मिफुति (बाखं सफू)

मिफुति (नेपाललिपि: 𑐩𑐶𑐦𑐸𑐟𑐶) नेपालभाषा साहित्यया ख्यलय् च्वमि केशरमान ताम्राकारजुं च्वयादीगु छगू बाखं पुचः खः। थ्व सफू नेपाल संवत १०६७स रवि प्रसाद श्रेष्ठजुं पिकानादीगु खः। थ्व बाखं मुनाय् समाजय् जुयाच्वंगु घटना, गरिबी, मिसातेगु दुःख व क्रान्तिकारी बिचारधारायात ब्वयातःगु दु। थ्व सफूया भूमिका नेपालभाषाया नांजाम्ह समालोचक माणिक लाल श्रेष्ठजुं च्वयादीगु दु।

म्हसीका

'मिफुति' बाखं सफू या च्वमि केशरमान ताम्राकार खः। थ्व सफू मदन प्रिन्टिङ्ग प्रेसय् ध्वायाः पिदंगु खः। सफूया द्यःबः किपा (Cover Art) उज्ज्वल कुण्दन ज्यापुजुं दयेकादीगु खः। सफूया मू ३।५० (न्हय्मो) तःगु दु। थ्व बाखं मुनाय् च्यापु (८) बाखंत दुथ्याः।

माणिक लाल श्रेष्ठजुं थ्व सफूयात "मेगु छगू ग्यसुलाःगु कृति" धकाः वर्णन यानादीगु दु। वय्कःया कथं केशरमानजुया बाखनय् समाजय् जुयाच्वंगु स्थितिया किपा व समाज सम्बन्धी धारणा स्पष्ट रुपं खनेदु।

दुथ्याःगु बाखंत

थ्व सफुली दुथ्याःगु बाखंत थ्व कथं दु:

जुइतिनिगु म्हगस

छपाः किपा बर्तमानया

थौंया दुने - चन तताःजु

यगाना च्वंगु सिरपा

कुकुल्यां कू

पूमवंगु अभिलाषा

पौभाः थौंया इतिहासया

थ्वःगु सः

बाखंया सार

मिफुति बाखं सफूलय् दुथ्याःगु बाखंतसें नेपाःया निम्न बर्ग व मध्यम बर्गया जनजीवनयात यथार्थवादी रुपं क्यनेगु कुतः याःगु दु।

जुइतिनिगु म्हगस: थ्व बाखं लक्ष्मी धाःम्ह मिसापात्रया नापं न्ह्याः। लक्ष्मीया भाःत जेलय् लानाच्वंगु जुइ अले वं थः मस्त व छेँजःया निंतिं प्रेसय् बाइन्डिङया ज्या यानाः जीवन हनाच्वनी। बाखनय् वयागु संघर्ष, साहुया हेपाहा प्रवृत्ति व मस्तय्सं दबू प्याखनय् क्यंगु 'जनताया प्याखं' मार्फत कन्हय्‌या आशावादी बिचार ब्वयातःगु दु।

छपाः किपा बर्तमानया: थ्व बाखनय् केशरी नामं याम्ह विध्वा मिसाया बाखं दु। गरिबीया कारणं थः काय्‌यात मरि तकं न्याना बिये मफुगु अवस्था व समाजं मिसायात स्वइगु न्कुगु मिखा थन ब्वयातःगु दु। केशरीं थःगु छेँय् दुगु द्यःया मूर्ति मियाः भ्वय् यायेगु व इज्जत ल्यंकेगु कुतः याइ, तर उकिया अःखः वयात खुँ धकाः पुलिसं ज्वनी।

थौंया दुने - चन तताःजु: चन तताःजु छम्ह तरकारी मिइम्ह मिसा खः। वया भाःत अय्लाः त्वनाः जक जुइम्ह व ज्या मयाइम्ह जुइ। चन तताःजुं सुथ न्हापां निसें बहनी तक ज्या यानाः छेँ संकाच्वंगु जुइ। बाखंया अन्त्यय् वया भाःत लासाय् हे सी। समाजं धाःसा अझः चन तताःजुं हे भाःतयात स्याःगु शंका यानाः वयात 'भाःत स्याइम्ह' धकाः दोष बी।

यगाना च्वंगु सिरपा: थ्व बाखं मिरा धाःम्ह मचा व वया मांया दथुइ दुगु अन्तरद्वन्द्वय् आधारित दु। मिरा प्याखं ल्हुइत यः, तर वया मामं वयात "बेस्या" जुइ धकाः ब्वः बी। लिपा मिरां प्याखं धेंधेंबल्लाय् सिरपा त्याके धुंकाः मांया विचाः पाइ व मां तसकं लय्ताइ।

कुकुल्यां कू: थ्व बाखनय् 'पीत' नामं याम्ह मिसा व 'खुँ' धकाः भाःपिंम्ह क्रान्तिकारी पात्रया संवाद दु। व 'खुँ' वास्तवय् खुँ मखुसे अन्यायया विरोध याइम्ह विद्रोही जुइ, गुम्हेस्यां रामदाइ थें जाःपिं सहिदपिनिगु लँपु ज्वनाच्वंगु जुइ।

पूमवंगु अभिलाषा: कान्छा दाइ धाःम्ह पात्रं थः मांया जंको यायेगु तःधंगु इच्छा तःगु जुइ। गरिब जूसां वं रङ्ग पायेगु ज्या यानाः ध्येबा मुंकी। तर मांया इच्छा पूवंके न्ह्यः हे वयागु मोटर दुर्घटनाय् लानाः मृत्यु जुइ।

थ्वःगु सः: थ्व बाखनय् 'मिश्रि' व 'ठेकेदार' दथुइया स्वापू क्यनातःगु दु। ठेकेदारं ज्यामितेगु धिबा मबिसे "कन्हय् कन्हय्" धकाः दुःख बी। तर लिपा व ठेकेदार खःला धनी मखु, व नं शोषित हे खः धैगु खँ सी दइ। वयात समाज व साहुतय्सं 'ठेकेदार' या नां बियाः ज्यामितेगु दथुइ ल्वाकाः तःगु जुइ।

विशेषता

केशरमान ताम्राकारया 'मिफुति' बाखं पुचः प्रगतिवादी साहित्यया छगू दसु खः। भूमिका च्वमि माणिक लाल श्रेष्ठया कथं केशरमानजुं "बाखं साहित्यं जीवन व समाज सम्बन्धय् लेखकया धारणा क्यना हे च्वनी" धैगु मान्यता तःगु दु। वय्कःया बाखनय् "थौं न्ह्याक्व हे खिउँसां कन्हय् जः धाइ तिनि" धयागु उज्ज्वल विश्वास खनेदु। बाखंया पात्रत (Characters) सामान्य जनता, ज्यामि, मिसा व शोषित बर्गया जुयाच्वंगु दु। लेखकं पात्र चित्रणय् "सहानुभूति" (Empathy) तःगु खनेदु। +2