइ तःधंगु भूमिका म्हितल।
पतन
[सम्पादन]सदिऔंया दबदबा धुंका, अयोग्य शासकत, भूमध्यसागरं मेखे जूगु आर्थिक हिउपाः, व उत्तराधिकारी मदुगुलिं थ्व वंश बिस्तारं पतन जुल। सन् १७३७ य् जियान ग्यास्टोन डे मेडिसीया मृत्यु लिपा थ्व वंशया अन्त्य जुल। थ्व छेँजः या दकलय् लिपांगु म्ह अन्ना मारिया लुइसा डे मेडिसीं फ्लोरेन्स सहरयात सम्पूर्ण मेडिसी कला मुना (art collection) हस्तान्तरण यानादिल, गुकिया कारणं उगु कला गबिलें मेगु थासय् यंके मफयेका बिल।
स्वयादिसँ
[सम्पादन]लिधंसा
[सम्पादन]- ↑ Strathern, Paul (2003). The Medici: Godfathers of the Renaissance. Vintage Books.